Τηλεφωνικές απάτες: Οι απατεώνες αντιγράφουν φωνές συγγενών και ζητούν επειγόντως χρήματα – Η «μυστική λέξη», η άμεση διακοπή της κλήσης και η επιβεβαίωση από γνωστό αριθμό αποτελούν τη νέα ασπίδα προστασίας
Ρεπορτάζ: Κατερίνα Θεοχάρη
Νέα δεδομένα δημιουργεί η ραγδαία εξάπλωση των τηλεφωνικών απατών με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς οι επιτήδειοι δεν περιορίζονται πλέον σε ύποπτα μηνύματα, πρόχειρα ηλεκτρονικά ταχυδρομεία και ψεύτικες ιστοσελίδες. Με σύγχρονα εργαλεία κλωνοποίησης φωνής μπορούν να δημιουργήσουν ένα πειστικό ψηφιακό αντίγραφο της φωνής ενός συγγενή, ενός φίλου ή ακόμη και ενός επαγγελματικού συνεργάτη.
Η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος προειδοποιεί ότι μία γνώριμη φωνή δεν αποτελεί πλέον απόδειξη ταυτότητας. Οι δράστες μπορούν να αξιοποιήσουν ακόμη και σύντομα ηχητικά αποσπάσματα από αναρτήσεις, βίντεο ή τηλεφωνικές συνομιλίες, ώστε να δημιουργήσουν συνθετική ομιλία που προσομοιάζει με μεγάλη ακρίβεια στο πραγματικό πρόσωπο.
Πώς στήνεται η νέα απάτη
Το συνηθέστερο σενάριο ξεκινά με μια αιφνιδιαστική τηλεφωνική κλήση. Στην άλλη άκρη της γραμμής ακούγεται η φωνή ενός παιδιού, ενός εγγονιού ή ενός στενού συγγενή, ο οποίος υποτίθεται ότι έχει τραυματιστεί, συνελήφθη ή βρίσκεται αντιμέτωπος με κάποια άλλη επείγουσα κατάσταση.
Αμέσως μετά μπορεί να παρέμβει ένας δεύτερος δράστης, προσποιούμενος τον γιατρό, τον αστυνομικό, τον δικηγόρο ή τον τραπεζικό υπάλληλο. Ζητά χρήματα, τραπεζικά στοιχεία, κωδικούς ή άμεση μεταφορά χρημάτων, πιέζοντας το θύμα να ενεργήσει χωρίς να επικοινωνήσει με κανέναν άλλο.
Η βασική μέθοδος δεν είναι τεχνολογική αλλά ψυχολογική. Οι απατεώνες προκαλούν φόβο, πανικό και αίσθημα κατεπείγοντος, ώστε ο πολίτης να μην έχει χρόνο να σκεφτεί. Η Europol επισημαίνει ότι η κλωνοποίηση φωνής και τα ζωντανά deepfakes ενισχύουν τις δυνατότητες για απάτες, εκβιασμούς και κλοπή ταυτότητας.
Τι πρέπει να λέτε όταν σηκώνετε το τηλέφωνο
Οι ειδικοί συνιστούν να αποφεύγεται η παροχή προσωπικών πληροφοριών στην αρχή μιας κλήσης από άγνωστο αριθμό. Δεν χρειάζεται να αναφέρετε αμέσως το ονοματεπώνυμό σας, τη διεύθυνσή σας ή στοιχεία συγγενικών προσώπων.
Ωστόσο, η απλή λέξη «παρακαλώ» ή ένα σύντομο «ναι» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάποιος μπορεί να κατασκευάσει ένα λειτουργικό αντίγραφο της φωνής σας. Το ουσιαστικό μέτρο προστασίας είναι να μην παρατείνετε μια ύποπτη συνομιλία και να μη δίνετε πληροφορίες που βοηθούν τον δράστη να χτίσει ένα πειστικό σενάριο.
Όταν η κλήση αφορά χρήματα, ατύχημα, σύλληψη, νοσηλεία ή άλλο επείγον περιστατικό, η σωστή αντίδραση είναι να σταματήσετε τη συνομιλία. Μην επιχειρήσετε να παγιδεύσετε τον απατεώνα και μην παραμείνετε στη γραμμή για να εξακριβώσετε μόνοι σας αν λέει την αλήθεια.
Η μυστική λέξη που πρέπει να γνωρίζει κάθε οικογένεια
Μία από τις αποτελεσματικότερες συμβουλές είναι η καθιέρωση μιας οικογενειακής μυστικής λέξης ή φράσης. Η λέξη πρέπει να είναι εύκολη για τα μέλη της οικογένειας, αλλά δύσκολο να εντοπιστεί από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σε περίπτωση που κάποιος τηλεφωνήσει και ισχυριστεί ότι είναι συγγενής που χρειάζεται άμεσα βοήθεια, ζητήστε του να πει τη συμφωνημένη λέξη. Αν δεν τη γνωρίζει, τερματίστε αμέσως την κλήση.
Η λέξη δεν πρέπει να είναι το όνομα ενός παιδιού, ενός κατοικίδιου, μιας περιοχής ή άλλη πληροφορία που υπάρχει δημόσια στο διαδίκτυο. Μπορεί να είναι ένας ασυνήθιστος συνδυασμός δύο λέξεων, γνωστός αποκλειστικά στα κοντινά πρόσωπα.
Κλείστε και καλέστε εσείς τον συγγενή
Η σημαντικότερη κίνηση είναι η ανεξάρτητη διασταύρωση. Κλείστε το τηλέφωνο και καλέστε εσείς τον συγγενή στον αριθμό που έχετε ήδη αποθηκευμένο. Αν δεν απαντήσει, επικοινωνήστε με άλλο μέλος της οικογένειας που γνωρίζει πού βρίσκεται.
Μην χρησιμοποιείτε τον αριθμό που σας δίνει ο άγνωστος και μην πατάτε συνδέσμους που αποστέλλονται κατά τη διάρκεια της κλήσης. Αν ο καλών ισχυρίζεται ότι επικοινωνεί από τράπεζα, αστυνομική υπηρεσία ή δημόσιο οργανισμό, βρείτε μόνοι σας το επίσημο τηλέφωνο και καλέστε εκ νέου.
Η παραποίηση της αναγνώρισης κλήσης μπορεί να εμφανίσει στην οθόνη ακόμη και έναν πραγματικό αριθμό δημόσιας υπηρεσίας. Συνεπώς, το όνομα ή ο αριθμός που εμφανίζεται στο κινητό δεν αποτελεί ασφαλή απόδειξη ότι η κλήση είναι γνήσια.
Τι συστήνουν οι ειδικοί στο Telegraph News
Στην ανάλυση του Telegraph News, ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια επισημαίνουν ότι οι πολίτες πρέπει να υιοθετήσουν έναν απλό κανόνα: καμία μεταφορά χρημάτων και καμία αποκάλυψη κωδικών κατά τη διάρκεια απρόσμενης τηλεφωνικής κλήσης.
Οι τράπεζες και οι δημόσιες αρχές δεν ζητούν τηλεφωνικά κωδικούς e-banking, PIN καρτών ή κωδικούς μιας χρήσης. Δεν πρέπει επίσης να εγκαθιστάτε εφαρμογές απομακρυσμένης πρόσβασης έπειτα από οδηγίες αγνώστου.
Ο ENISA κατατάσσει το voice phishing, γνωστό και ως vishing, στις τεχνικές κοινωνικής μηχανικής που εκμεταλλεύονται την ανθρώπινη συμπεριφορά για την υποκλοπή ευαίσθητων πληροφοριών.
Τι κάνετε αν έχετε ήδη δώσει χρήματα ή στοιχεία
Αν έχει πραγματοποιηθεί μεταφορά χρημάτων, πρέπει να επικοινωνήσετε αμέσως με την τράπεζά σας και να ζητήσετε να παγώσει η συναλλαγή. Αλλάξτε τους κωδικούς πρόσβασης, ελέγξτε τις κινήσεις των λογαριασμών και ενημερώστε τη Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος.
Κρατήστε τον αριθμό τηλεφώνου, τα μηνύματα, τις αποδείξεις μεταφοράς και κάθε άλλο στοιχείο. Μην διαγράψετε τις συνομιλίες, καθώς μπορεί να βοηθήσουν την έρευνα.
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η φωνή μπορεί να αντιγραφεί, αλλά η πληροφορία μπορεί να διασταυρωθεί. Ψυχραιμία, διακοπή της ύποπτης κλήσης, μυστική οικογενειακή λέξη και επικοινωνία μέσω γνωστού αριθμού αποτελούν τις ισχυρότερες άμυνες απέναντι στη νέα γενιά τηλεφωνικών απατών.
