Νέο κύμα ενισχυμένων ελέγχων σε ελληνικές επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα που διατηρούν οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία προκαλεί ανησυχία στην αγορά.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Οι τράπεζες επανεξετάζουν πελάτες, πληρωμές και εταιρικά σχήματα, ενώ στο επίκεντρο φέρεται να βρίσκεται η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, υπό τον Χαράλαμπο Βουρλιώτη.
Η εξέλιξη συνδέεται με την αυστηρότερη εφαρμογή των κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας, αλλά και με τις αμερικανικές λίστες του OFAC, του Γραφείου Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ.
Οικονομικοί αναλυτές που μίλησαν στο TilegrafimaNews.gr εξηγούν ότι η νέα κατάσταση δεν επηρεάζει μόνο εταιρείες που έχουν απευθείας συναλλαγές με ρωσικές επιχειρήσεις. Μπορεί να αγγίξει ναυτιλιακές, ασφαλιστικές, εταιρείες ενέργειας, εμπόρους πρώτων υλών, μεσάζοντες, παρόχους υπηρεσιών και πρόσωπα που συνδέονται έμμεσα με οντότητες οι οποίες βρίσκονται σε καθεστώς κυρώσεων.
Τι σημαίνει πρακτικά η κινητοποίηση
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, ελληνικές τράπεζες προχωρούν σε αυστηρότερο έλεγχο πελατών με ρωσική επιχειρηματική δραστηριότητα ή συναλλαγές που εμφανίζουν σύνδεση με τη Ρωσία.
Αυτό μπορεί να σημαίνει καθυστέρηση ή απόρριψη εμβασμάτων, απαίτηση για πρόσθετα δικαιολογητικά, έλεγχο του πραγματικού δικαιούχου μιας εταιρείας, αναστολή τραπεζικών υπηρεσιών ή ακόμη και διακοπή της συνεργασίας, εφόσον η τράπεζα θεωρήσει ότι υπάρχει υψηλός κίνδυνος παραβίασης κυρώσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έλεγχος της ιδιοκτησίας. Μία εταιρεία μπορεί να μην αναγράφεται στις λίστες κυρώσεων, αλλά να αντιμετωπιστεί ως δεσμευμένη εάν ανήκει, άμεσα ή έμμεσα, σε ποσοστό 50% ή περισσότερο σε πρόσωπα ή οντότητες που έχουν ενταχθεί σε αμερικανική λίστα αποκλεισμού.
Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται στα ονόματα. Εξετάζονται οι μέτοχοι, οι διαχειριστές, οι ενδιάμεσες εταιρείες, οι διευθύνσεις πληρωμών, τα πλοία, οι ασφαλιστές, οι τράπεζες που συμμετέχουν στη συναλλαγή και η πραγματική προέλευση των κεφαλαίων.
Ο ρόλος της Αρχής Βουρλιώτη
Η Αρχή Καταπολέμησης του Ξεπλύματος Χρήματος μπορεί να ερευνά ύποπτες χρηματοοικονομικές ροές, να ζητά στοιχεία από τράπεζες και άλλους υπόχρεους οργανισμούς και, όταν προκύπτουν ενδείξεις παράνομης δραστηριότητας, να διαβιβάζει τα πορίσματά της στις εισαγγελικές αρχές.
Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα, το τραπεζικό και δικαστικό σύστημα έχει ενημερωθεί ώστε να ενισχυθούν οι έλεγχοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συναλλαγή με τη Ρωσία είναι αυτομάτως παράνομη ούτε ότι κάθε ελεγχόμενο πρόσωπο θεωρείται ένοχο.
Σημαίνει, όμως, ότι μια επιχείρηση μπορεί να χρειαστεί να αποδείξει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια ποιος είναι ο αντισυμβαλλόμενος, ποιο είναι το αντικείμενο της πληρωμής και αν εμπλέκεται άμεσα ή έμμεσα πρόσωπο που βρίσκεται σε καθεστώς κυρώσεων.
Το OFAC δεν είναι ευρωπαϊκός νόμος
Οι οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν μία κρίσιμη διάκριση. Οι αποφάσεις του OFAC δεσμεύουν άμεσα τα αμερικανικά πρόσωπα και τις συναλλαγές που περνούν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Δεν αποτελούν από μόνες τους ελληνική ή ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Στην πράξη, όμως, η επιρροή τους είναι παγκόσμια. Μία πληρωμή σε δολάρια μπορεί να περάσει από αμερικανική ανταποκρίτρια τράπεζα. Μια ελληνική επιχείρηση μπορεί να συνεργάζεται με αμερικανικό ασφαλιστή, επενδυτή ή προμηθευτή. Παράλληλα, οι κυρώσεις μπορεί να δημιουργήσουν κίνδυνο αποκλεισμού από διεθνείς αγορές.
Για αυτό οι ελληνικές τράπεζες συχνά εφαρμόζουν αυστηρότερη πολιτική από το απολύτως ελάχιστο που απαιτεί η νομοθεσία. Πρόκειται για το λεγόμενο «de-risking»: η τράπεζα διακόπτει μια συνεργασία όχι επειδή έχει αποδειχθεί παρανομία, αλλά επειδή δεν επιθυμεί να αναλάβει το κόστος και τον κίνδυνο του ελέγχου.
Η μεγάλη ανησυχία στη ναυτιλία
Ο κλάδος που παρακολουθεί με τη μεγαλύτερη προσοχή τις εξελίξεις είναι η ελληνική ναυτιλία. Οι μεταφορές ρωσικού πετρελαίου, προϊόντων διύλισης και άλλων φορτίων βρίσκονται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των δυτικών μέτρων.
Ένας πλοιοκτήτης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με προβλήματα όχι μόνο λόγω του φορτίου, αλλά και εξαιτίας του ναυλωτή, της τράπεζας πληρωμής, του ασφαλιστή, του πραγματικού δικαιούχου ή ενός λιμανιού που συνδέεται με κυρώσεις.
Η διακοπή μιας τραπεζικής σχέσης μπορεί να επηρεάσει πληρωμές πληρωμάτων, ασφάλιστρα, καύσιμα και επισκευές. Ακόμη και αν η συναλλαγή αποδειχθεί νόμιμη, η καθυστέρηση μπορεί να προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Μεγαλύτερη έκθεση έχουν οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν πληρωμές σε δολάρια, χρησιμοποιούν αμερικανικό εξοπλισμό ή τεχνολογία, συναλλάσσονται με ρωσικές τράπεζες ή συνεργάζονται με εταιρείες αδιαφανούς ιδιοκτησίας.
Οι αναλυτές του TilegrafimaNews.gr συστήνουν στις επιχειρήσεις να πραγματοποιούν αναλυτικό έλεγχο αντισυμβαλλομένων, να εξετάζουν την πραγματική μετοχική σύνθεση και να διατηρούν πλήρη φάκελο για κάθε συναλλαγή.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν ποινικοποιείται συλλήβδην κάθε νόμιμη συνεργασία με τη Ρωσία. Το περιβάλλον, όμως, γίνεται πολύ αυστηρότερο. Οι εταιρείες που δεν μπορούν να τεκμηριώσουν πλήρως τις συναλλαγές τους κινδυνεύουν να χάσουν τραπεζική πρόσβαση, να υποστούν δεσμεύσεις κεφαλαίων ή να βρεθούν στο επίκεντρο πολυετών ερευνών.
