Ερυθρά Θάλασσα: Καθώς οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι συνεχίζουν να προκαλούν ισχυρούς κραδασμούς στη διεθνή ναυσιπλοΐα, το Ριάντ αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο, συγκροτώντας έναν πρωτοφανή πολυεθνικό στόλο για την αποκατάσταση της τάξης στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Του Παντελή Χαριτάκη
Η κρίση που πυροδοτήθηκε από τις υποστηριζόμενες από το Ιράν επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα δεν δείχνει σημάδια εκτόνωσης. Αντιμέτωπη με άμεσο οικονομικό και στρατηγικό πλήγμα, η Σαουδική Αραβία ηγείται πλέον μιας νέας ναυτικής συμμαχίας. Το μεγάλο ερώτημα που πλανάται στη διεθνή διπλωματία είναι αν αυτό το νέο σχήμα θα αποδειχθεί πιο αποτελεσματικό στην προστασία των θαλάσσιων οδών σε σύγκριση με τις αμερικανικές προσπάθειες στο Στενό του Ορμούζ, και ποιος θα είναι τελικά ο ρόλος της Δύσης.
Ένας Αόρατος Πόλεμος με Τεράστιο Οικονομικό Κόστος
Με τον εμφύλιο στην Υεμένη να συμπληρώνει πάνω από μία δεκαετία, η Τεχεράνη επιχειρεί να κλιμακώσει την πίεση προς το Ριάντ, την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Ο στόχος είναι σαφής: η παρεμπόδιση των σαουδαραβικών υπερδεξαμενόπλοιων που διασχίζουν τη Διώρυγα του Σουέζ και το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι αριθμοί προκαλούν ζάλη, καθώς από τη συγκεκριμένη διαδρομή διέρχεται το 15% των παγκόσμιων πετρελαϊκών προϊόντων και έως το 30% της διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων.
«Στο παρελθόν, η διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα προς τον Περσικό Κόλπο αποτελούσε μια ήρεμη διαδρομή ρουτίνας για εκπαίδευση. Σήμερα, τα ίδια αυτά νερά μετατράπηκαν σε μία από τις πιο επικίνδυνες πολεμικές ζώνες του πλανήτη.»
Το Προφίλ της Νέας Συμμαχίας: Ποιοι Συμμετέχουν και Ποιοι Απουσιάζουν
Στη συνάντηση κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Ριάντ, 14 κράτη και οργανισμοί υπέγραψαν τη συμφωνία συγκρότησης της ναυτικής δύναμης. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν παραδοσιακές περιφερειακές δυνάμεις όπως η Αίγυπτος, η Τουρκία και το Πακιστάν, πλαισιωμένες από αραβικά κράτη όπως το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και η Ιορδανία.
Οι επιχειρησιακές δυνατότητες των βασικών εταίρων είναι εντυπωσιακές:
- Σαουδική Αραβία: Παρέχει τη διοικητική ραχοκοκαλιά μέσω του Δυτικού Στόλου της Τζέντα, διαθέτοντας πάνω από 30 σύγχρονα πολεμικά πλοία και ισχυρή ναυτική αεροπορία.
- Αίγυπτος: Συνεισφέρει με τον μεγαλύτερο στόλο στον αραβικό κόσμο, συμπεριλαμβανομένων ελικοπτεροφόρων Mistral και υποβρυχίων.
- Τουρκία: Παρέχει έναν υπερσύγχρονο στόλο ανοιχτής θαλάσσης. Το αμφίβιο σκάφος TCG Anadolu —το πρώτο επιχειρησιακό αεροπλανοφόρο drones στον κόσμο— αναμένεται να αναλάβει ρόλο πλωτής ναυαρχίδας.
- Πακιστάν: Ενισχύει την αεράμυνα με φρεγάτες και αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας.
Εντυπωσιακή, ωστόσο, είναι η απουσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων λόγω των υφιστάμενων περιφερειακών διαφωνιών με τη Σαουδική Αραβία, αλλά και του Ομάν, που επιλέγει να διατηρήσει τον παραδοσιακό του ρόλο ως ουδέτερος μεσολαβητής.
Το Σχέδιο Δράσης: Από τις Πληροφορίες στις Νηοπομπές
Η στρατηγική της συμμαχίας θα εξελιχθεί σε τρία στάδια. Αρχικά, απαιτείται ευρεία συλλογή πληροφοριών για τη χαρτογράφηση των επιθέσεων των Χούθι. Σε αυτό το επίπεδο, καθοριστική θα είναι η συνδρομή που μπορεί να προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Επιχείρησης «Ασπίδες» (EUNAVFOR ASPIDES), καθώς και το αμερικανικό δορυφορικό δίκτυο.
Στο δεύτερο στάδιο, προβλέπεται η δημιουργία ενός κοινού Κέντρου Επιχειρήσεων (είτε επί του τουρκικού Anadolu είτε στη βάση της Τζέντα). Εκεί, αξιωματικοί σύνδεσμοι από τις αραβικές χώρες, τις ΗΠΑ και την ΕΕ θα συντονίζουν τη θαλάσσια και εναέρια κυκλοφορία.
Τέλος, το πρακτικό σκέλος περιλαμβάνει τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων από ταχύπλοα και φρεγάτες, ενώ εξετάζεται και η τοποθέτηση ένοπλων στρατιωτικών αγημάτων απευθείας πάνω στα εμπορικά πλοία, εξοπλισμένων με φορητά αντιαεροπορικά συστήματα για την αποτροπή ρεσάλτο.
Διεθνείς Οργανισμοί και το Μέλλον της Κρίσης
Καθώς η ναυτική αυτή προσπάθεια τίθεται σε εφαρμογή, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) έχει επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη για την προστασία των ναυτικών και της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, ενώ το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) επιδιώκει να διατηρήσει τη συνοχή μεταξύ των κρατών-μελών του.
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: Αρκεί η ναυτική αποτροπή για να κάμψει τη βούληση των Χούθι; Αν η αμυντική τακτική αποτύχει, το επόμενο βήμα —δηλαδή οι χερσαίες αεροπορικές επιδρομές κατά των υποδομών των ανταρτών— ενέχει τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης περιφερειακής σύρραξης.
