ΤΡΑΜΠ: Μεγάλο πλήγμα από το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Σε μία ιστορική απόφαση, το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ μπλόκαρε τους μαζικούς δασμούς που επέβαλε πρόσφατα ο πρόεδρος Τραμπ, κλονίζοντας τον βασικό άξονα της νέας εμπορικής του στρατηγικής. Η απόφαση εκδόθηκε την Τετάρτη από τριμελή σύνθεση δικαστών στη Νέα Υόρκη και χαρακτηρίζεται ήδη ως συνταγματικό “ψαλίδι” στην εκτελεστική εξουσία του προέδρου.
Το δικαστήριο έκρινε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του, ερμηνεύοντας καταχρηστικά τον νόμο IEEPA του 1977 για να κηρύξει εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επιβάλει δασμούς έως και 50% σε χώρες με εμπορικά ελλείμματα έναντι των ΗΠΑ. Η απόφαση δεν είναι τελεσίδικη, αλλά αναμένεται να προσβληθεί στο Ομοσπονδιακό Εφετείο της Ουάσινγκτον και ενδεχομένως να φτάσει μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.
📉 Ποιοι δασμοί μπλοκάρονται – Τι παραμένει σε ισχύ
Το δικαστήριο αναστέλλει την εφαρμογή των λεγόμενων “αμοιβαίων δασμών” που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ στις αρχές Απριλίου 2025, οι οποίοι περιελάμβαναν:
- 50% δασμούς σε εμπορικούς εταίρους με πλεονάσματα,
- 10% βασικούς δασμούς στις περισσότερες άλλες χώρες,
- εισφορές σε Κίνα, Καναδά και Μεξικό.
Ωστόσο, παραμένουν σε ισχύ οι δασμοί στον ξένο χάλυβα, το αλουμίνιο και τα αυτοκίνητα, οι οποίοι βασίζονται σε άλλο νομικό πλαίσιο (νόμος περί εμπορίου του 1974), που απαιτεί έρευνα από το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ και δεν επιτρέπεται να επιβληθούν κατά την απόλυτη διακριτική ευχέρεια του προέδρου.
🔍 Τι λέει η απόφαση – Πού “στράβωσε” το επιχείρημα Τραμπ
Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι τα εμπορικά ελλείμματα δεν συνιστούν «αιφνίδια απειλή» για την εθνική ασφάλεια και δεν μπορούν να θεμελιώσουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σημείωσε, επίσης, ότι οι δασμοί δεν σχετίζονται αιτιωδώς με την υποτιθέμενη απειλή και άρα παραβιάζουν το Σύνταγμα, αφού παρακάμπτουν το Κογκρέσο.
«Το σκεπτικό της διοίκησης Τραμπ για χρήση εξουσιών έκτακτης ανάγκης αντιβαίνει στη δέουσα διαδικασία και συνιστά υπέρβαση εξουσίας», δήλωσε ο καθηγητής Eswar Prasad του Πανεπιστημίου Cornell, σε ανάλυσή του που δημοσίευσε το Society Press.
🌐 Αντίκτυπος στο διεθνές εμπόριο και τις ΗΠΑ
Η απόφαση βάζει προσωρινό φρένο σε μια πολιτική που, όπως σημειώνεται από το U.S. Chamber of Commerce, είχε ήδη προκαλέσει:
- Αβεβαιότητα στις αγορές,
- Αναταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες,
- Επενδυτική επιβράδυνση σε διεθνείς εμπορικούς κόμβους.
Η Wendy Cutler, πρώην ανώτατη διαπραγματευτής στο USTR (Γραφείο Εμπορικών Αντιπροσώπων των ΗΠΑ), δήλωσε:
«Η απόφαση ρίχνει την εμπορική πολιτική του Τραμπ σε αχαρτογράφητα νερά. Οι εταίροι δεν γνωρίζουν πλέον τι μπορούν να περιμένουν.»
Εταιρείες που βασίζονται σε διεθνές εμπόριο, από αυτοκινητοβιομηχανίες έως logistics, επιταχύνουν αποστολές στις ΗΠΑ φοβούμενες ότι οι δασμοί μπορεί να επιστρέψουν μετά από έφεση ή νέα νομοθετική προσπάθεια.
📜 Το νομικό τοπίο – Πόσο «έκτακτος» μπορεί να είναι ένας δασμός;
Το δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι ο πρόεδρος διατηρεί εξουσίες να επιβάλει δασμούς, αλλά αυτές πρέπει να είναι σαφώς ορισμένες και περιορισμένες χρονικά και θεματικά. Σημείωσε ότι ο νόμος IEEPA του 1977 δεν προβλέπει τέτοια ευρεία και γενικευμένη χρήση, όπως έκανε ο Τραμπ.
Υπάρχει ωστόσο πιθανότητα να επιδιωχθεί επανενεργοποίηση μέρους της εμπορικής πολιτικής μέσω του νόμου περί εμπορίου του 1974, ο οποίος προβλέπει δασμούς έως 15% για 150 ημέρες σε συγκεκριμένα ελλείμματα.
Ποιες είναι οι επόμενες κινήσεις Τραμπ;
Αναμένεται ότι η διοίκηση Τραμπ θα ασκήσει έφεση στο Ομοσπονδιακό Εφετείο της Ουάσινγκτον. Παράλληλα, πιθανό είναι να ενισχύσει τη ρητορική κατά των δικαστηρίων, παρουσιάζοντας την απόφαση ως πολιτικά υποκινούμενη. Σε δηλώσεις του, χαρακτήρισε την ετυμηγορία ως «εμπόδιο για την Αμερική να προστατεύσει τις δουλειές των πολιτών της».
Οι νομικές προσφυγές έχουν συνδυαστεί σε τουλάχιστον επτά αγωγές, με βασικούς ενάγοντες 12 πολιτείες και 5 μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες δήλωσαν ότι οι δασμοί απειλούσαν την επιβίωσή τους.
✅ Οικονομική και συνταγματική σταθεροποίηση ή αρχή σύγκρουσης;
Η απόφαση σηματοδοτεί το πρώτο πραγματικό “check” στη δύναμη του Τραμπ στο εμπόριο. Αν και διατηρεί ακόμα μέσα δράσης, το νομικό και πολιτικό του περιθώριο στενεύει. Η συζήτηση πλέον μετατοπίζεται από το ποιος έχει την εξουσία, στο πώς και με ποιο στόχο τη χρησιμοποιεί.
Μπορεί η νομική μάχη να συνεχιστεί, αλλά η ουσία της εμπορικής στρατηγικής Τραμπ έχει πλέον τεθεί υπό κρίση – τόσο νομικά όσο και πολιτικά, με άγνωστη κατάληξη.
