AfD: Οικονομική ανασφάλεια, μεταναστευτικό, δημογραφική κατάρρευση και απόρριψη των παραδοσιακών κομμάτων διαμορφώνουν τη νέα εκλογική βάση της AfD – Τι επισημαίνουν γεωστρατηγικοί αναλυτές στο tilegrafimanews.gr.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η σαρωτική επικράτηση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ, με 43,8% και 39 από τις 83 έδρες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών, δεν αποτελεί πλέον μία τοπική πολιτική παρέκκλιση. Είναι το ισχυρότερο μέχρι σήμερα μήνυμα ότι ένα μεγάλο τμήμα της γερμανικής κοινωνίας εγκαταλείπει τα παραδοσιακά κόμματα και αναζητεί διέξοδο σε μία σκληρή αντισυστημική επιλογή.
Γεωστρατηγικοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επισημαίνουν ότι η άνοδος της AfD δεν εξηγείται μόνο από το μεταναστευτικό. Πίσω από τα ποσοστά της βρίσκονται ο φόβος της οικονομικής υποβάθμισης, η ενεργειακή κρίση, η αποβιομηχάνιση, η πληθυσμιακή συρρίκνωση της ανατολικής Γερμανίας και η πεποίθηση πολλών πολιτών ότι το Βερολίνο ενδιαφέρεται περισσότερο για τις διεθνείς δεσμεύσεις του παρά για την καθημερινότητά τους.
Η Ανατολική Γερμανία αισθάνεται ξεχασμένη
Περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την επανένωση, το οικονομικό και κοινωνικό χάσμα μεταξύ Ανατολής και Δύσης δεν έχει εξαφανιστεί. Στα ανατολικά κρατίδια οι μισθοί και η συσσωρευμένη περιουσία παραμένουν χαμηλότερα, ενώ πολλές περιοχές έχουν χάσει μεγάλο μέρος του ενεργού πληθυσμού τους.
Η Σαξονία-Άνχαλτ έχει απολέσει περίπου το ένα τέταρτο των κατοίκων της από το 1990. Νέοι άνθρωποι μετακινήθηκαν προς τη δυτική Γερμανία, επιχειρήσεις έκλεισαν και ολόκληρες μικρές πόλεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με ελλείψεις προσωπικού και περιορισμό των δημόσιων υπηρεσιών.
Η εικόνα εγκατάλειψης δημιουργεί την αίσθηση ότι η επανένωση πραγματοποιήθηκε θεσμικά, αλλά δεν ολοκληρώθηκε κοινωνικά. Η AfD αξιοποιεί ακριβώς αυτή τη δυσαρέσκεια, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως τη δύναμη που «ακούει» όσους θεωρούν ότι το πολιτικό σύστημα τους αντιμετωπίζει ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας.
Γιατί την επιλέγουν οι εργάτες
Η γερμανική βιομηχανία βρίσκεται σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Οι υψηλές τιμές ενέργειας, ο κινεζικός ανταγωνισμός, η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση και οι εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ προκαλούν ανασφάλεια σε εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους.
Ιδιαίτερα ευάλωτες αισθάνονται οι οικογένειες που εξαρτώνται από την αυτοκινητοβιομηχανία, τη χημική παραγωγή, τη μεταλλουργία και άλλους ενεργοβόρους κλάδους. Δεν είναι απαραίτητο να έχει ήδη χαθεί μια θέση εργασίας. Αρκεί ο φόβος ότι το εργοστάσιο θα περιορίσει την παραγωγή, θα μεταφερθεί στο εξωτερικό ή θα αντικαταστήσει εργαζομένους εξαιτίας της πράσινης μετάβασης.
Η AfD μετατρέπει αυτή την ανασφάλεια σε πολιτικό μήνυμα. Υπόσχεται φθηνότερη ενέργεια, περιορισμό της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας και προστασία της γερμανικής παραγωγής. Για πολλούς εργάτες δεν αποτελεί πλέον μόνο κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά το μοναδικό κόμμα που θεωρούν ότι υπερασπίζεται άμεσα το εισόδημα και την εργασία τους.
Οι νέοι απομακρύνονται από CDU και SPD
Η παραδοσιακή κομματική ταύτιση υποχωρεί θεαματικά στις νεότερες ηλικίες. Οι νέοι Γερμανοί δεν αισθάνονται την ιστορική σύνδεση των γονέων και των παππούδων τους με τους Χριστιανοδημοκράτες ή τους Σοσιαλδημοκράτες.
Αντιμετωπίζουν υψηλά ενοίκια, ακριβή ενέργεια, δυσκολία απόκτησης κατοικίας και αβεβαιότητα για το επαγγελματικό τους μέλλον. Παράλληλα, ενημερώνονται όλο και περισσότερο από το TikTok, το YouTube και άλλες ψηφιακές πλατφόρμες, όπου η AfD έχει δημιουργήσει ισχυρότερο και πιο επιθετικό δίκτυο επικοινωνίας από τους πολιτικούς αντιπάλους της.
Το κόμμα χρησιμοποιεί σύντομα βίντεο, αντισυστημική γλώσσα και μηνύματα που συνδέουν το μεταναστευτικό με την εγκληματικότητα, την πίεση στη στέγαση και το κόστος των κοινωνικών παροχών. Με αυτόν τον τρόπο παρακάμπτει τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και απευθύνεται άμεσα σε ένα κοινό που πιστεύει ότι οι επίσημες πολιτικές και δημοσιογραφικές ελίτ αποκρύπτουν την πραγματικότητα.
Το μεταναστευτικό και το παράδοξο του 8%
Το μεταναστευτικό παραμένει βασικός πυλώνας της εκλογικής επιρροής της AfD, μολονότι στη Σαξονία-Άνχαλτ οι αλλοδαποί αντιστοιχούν περίπου στο 8% του πληθυσμού – ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από τον γερμανικό μέσο όρο.
Το παράδοξο δεν είναι αποκλειστικά γερμανικό. Σε αρκετές ευρωπαϊκές περιοχές με περιορισμένη παρουσία μεταναστών καταγράφονται υψηλά ποσοστά σε κόμματα της σκληρής Δεξιάς. Εκεί η ψήφος δεν στηρίζεται μόνο στην προσωπική εμπειρία, αλλά στον φόβο μιας μελλοντικής αλλαγής της κοινωνικής και πολιτισμικής ταυτότητας.
Καθοριστική ήταν η απόφαση της Άνγκελα Μέρκελ το 2015 να επιτρέψει την είσοδο περίπου ενός εκατομμυρίου αιτούντων άσυλο. Για πολλούς συντηρητικούς ψηφοφόρους, εκείνη η περίοδος σηματοδότησε τη ρήξη τους με το CDU.
Η γεωπολιτική διάσταση και η Ρωσία
Στην ανατολική Γερμανία καταγράφεται παραδοσιακά μεγαλύτερη επιφύλαξη απέναντι στο ΝΑΤΟ και ισχυρότερη διάθεση προσέγγισης με τη Μόσχα. Η AfD ζητεί αλλαγή πολιτικής απέναντι στη Ρωσία και αμφισβητεί τη συνέχιση της εκτεταμένης γερμανικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Οι γεωστρατηγικοί αναλυτές τονίζουν στο tilegrafimanews.gr ότι το μήνυμα της κάλπης ξεπερνά τα σύνορα της Σαξονίας-Άνχαλτ. Αγγίζει το μέλλον της γερμανικής ενεργειακής πολιτικής, τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις σχέσεις με τη Ρωσία και τον ρόλο του Βερολίνου στο ουκρανικό ζήτημα.
Η AfD κατάφερε επίσης να φέρει στις κάλπες περίπου 170.000 πολίτες που προηγουμένως απείχαν. Πρόκειται για την πιο ανησυχητική ένδειξη για τα παραδοσιακά κόμματα: το κόμμα δεν ανακυκλώνει απλώς ψήφους διαμαρτυρίας, αλλά ενεργοποιεί μία κοινωνική δεξαμενή που αισθανόταν πολιτικά αόρατη.
Το 43,8% αποτελεί πλέον πολιτικό σεισμό. Και αν CDU και SPD δεν απαντήσουν πειστικά στην οικονομική ανασφάλεια, στην περιφερειακή εγκατάλειψη και στην κρίση εμπιστοσύνης, το φαινόμενο της Σαξονίας-Άνχαλτ μπορεί σύντομα να μετατραπεί σε νέα γερμανική κανονικότητα.
