POLITICO: Οι σπινθήρες και τα βραχυκυκλώματα από το γερασμένο δίκτυο ηλεκτροδότησης της Ελλάδας ευθύνονται για το δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό των πιο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών στη χώρα, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και τα ευρήματα πρόσφατων ερευνών για τις πυρκαγιές, όπως αναφέρει σε εκτενές του ρεπορτάζ το POLITICO.
Παλαιά ξύλινη κολώνα του ηλεκτρικού δικτύου που έχει καεί, στην περιοχή του Ασώματου στην Κρήτη στην πρόσφατη πυρκαγιά
Παρότι οι υποδομές ηλεκτροδότησης ευθύνονται για ένα μικρό μόνο ποσοστό των περιστατικών δασικών πυρκαγιών, οι φωτιές που ξεκινούν από το ηλεκτρικό δίκτυο εκδηλώνονται συχνά υπό τις πλέον επικίνδυνες συνθήκες: όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι, σε περιόδους υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά σε απομακρυσμένες περιοχές με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς. Αυτό αυξάνει τις πιθανότητες να εξαπλωθούν γρήγορα και να εξελιχθούν σε καταστροφικές πυρκαγιές.
Υπεύθυνο το δίκτυο για το 75% των δασικών πυρκαγιών
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο αντιστοιχούν περίπου στο 75% της έκτασης που έχει καεί στην Ελλάδα φέτος.
Δύο φονικές δασικές πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου, μία στη Δυτική Αττική και μία στην Κρήτη, συνδέθηκαν επίσης με το ηλεκτρικό δίκτυο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα της Πυροσβεστικής.
Οι πυρκαγιές κατέστρεψαν περισσότερα από 36.000 στρέμματα και προκάλεσαν τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων.
«Έξι στις δέκα μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 προκλήθηκαν από το ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF Ελλάς.
«Από στατιστικής άποψης, η πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το ηλεκτρικό δίκτυο, όμως αυτές είναι οι πυρκαγιές που προκαλούν τις μεγαλύτερες και πιο καταστροφικές φωτιές».
Χαλαρά ή κρεμασμένα καλώδια, η επαφή της βλάστησης με τα ηλεκτρικά καλώδια, η συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες αντίστοιχες βλάβες μπορούν να προκαλέσουν σπινθήρες.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι και σε περιόδους υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όταν οι γερασμένες υποδομές δέχονται μεγαλύτερη πίεση.
Παλαιό και ξεπερασμένο τεχνολογικά ηλεκτρικό δίκτυο
Μεγάλο μέρος του ηλεκτρικού δικτύου της Ελλάδας εγκαταστάθηκε πριν από πολλές δεκαετίες και βρίσκεται πάνω από το έδαφος, διασχίζοντας δάση που είναι ευάλωτα στις πυρκαγιές, καθώς και ολοένα και περισσότερο ερημωμένες αγροτικές περιοχές.
Τη δεκαετία του 1960, η χώρα επέλεξε το εναέριο δίκτυο ως έναν φθηνό τρόπο για την επέκταση της ηλεκτροδότησης σε ολόκληρη την επικράτεια, ενώ η παρατεταμένη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε ακόμη περισσότερο τις επενδύσεις στο σύστημα.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα κινήθηκε με υπερβολικά αργούς ρυθμούς για την υπογειοποίηση των γραμμών διανομής και την προσαρμογή του δικτύου στις ολοένα και πιο ακραίες συνθήκες πυρκαγιάς.
«Είχαμε θέσει το ζήτημα εδώ και χρόνια, ζητώντας να γίνει επειγόντως κάτι με το ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε ο Χρήστος Καλογερόπουλος, απόστρατος αντιστράτηγος του Πυροσβεστικού Σώματος και πρώην διευθυντής της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. «Ζητούμε εδώ και χρόνια την άμεση υπογειοποίηση των καλωδίων».
Ο Διαχειριστής του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) αμφισβητεί τους ισχυρισμούς ότι το δίκτυο αποτελεί σημαντική αιτία των δασικών πυρκαγιών, υποστηρίζοντας ότι μόλις περίπου το 1% των περιστατικών δασικών πυρκαγιών που καταγράφηκαν το 2025 αποδόθηκαν στο ηλεκτρικό δίκτυο, έναντι περίπου 3% στις ΗΠΑ.
Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι τα συνεργεία της έχουν αναπτυχθεί σε μεγάλα μέτωπα πυρκαγιών, προκειμένου να υποστηρίξουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να αποκαταστήσουν την ηλεκτροδότηση στις πληγείσες περιοχές.
«Η εύκολη στοχοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπά μια πυρκαγιά δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού, αλλά δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες και ιδιοτελείς ατζέντες, καλύπτοντας τοπικές ευθύνες», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της.
Συλλήψεις στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ
Μετά την πυρκαγιά στην Κρήτη, οι αρχές συνέλαβαν δύο στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ, υπεύθυνα για τη λειτουργία και τη συντήρηση του δικτύου, τα οποία αργότερα αφέθηκαν ελεύθερα.
Στη Βοιωτία, όπου πυρκαγιά στα τέλη Ιουλίου επεκτάθηκε προς τη Δυτική Αττική, οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι σπινθήρες ενδέχεται να προήλθαν από εξοπλισμό ιδιωτικού αιολικού πάρκου. Ένας δήμαρχος, ένας εργολάβος και ένας ιδιοκτήτης εταιρείας τέθηκαν υπό κράτηση την περασμένη εβδομάδα
.Ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυστηροποιήσει τους κανόνες που διέπουν τα ιδιωτικά ενεργειακά έργα.
Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η εστίαση στους ιδιώτες διαχειριστές ενδέχεται να αποπροσανατολίσει από το ευρύτερο πρόβλημα ενός γερασμένου δημόσιου δικτύου.
Η υπογειοποίηση των καλωδίων είναι μια δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία, δήλωσε ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής Δασικής Προστασίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ο Παλαιολόγου υποστήριξε ότι οι ερευνητές χρειάζονται πρόσβαση σε λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την τοποθεσία των γραμμών ηλεκτροδότησης και των πυλώνων, προκειμένου να μπορούν να μοντελοποιήσουν τα σημεία στα οποία το δίκτυο είναι περισσότερο ευάλωτο.
«Αν είχαμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους πούμε πού είναι ευάλωτο το δίκτυό τους και πού θα μπορούσε να ξεσπάσει μια πυρκαγιά», είπε. «Καθώς ο προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις πιο δύσκολες περιοχές».
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί σήμερα πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της υπογειοποίησης των καλωδίων. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το ποσοστό του δικτύου διανομής που βρίσκεται πλέον κάτω από το έδαφος έχει αυξηθεί περίπου στο 14%, από 9% το 2021.
Η Αλεξάνδρα Σδούκου, εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, δήλωσε ότι η υπογειοποίηση ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης, μήκους 120.000 χιλιομέτρων, θα κόστιζε περίπου 35 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει αρχικά να επικεντρωθεί στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Την ίδια ώρα, κόμματα της αντιπολίτευσης και οργανώσεις που ασχολούνται με το ζήτημα κατηγορούν την κυβέρνηση ότι κινείται με υπερβολικά αργούς ρυθμούς, ότι δεν συντηρεί σωστά το δίκτυο και ότι έχει αφαιρέσει ορισμένα έργα πρόληψης πυρκαγιών από τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ.
«Εξακολουθεί να μην υπάρχει δημόσια αναγνώριση του προβλήματος», δήλωσε ο Τζιρίτης. «Το ζήτημα θα πρέπει να αναγνωριστεί και οι προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων θα πρέπει να αναληφθούν σε κυβερνητικό επίπεδο».
Μια τέτοια αναγνώριση θα μπορούσε επίσης να έχει νομικές και οικονομικές συνέπειες.
Η αμερικανική εταιρεία ηλεκτρισμού Pacific Gas & Electric στην Καλιφόρνια υπέβαλε αίτηση πτώχευσης, αφού ο εξοπλισμός της προκάλεσε καταστροφικές πυρκαγιές και εξέθεσε την εταιρεία σε υποχρεώσεις ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στην Ελλάδα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν πυρκαγιές οι οποίες συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο αυξήθηκε από 369 σε 681 το 2024, σύμφωνα με τον Καλογερόπουλο.
Μία από τις ελάχιστες υποθέσεις που κατέληξαν σε τελεσίδικη απόφαση εις βάρος του ΔΕΔΔΗΕ είναι μια ομαδική αγωγή που ακολούθησε τη δασική πυρκαγιά του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε σπίτια και μεγάλες εκτάσεις δασικής και αγροτικής γης.
Περίπου 90 πληγέντες διεκδικούν σήμερα αποζημίωση.
«Είναι πραγματικός αγώνας για έναν πολίτη να στραφεί εναντίον μιας εταιρείας του ηλεκτρικού δικτύου», δήλωσε η Ευγενία Λαζαράκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί τους πληγέντες.
Όπως είπε, οι εταιρείες κοινής ωφέλειας διαθέτουν τόσο την τεχνική τεχνογνωσία όσο και την πρόσβαση στα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, γεγονός που φέρνει τους ενάγοντες σε σημαντικά μειονεκτική θέση.
Πηγή: skai.gr
