Επίδομα ανεργίας: Οι προθεσμίες που πρέπει να προσέξουν οι άνεργοι, πόσους μήνες διαρκεί η επιδότηση, ποια πρόσθετα βοηθήματα μπορούν να διεκδικήσουν και πώς οι συνταξιούχοι εργάζονται νόμιμα χωρίς περικοπή της σύνταξης
Ρεπορτάζ: Κατερίνα Θεοχάρη
Συντάξεις χηρείας: Καταργούνται οι περικοπές μετά την τριετία – Ποιοι θα δουν αυξήσεις έως και 100%
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Ιδιαίτερη προσοχή στις προθεσμίες, στη δήλωση παρουσίας και στην άμεση ενημέρωση για κάθε μεταβολή πρέπει να δείχνουν οι πολίτες που λαμβάνουν επίδομα ανεργίας. Η αίτηση για την τακτική επιδότηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά στη ΔΥΠΑ, ενώ οποιαδήποτε πρόσληψη, έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας, ασθένεια ή άλλη αλλαγή που επηρεάζει την ιδιότητα του ανέργου πρέπει να δηλώνεται εγκαίρως.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν ανώτατα στελέχη της ΔΥΠΑ, τα οποία υπογράμμισαν ότι η συχνότερη αιτία προβλημάτων δεν είναι η έλλειψη ασφαλιστικών ημερών, αλλά η καθυστερημένη αίτηση, η παράλειψη δήλωσης παρουσίας ή η μη ενημέρωση της υπηρεσίας όταν ο δικαιούχος αναλαμβάνει εργασία.
Ποιοι δικαιούνται τακτικό επίδομα ανεργίας
Βασική προϋπόθεση είναι η σχέση εργασίας να έχει λήξει ή να έχει καταγγελθεί από τον εργοδότη. Η οικειοθελής αποχώρηση του εργαζομένου, κατά κανόνα, δεν θεμελιώνει δικαίωμα τακτικής επιδότησης.
Για κάποιον που επιδοτείται πρώτη φορά απαιτούνται συνήθως τουλάχιστον 125 ημέρες εξαρτημένης εργασίας στο τελευταίο δεκατετράμηνο, χωρίς να συνυπολογίζονται οι δύο τελευταίοι μήνες πριν από τη λύση της σχέσης εργασίας. Απαιτούνται επίσης 80 ημέρες εργασίας σε καθένα από τα δύο προηγούμενα έτη.
Εναλλακτικά μπορεί να εξεταστεί η συμπλήρωση 200 ημερών εργασίας στη διετία, με τουλάχιστον 80 ημέρες ανά έτος. Για όσους έχουν επιδοτηθεί ξανά, ισχύει και το ανώτατο όριο των 400 ημερήσιων επιδομάτων μέσα στην προηγούμενη τετραετία.
Πόσο είναι και για πόσο διάστημα καταβάλλεται
Το βασικό ημερήσιο επίδομα ανέρχεται σε 21,62 ευρώ και για κάθε πλήρη μήνα υπολογίζονται 25 ημερήσια επιδόματα. Το βασικό μηνιαίο ποσό διαμορφώνεται έτσι στα 540,50 ευρώ, πριν από τυχόν προσαύξηση κατά 10% για κάθε προστατευόμενο μέλος. Καταβάλλονται επίσης αναλογούντα Δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα.
Η διάρκεια της τακτικής επιδότησης εξαρτάται από τις ημέρες ασφάλισης και το ιστορικό προηγούμενων επιδοτήσεων. Στο γενικό σύστημα μπορεί να κυμαίνεται από πέντε έως δώδεκα μήνες. Ενδεικτικά, περισσότερες ημέρες εργασίας στο κρίσιμο διάστημα οδηγούν σε μεγαλύτερη διάρκεια, εφόσον δεν έχει εξαντληθεί το όριο της τετραετίας.
Για εποχικούς εργαζομένους ισχύουν ειδικοί κανόνες. Σε αρκετές περιπτώσεις η επιδότηση έχει διάρκεια 80 ημερών, ενώ ο ενδιαφερόμενος μπορεί, όταν πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να επιλέξει το καθεστώς των κοινών ανέργων.
Πώς δεν χάνεται το επίδομα
Η αίτηση πρέπει να υποβληθεί μέσα σε 60 ημέρες από την επομένη της απόλυσης ή της λήξης της σύμβασης. Η καθυστέρηση δεν είναι μια απλή τυπική παράλειψη· μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του δικαιώματος.
Ο επιδοτούμενος πρέπει επίσης:
Να πραγματοποιεί τη δήλωση παρουσίας στα χρονικά διαστήματα που αναγράφονται στην εγκριτική απόφαση, να παραμένει διαθέσιμος για εργασία και να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του Ψηφιακού Ατομικού Σχεδίου Δράσης.
Οφείλει να ενημερώσει άμεσα τη ΔΥΠΑ εάν προσληφθεί, ξεκινήσει ατομική επιχείρηση, καταστεί προσωρινά ανίκανος για εργασία, στρατευθεί ή μεταβεί στο εξωτερικό με τρόπο που επηρεάζει τη διαθεσιμότητά του.
Η απόκρυψη εργασίας μπορεί να οδηγήσει σε διακοπή του επιδόματος και καταλογισμό των χρημάτων ως αχρεωστήτως καταβληθέντων.
Τι γίνεται όταν ο άνεργος βρίσκει δουλειά
Η πρόσληψη δεν σημαίνει πάντοτε ότι χάνεται ολόκληρο το οικονομικό όφελος. Δικαιούχος που προσλαμβάνεται σε θέση πλήρους απασχόλησης πριν ολοκληρωθεί η επιδότησή του μπορεί, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις, να λαμβάνει το επίδομα εργασίας, ίσο με το 50% του επιδόματος ανεργίας, για το υπόλοιπο διάστημα που απέμενε.
Για παράδειγμα, αν απέμεναν έξι μήνες επιδότησης, ο εργαζόμενος μπορεί να λαμβάνει μαζί με τον μισθό του το μισό επίδομα για έξι μήνες. (gov.gr)
Αν η νέα εργασία διακοπεί, η παλιά επιδότηση μπορεί να συνεχιστεί υπό προϋποθέσεις. Δεν χορηγείται όμως συνέχιση όταν ο εργαζόμενος αποχωρήσει οικειοθελώς από τη νέα θέση, ενώ εξετάζεται αν έχει θεμελιωθεί νέο, ευνοϊκότερο δικαίωμα.
Ποια άλλα επιδόματα μπορεί να δικαιούται ο άνεργος
Μετά την εξάντληση δωδεκάμηνης τακτικής επιδότησης, άνεργοι ηλικίας 20 έως 66 ετών που παραμένουν συνεχώς εγγεγραμμένοι και πληρούν το εισοδηματικό κριτήριο μπορούν να ζητήσουν επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας 200 ευρώ τον μήνα για έως 12 μήνες. Η αίτηση υποβάλλεται μέσα σε δύο μήνες από τη λήξη της τακτικής επιδότησης.
Υπάρχει επίσης εφάπαξ παροχή 300 ευρώ για μη επιδοτούμενους ανέργους με συνεχή ανεργία άνω των πέντε ετών, εφόσον καταρτίσουν Ψηφιακό Ατομικό Σχέδιο Δράσης και πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια.
Οι πρώην ελεύθεροι επαγγελματίες των πρώην ΟΑΕΕ, ΕΤΑΠ-ΜΜΕ και ΕΤΑΑ εξετάζονται σε διαφορετικό καθεστώς βοηθήματος ανεργίας, ανάλογα με τον χρόνο ασφάλισης, τη διακοπή της δραστηριότητας, τις καταβληθείσες ειδικές εισφορές και το εισόδημά τους.
Ευκαιρίες εργασίας και ενεργά προγράμματα
Οι άνεργοι πρέπει να ζητούν ραντεβού με εργασιακό σύμβουλο στο αρμόδιο ΚΠΑ2, ώστε να επικαιροποιούν το βιογραφικό και το Ατομικό Σχέδιο Δράσης τους. Δεν υποβάλλει πάντοτε αίτηση ο ίδιος ο άνεργος σε ένα πρόγραμμα· σε πολλές δράσεις την αίτηση κάνει η επιχείρηση που θα τον προσλάβει.
Στα ανοιχτά προγράμματα της ΔΥΠΑ περιλαμβάνονται δράσεις για γυναίκες με έμφαση στις μητέρες ανήλικων παιδιών, ανέργους άνω των 50 ετών, πολίτες ηλικίας 30 ετών και άνω που χρειάζονται εργασιακή εμπειρία, καθώς και περιφερειακές δράσεις σε Ανατολική Μακεδονία–Θράκη, Θεσσαλία, Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη. Η λίστα μεταβάλλεται συνεχώς και χρειάζεται έλεγχος πριν από κάθε αίτηση. (ΔΥΠΑ)
Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Πώς εργάζονται νόμιμα
Ο συνταξιούχος μπορεί να εργάζεται και να λαμβάνει# ολόκληρη τη σύνταξή του. Η παλαιά οριζόντια περικοπή 30% έχει καταργηθεί και στη θέση της καταβάλλεται ειδικός, μη ανταποδοτικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ.
Για μισθωτό συνταξιούχο ο πόρος είναι κατά κανόνα 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών, επιπλέον των κανονικών ασφαλιστικών εισφορών. Ο πόρος δεν προσμετράται για προσαύξηση της σύνταξης, όμως οι κανονικές εισφορές της νέας απασχόλησης μπορούν, μετά τη διακοπή της εργασίας και την υποβολή αίτησης, να αξιοποιηθούν για προσαύξηση. (e-ΕΦΚΑ)
Η εργασία πρέπει να δηλώνεται πριν από την ανάληψή της στην ηλεκτρονική υπηρεσία Δήλωση Απασχόλησης Συνταξιούχων. Η παράλειψη δήλωσης μπορεί να επιφέρει ιδιαίτερα βαριές κυρώσεις. Ειδική εξαίρεση ισχύει για συνταξιούχους κάτω των 62 ετών που απασχολούνται σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης, καθώς η σύνταξή τους αναστέλλεται για όσο διάστημα διαρκεί η συγκεκριμένη απασχόληση. (e-ΕΦΚΑ)
Επτά αναλυτικά παραδείγματα
1. Απόλυση με 130 ημέρες εργασίας: Εργαζόμενος απολύεται και έχει 130 ημέρες στο κρίσιμο δεκατετράμηνο και 80 ημέρες σε καθένα από τα δύο προηγούμενα έτη. Μπορεί να θεμελιώσει δικαίωμα, εφόσον κάνει αίτηση εντός 60 ημερών και πληροί τις λοιπές προϋποθέσεις.
2. Επίδομα με δύο προστατευόμενα μέλη: Το βασικό ποσό των 540,50 ευρώ προσαυξάνεται κατά 20%. Το μηνιαίο ποσό φθάνει ενδεικτικά στα 648,60 ευρώ, εφόσον τα δύο μέλη αναγνωριστούν ως προστατευόμενα.
3. Πρόσληψη ενώ απομένουν οκτώ μήνες: Άνεργος προσλαμβάνεται σε πλήρη απασχόληση έχοντας υπόλοιπο επιδότησης οκτώ μηνών. Μπορεί να λάβει επίδομα εργασίας περίπου 270,25 ευρώ τον μήνα για το υπόλοιπο διάστημα, παράλληλα με τον μισθό του.
4. Μακροχρόνια άνεργος: Δικαιούχος εξαντλεί δωδεκάμηνη επιδότηση και παραμένει άνεργος. Αν πληροί ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια και υποβάλει αίτηση μέσα σε δύο μήνες, μπορεί να πάρει 200 ευρώ για έως 12 μήνες, δηλαδή συνολικά έως 2.400 ευρώ.
5. Συνταξιούχος με μισθό 1.000 ευρώ: Λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του και εργάζεται νόμιμα. Από τον μισθό παρακρατείται πόρος 100 ευρώ τον μήνα, πέρα από τις συνήθεις ασφαλιστικές και φορολογικές κρατήσεις.
6. Συνταξιούχος με μερική απασχόληση 500 ευρώ: Η σύνταξη καταβάλλεται κανονικά και ο πόρος υπολογίζεται ενδεικτικά σε 50 ευρώ τον μήνα. Πριν ξεκινήσει, πρέπει να υποβάλει τη δήλωση στον e-ΕΦΚΑ.
7. Συνταξιούχος 60 ετών σε δημόσιο φορέα: Αν προσληφθεί σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης πριν συμπληρώσει το 62ο έτος, η σύνταξη αναστέλλεται όσο διαρκεί η απασχόληση. Αντίθετα, σε απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα εφαρμόζεται ο πόρος χωρίς γενική περικοπή της σύνταξης.
Το κρίσιμο μήνυμα τόσο για τους ανέργους όσο και για τους εργαζόμενους συνταξιούχους είναι κοινό: έγκαιρη ηλεκτρονική δήλωση, έλεγχος των προθεσμιών και καμία αδήλωτη μεταβολή. Ένα διοικητικό λάθος μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια παροχής ή σε αναζήτηση σημαντικών ποσών.
