Σε τροχιά ουσιαστικής επανεκκίνησης επιχειρεί να εισέλθει το Great Sea Interconnector (GSI), με την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Γαλλία να αναζητούν πλέον τον τρόπο με τον οποίο θα επιστρέψουν τα ερευνητικά πλοία στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου και θα ολοκληρωθούν οι κρίσιμες βυθομετρήσεις για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Το έργο έχει αποκτήσει νέα οικονομική αλλά και σαφή γεωπολιτική διάσταση μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66% στην εταιρεία GSI. Ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί μειοψηφική συμμετοχή και σημαντικό τεχνικό ρόλο, ενώ η επίσης γαλλική Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η συμφωνία με τη Meridiam υπογράφηκε στις 5 Αυγούστου παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, δημιουργώντας νέα δεδομένα για ένα έργο που είχε αντιμετωπίσει σημαντικές καθυστερήσεις.
Στο τραπέζι νέα NAVTEX και επιστροφή των ερευνητικών πλοίων
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών.
Οι Κυριάκος Μητσοτάκης, Νίκος Χριστοδουλίδης και Εμανουέλ Μακρόν φέρονται να έχουν πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις για την ταχεία προώθηση του έργου, με το ενδιαφέρον να στρέφεται στην ολοκλήρωση των τεχνικών προετοιμασιών που θα επιτρέψουν στις ελληνικές Αρχές να εκδώσουν νέα NAVTEX για τις έρευνες.
Η Meridiam και η Nexans θα πρέπει προηγουμένως να οριστικοποιήσουν το επιχειρησιακό σχήμα, το πλοίο ή τα πλοία που θα χρησιμοποιηθούν και το χρονοδιάγραμμα των εργασιών.
Οι θαλάσσιες έρευνες είναι κομβικής σημασίας, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, μεγάλο μέρος των βυθομετρήσεων έχει ήδη πραγματοποιηθεί, όμως απομένει το πλέον δύσκολο και πολιτικά ευαίσθητο τμήμα.
Η Κάσος και ο τουρκικός παράγοντας
Το πρόβλημα βρίσκεται κυρίως στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κάσου και της Καρπάθου.
Η Τουρκία έχει προβάλλει εκεί διεκδικήσεις που στηρίζονται στις δικές της θέσεις περί υφαλοκρηπίδας και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Αθήνα απορρίπτει τις συγκεκριμένες αξιώσεις και θεωρεί ότι οι εργασίες για το καλώδιο μπορούν να πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Αυτό ακριβώς μετατρέπει μια τεχνική επιχείρηση βυθομέτρησης σε ζήτημα υψηλής γεωπολιτικής σημασίας.
Η επανεμφάνιση ερευνητικού πλοίου στην περιοχή, μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX, θα αποτελέσει στην πράξη το πρώτο μεγάλο τεστ της νέας φάσης του έργου.
Σενάριο για γαλλικά πλοία ερευνών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ενδεχόμενο η Nexans να μην συνεχίσει με το προηγούμενο σχήμα θαλάσσιων ερευνών, αλλά να επιλεγεί γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία.
Εάν αυτό συμβεί, το γαλλικό αποτύπωμα στο έργο θα είναι σχεδόν καθολικό: η Meridiam ως βασικός μέτοχος του GSI, η Nexans στην κατασκευή και πόντιση του καλωδίου και πιθανότατα γαλλικός ανάδοχος στις κρίσιμες θαλάσσιες έρευνες.
Η Nexans έχει ήδη αναλάβει το τμήμα Ελλάδας–Κύπρου με σύμβαση ύψους περίπου 1,43 δισ. ευρώ, ενώ το ίδιο το έργο προβλέπει μία από τις πλέον απαιτητικές υποθαλάσσιες ηλεκτρικές διασυνδέσεις παγκοσμίως.
Ειδικοί στο tilegrafimanews.gr: «Η Γαλλία αλλάζει τις ισορροπίες»
Ειδικοί σε ενεργειακά και γεωστρατηγικά ζητήματα που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επισημαίνουν ότι η είσοδος της Γαλλίας δεν πρέπει να αναλυθεί αποκλειστικά ως επενδυτική κίνηση.
Όπως σημειώνουν, η παρουσία ισχυρών γαλλικών εταιρειών δημιουργεί ένα διαφορετικό πολιτικό πλαίσιο γύρω από το καλώδιο. Μια πιθανή παρενόχληση γαλλικού ερευνητικού πλοίου δεν θα αφορά πλέον μόνο μία ελληνοκυπριακή επένδυση, αλλά άμεσα γαλλικά επιχειρηματικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Οι ίδιοι ειδικοί τονίζουν ότι αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική συνοδεία ή αντιπαράθεση, αλλά αυξάνει σημαντικά το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε προσπάθειας παρεμπόδισης των εργασιών.
«Το έργο έχει πλέον έναν ισχυρό τρίτο παίκτη. Η παρουσία της Γαλλίας ανεβάζει το επίπεδο πολιτικής στήριξης και μετατρέπει μια διμερή ελληνοτουρκική διαφορά σε υπόθεση με σαφέστερη ευρωπαϊκή διάσταση», είναι η εκτίμηση που μεταφέρουν στο tilegrafimanews.gr.
Έργο στρατηγικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Το GSI δεν αποτελεί ένα απλό διμερές ενεργειακό project. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το έχει εντάξει στα ευρωπαϊκά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος, ενώ το τμήμα Κρήτης–Κύπρου έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility.
Η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου έχει μήκος περίπου 900 χιλιομέτρων και στόχο να τερματίσει την ηλεκτρική απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας από το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. (great-sea-interconnector.com)
Παράλληλα, προβλέπεται σε επόμενη φάση η επέκταση προς το Ισραήλ, δημιουργώντας έναν ευρύτερο ηλεκτρικό διάδρομο Ανατολικής Μεσογείου–Ευρώπης.
Και το Ισραήλ στο ενεργειακό παζλ
Το ενδιαφέρον πλέον μεταφέρεται και στο τμήμα Κύπρου–Ισραήλ. Ο σχεδιασμός του Great Sea Interconnector εξαρχής προβλέπει τη δυνατότητα σύνδεσης του ισραηλινού δικτύου μέσω Κύπρου με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. (International Partnerships)
Σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, το καλώδιο αποκτά επομένως χαρακτηριστικά ενεργειακής ασφάλειας πολύ πέρα από τα όρια Ελλάδας και Κύπρου.
Το μεγάλο τεστ, όμως, προηγείται όλων αυτών: η έκδοση της νέας NAVTEX και η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στα νερά μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Εκεί θα φανεί εάν η νέα γαλλική παρουσία θα μπορέσει να μετατρέψει την πολιτική και οικονομική επανεκκίνηση του GSI σε πραγματική επανέναρξη των εργασιών στη θάλασσα.
