ΟΣΔΕ : Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ μπαίνουν πλέον οι μισθώσεις αγροτεμαχίων, οι μεταβιβάσεις δικαιωμάτων και κάθε στοιχείο που ενεργοποιεί κοινοτικές ενισχύσεις, καθώς το νέο μοντέλο ελέγχων αλλάζει ριζικά το τοπίο στο ΟΣΔΕ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Την ώρα που οι παραγωγοί περιμένουν το άνοιγμα των δηλώσεων και τις πληρωμές των συνδεδεμένων, η αβεβαιότητα μεγαλώνει, αφού οι έλεγχοι μέσω monitoring, τα προβλήματα στα ΑΤΑΚ και οι διασταυρώσεις με παραστατικά δημιουργούν νέα δεδομένα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης επισημαίνουν ότι η επόμενη περίοδος θα είναι μεταβατική αλλά αυστηρή. Όπως τονίζουν, «το σύστημα δεν μπορεί πλέον να βασίζεται μόνο σε δηλώσεις, αλλά σε πραγματικά στοιχεία παραγωγής, κατοχής, μίσθωσης και παράδοσης προϊόντων». Αυτό σημαίνει ότι κάθε μίσθωση που ενεργοποιεί ενίσχυση θα πρέπει να είναι απολύτως τεκμηριωμένη.
Τα δικαιώματα και το θολό τοπίο έως το 2028
Το καθεστώς των δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Με βάση τον σημερινό σχεδιασμό της νέας ΚΑΠ, τα δικαιώματα οδεύουν προς κατάργηση μετά το 2027. Ωστόσο, στην ευρωπαϊκή συζήτηση έχει ανοίξει παράθυρο παράτασης έως το 2028, αν καθυστερήσουν τα τελικά κείμενα της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Αυτό έχει δημιουργήσει σύγχυση στην αγορά δικαιωμάτων. Στην Ελλάδα η κινητικότητα παραμένει περιορισμένη, καθώς όλοι περιμένουν το άνοιγμα του ΟΣΔΕ, όμως εκτιμάται ότι φέτος θα προτιμηθούν περισσότερο οι μισθώσεις παρά οι αγορές. Κανείς παραγωγός δεν θέλει να πληρώσει υψηλά ποσά για δικαιώματα που ενδέχεται να έχουν μικρή διάρκεια ζωής.
Παράλληλα, διακινείται η φήμη ότι το 2027 θα αποτελέσει «έτος βάσης» για τη νέα ΚΑΠ. Πηγές του ΥΠΑΑΤ, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Οι παραγωγοί αναμένεται να ξεκινήσουν από μηδενική βάση, με κριτήριο την ετήσια επιλέξιμη έκταση και όχι την ιστορικότητα των παλαιών δικαιωμάτων.
Οι μισθώσεις στο επίκεντρο
Η μεγάλη αλλαγή αφορά τις μισθώσεις αγροτεμαχίων. Οι υπηρεσίες θέλουν να γνωρίζουν ποιος πραγματικά καλλιεργεί, ποιος έχει νόμιμη χρήση της έκτασης και αν η έκταση αυτή μπορεί να ενεργοποιήσει ενίσχυση.
Το σύστημα θα διασταυρώνει δηλώσεις, ΑΤΑΚ, στοιχεία χρήσης, μισθωτήρια και πιθανώς δεδομένα από άλλες βάσεις. Όπου υπάρχουν ασάφειες, οι παραγωγοί κινδυνεύουν με αποκλεισμό ή καθυστέρηση πληρωμής.
Στελέχη με γνώση των διαδικασιών τονίζουν ότι η εποχή όπου δηλώνονταν εκτάσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση τελειώνει. Η μετάβαση του ελέγχου σε πιο αυστηρό ψηφιακό μοντέλο συνδέεται και με την προσπάθεια αποκατάστασης της αξιοπιστίας του συστήματος πληρωμών μετά τα προβλήματα στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Βορίζια: Καταπατούσαν εκτάσεις και εισέπρατταν επιδοτήσεις μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ – 3 συλλήψεις
Monitoring, Agrisnap και λάθη στις καλλιέργειες
Μεγάλη αγωνία υπάρχει για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις του 2025. Η ΕΘΕΑΣ έχει ήδη επισημάνει σοβαρά προβλήματα από το monitoring, κυρίως σε χαμηλές καλλιέργειες όπως σιτηρά, όσπρια και βαμβάκι.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι δορυφορικές εικόνες δεν αποτυπώνουν πάντα σωστά την πραγματική κατάσταση του αγρού, ειδικά όταν υπήρξε ξηρασία, χαμηλή βλάστηση ή καθυστερημένη καλλιεργητική εξέλιξη. Σε αρκετές περιπτώσεις απορρίπτονται ολόκληρα αγροτεμάχια για μικρά μη επιλέξιμα τμήματα, κάτι που προκαλεί έντονη αγανάκτηση στους παραγωγούς.
Η ΕΘΕΑΣ ζητά να αξιοποιηθούν φορολογικά παραστατικά, παραδόσεις προϊόντων, τιμολόγια εισροών, φωτογραφίες drone και άλλα αποδεικτικά στοιχεία, ώστε να μη χαθούν άδικα ενισχύσεις από αγρότες που πραγματικά καλλιέργησαν και παρέδωσαν προϊόν.
MyData και παραστατικά ως νέα βάση ελέγχου
Η πρόταση για αξιοποίηση των παραστατικών μέσω myDATA αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αν ένας παραγωγός έχει παραδώσει βαμβάκι, σιτάρι, όσπρια ή άλλο προϊόν, τα τιμολόγια μπορούν να λειτουργήσουν ως ισχυρό αποδεικτικό στοιχείο πραγματικής παραγωγής.
Αυτό θεωρείται κρίσιμο για τις ετήσιες καλλιέργειες, όπου σήμερα δεν υπάρχει πλέον ορατό ίχνος στο χωράφι. Αν η διοίκηση βασιστεί αποκλειστικά σε καθυστερημένες δορυφορικές εικόνες, υπάρχει κίνδυνος να κοπούν παραγωγοί που καλλιέργησαν κανονικά.
Η ΕΘΕΑΣ ζητά οι μειώσεις να είναι αναλογικές και εντοπισμένες. Δηλαδή, αν ένα μικρό τμήμα αγροτεμαχίου έχει πρόβλημα, να μη χάνεται ολόκληρη η ενίσχυση. Αυτό θεωρείται ζήτημα δικαιοσύνης αλλά και αναλογικότητας.
Το μεγάλο άγχος των παραγωγών
Οι αγρότες βρίσκονται πλέον ανάμεσα σε πολλαπλές πιέσεις: καθυστερήσεις πληρωμών, αβεβαιότητα για τα δικαιώματα, έλεγχοι μισθώσεων, προβλήματα monitoring, ΑΤΑΚ, συνδεδεμένες και οικολογικά σχήματα.
Το tilegrafimanews.gr μεταδίδει ότι σε πολλές περιοχές οι παραγωγοί φοβούνται πως θα βρεθούν αντιμέτωποι με περικοπές χωρίς να έχουν προλάβει να διορθώσουν λάθη ή να προσκομίσουν στοιχεία. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή οι ειδοποιήσεις ήρθαν πολύ αργά, πολλές φορές έναν χρόνο μετά την πραγματική καλλιεργητική περίοδο.
Κρίσιμοι μήνες μέχρι τον Ιούνιο
Το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό. Οι πληρωμές των συνδεδεμένων έως το τέλος Ιουνίου θα δείξουν αν το νέο σύστημα μπορεί να λειτουργήσει με δικαιοσύνη ή αν θα δημιουργήσει νέο κύμα αντιδράσεων.
Το ζητούμενο είναι να μη χαθούν ενισχύσεις από πραγματικούς παραγωγούς λόγω τεχνικών αστοχιών. Η διοίκηση οφείλει να συνδυάσει δορυφορικά δεδομένα, παραστατικά, πραγματικές παραδόσεις και στοιχεία χρήσης γης, ώστε να πληρωθούν όσοι πράγματι καλλιέργησαν.
Για τον αγροτικό κόσμο, το μήνυμα είναι σαφές: κάθε μίσθωση, κάθε δικαίωμα, κάθε παραστατικό και κάθε στρέμμα θα ελέγχεται πλέον πολύ πιο αυστηρά. Και από την ποιότητα αυτών των ελέγχων θα κριθεί αν το νέο ΟΣΔΕ θα γίνει εργαλείο διαφάνειας ή νέα πηγή αδικιών.
