ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) επανέρχονται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς η κυβέρνηση προωθεί ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που φιλοδοξεί να τα καταστήσει βασικό «πυλώνα» για τη συμπληρωματική σύνταξη των επόμενων γενεών.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σε μια περίοδο που οι κύριες συντάξεις πιέζονται από το δημογραφικό και τις χαμηλές εισφορές, τα ΤΕΑ εμφανίζονται ως εναλλακτική λύση για πρόσθετο εισόδημα έως και 300 ευρώ τον μήνα, ενισχύοντας τη μακροχρόνια αποταμίευση, τονίζει στο tilegrafimanews.gr ανώτατο υπηρεσιακό στέλεχος του υπουργείου εργασίας και κοινωνικών ασφαλίσεων .
Το σχέδιο που επεξεργάζεται το Υπουργείο Εργασίας επιχειρεί να ξεπεράσει τις «παθογένειες» που κρατούν στάσιμο τον θεσμό, δίνοντας έμφαση σε φορολογικά κίνητρα, μεγαλύτερη ευελιξία και διεύρυνση της πρόσβασης για εργαζομένους και ελεύθερους επαγγελματίες.
Γιατί τα ΤΕΑ γίνονται ξανά επίκαιρα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ανάγκη για συμπληρωματική ασφάλιση μεγαλώνει. Σύμφωνα με δεδομένα της Τράπεζας της Ελλάδας, το ενεργητικό των ΤΕΑ έφτασε τα 2,6 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 3,8%. Παρά την ανάπτυξη αυτή, η συμμετοχή παραμένει περιορισμένη, ειδικά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη, περίπου το 20% των εργαζομένων συμμετέχει σε επαγγελματικά ταμεία, ενώ ένα επιπλέον 18% διαθέτει ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Στην Ελλάδα, το ποσοστό παραμένει χαμηλό, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στο φορολογικό καθεστώς και στα αυστηρά κριτήρια εισόδου.
Τι αλλάζει στο νέο νομοσχέδιο
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο. Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι:
• Μείωση του ελάχιστου αριθμού ιδρυτών για δημιουργία ΤΕΑ
• Ενίσχυση πολυεργοδοτικών σχημάτων
• Δυνατότητα ένταξης εργαζομένων από μικρές επιχειρήσεις
• Μεγαλύτερη ευελιξία στη μεταφορά ασφαλιστικών δικαιωμάτων
Στην πράξη, ένας εργαζόμενος που μέχρι σήμερα δεν είχε πρόσβαση σε επαγγελματικό ταμείο θα μπορεί να ενταχθεί σε ένα μεγαλύτερο σχήμα με χαμηλότερο κόστος και περισσότερες επιλογές.
Φορολογικά κίνητρα – Το «κλειδί» της επιτυχίας
Το μεγαλύτερο «αγκάθι» που επιχειρεί να λύσει η κυβέρνηση αφορά τη φορολογία. Σήμερα, η φορολόγηση των παροχών μπορεί να φτάσει έως και το 20%, λειτουργώντας αποτρεπτικά για νέες συμμετοχές.
Οι αλλαγές που εξετάζονται περιλαμβάνουν:
• Έκπτωση εισφορών από το φορολογητέο εισόδημα
• Μείωση φορολογίας στα εφάπαξ
• Ευνοϊκότερη μεταχείριση ομαδικών ασφαλιστηρίων
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, χωρίς ουσιαστικά φορολογικά κίνητρα, η ανάπτυξη των ΤΕΑ θα παραμείνει περιορισμένη.
Συμπληρωματική σύνταξη έως 300 ευρώ
Το βασικό πλεονέκτημα των ΤΕΑ είναι η δυνατότητα παροχής συμπληρωματικής σύνταξης. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, ένας ασφαλισμένος με 20 έως 25 χρόνια συμμετοχής μπορεί να εξασφαλίσει έως και 300 ευρώ επιπλέον μηνιαίο εισόδημα.
Για πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες, που έχουν καταβάλει χαμηλές εισφορές στον ΕΦΚΑ, αυτή η δυνατότητα θεωρείται κρίσιμη για τη διατήρηση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης.
Το πρόβλημα: «Παγωμένη» ανάπτυξη
Παρά τις δυνατότητες, η αγορά παραμένει στάσιμη. Από το 2023 έως σήμερα δεν έχει δημιουργηθεί κανένα νέο επαγγελματικό ταμείο. Οι λόγοι είναι πολλοί:
• Φορολογικό καθεστώς
• Περιορισμένη ενημέρωση
• Έλλειψη κινήτρων για εργοδότες
Η κυβέρνηση επιχειρεί να «ξεκλειδώσει» αυτή τη στασιμότητα με το νέο νομοσχέδιο, ωστόσο η επιτυχία θα κριθεί στην πράξη.
Την ίδια ώρα: Καθυστερήσεις στα αναδρομικά
Την ώρα που προωθούνται τα ΤΕΑ, οι συνταξιούχοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές καθυστερήσεις στα αναδρομικά. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται νομικοί κύκλοι, μόλις 20.000 από τους περίπου 370.000 δικαιούχους έχουν πληρωθεί.
Τα αναδρομικά αφορούν το γνωστό 11μηνο (Ιούνιος 2015 – Μάιος 2016) και καταβάλλονται μόνο σε όσους προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη. Οι πληρωμές συνοδεύονται από τόκο 6%, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι τόκοι φτάνουν ή ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ.
Οι κρατήσεις «ροκανίζουν» τα ποσά
Παρά τα υψηλά ποσά που ανακοινώνονται, οι τελικές απολαβές μειώνονται σημαντικά λόγω κρατήσεων:
• 6% για υγειονομική περίθαλψη
• 20% φόρος στα αναδρομικά
• 15% φόρος στους τόκους
• Χαρτόσημα και επιπλέον επιβαρύνσεις
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι καθαρές απολαβές είναι σημαντικά χαμηλότερες από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Διεκδικήσεις και δικαστικές εκκρεμότητες
Το ζήτημα των αναδρομικών παραμένει ανοιχτό. Πολλοί συνταξιούχοι συνεχίζουν να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη, ενώ άλλοι χάνουν το δικαίωμα διεκδίκησης λόγω παλαιότερων νομοθετικών ρυθμίσεων.
Παράλληλα, οργανώσεις όπως η ΕΝΥΠΕΚΚ κάνουν λόγο για καθυστερήσεις που ξεπερνούν τη δεκαετία, με χιλιάδες δικαιούχους να περιμένουν ακόμη την εκδίκαση των υποθέσεών τους.
Τα ΤΕΑ παρουσιάζονται ως η «επόμενη μέρα» του ασφαλιστικού συστήματος, προσφέροντας συμπληρωματική σύνταξη και ενισχύοντας την αποταμίευση. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, τα προβλήματα του παρελθόντος –όπως τα αναδρομικά και οι καθυστερήσεις– παραμένουν άλυτα.
Το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση είναι διπλό:
να αποκαταστήσει τις εκκρεμότητες των σημερινών συνταξιούχων και ταυτόχρονα να δημιουργήσει ένα σύστημα που θα εγγυάται καλύτερες συντάξεις στο μέλλον.
