Φιντάν: Σε μια νέα παρέμβαση με εμφανείς αντιφάσεις, ο Χακάν Φιντάν επιχείρησε να παρουσιάσει την Τουρκία ως δύναμη σταθερότητας και την Ελλάδα ως χώρα που κινδυνεύει να γίνει «παιχνίδι» τρίτων δυνάμεων.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η Άγκυρα επιθυμεί σχέσεις καλής γειτονίας, συνδέοντας όμως την επιθυμία αυτή με απαιτήσεις για τα ελληνικά νησιά και με συστάσεις προς την Αθήνα να επιδείξει «ωριμότητα».
Στρατιωτικοί αναλυτές από την Αθήνα που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr εκτιμούν ότι οι δηλώσεις δεν αποτελούν απλή διπλωματική ρητορική. Εντάσσονται σε μια συντονισμένη προσπάθεια να εμφανιστεί η ελληνική αμυντική ενίσχυση ως αποσταθεροποιητική, την ώρα που η Τουρκία διατηρεί το casus belli, τη Στρατιά του Αιγαίου και ένα διευρυμένο πλαίσιο αμφισβητήσεων.
Η «καλή γειτονία» με τουρκικούς όρους
Ο Φιντάν υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να ενεργεί σύμφωνα με το συμμαχικό πνεύμα και τις διεθνείς υποχρεώσεις της. Στην τουρκική ανάγνωση, όμως, αυτό μεταφράζεται σε αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών, περιορισμό της αμυντικής συνεργασίας με το Ισραήλ και αποδοχή μιας ατζέντας που υπερβαίνει τη μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα: την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η αντίφαση είναι εμφανής. Η Τουρκία ζητά αυτοσυγκράτηση από την Ελλάδα, αλλά δεν αποσύρει την απειλή πολέμου για ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Μιλά για σταθερότητα, ενώ επαναφέρει «γκρίζες ζώνες», αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα και μετακινεί στρατιωτικές μονάδες στα μικρασιατικά παράλια.
Οι αναλυτές σημειώνουν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αντιστρέψει τους ρόλους: η ελληνική αποτροπή βαφτίζεται «κλιμάκωση», ενώ η τουρκική στρατιωτική πίεση παρουσιάζεται ως φυσιολογική ανησυχία. Πρόκειται για επικοινωνιακό σχήμα που επιδιώκει να δημιουργήσει ίσες αποστάσεις σε ΝΑΤΟ, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ουάσιγκτον.
Τι γράφουν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης
Η γραμμή Φιντάν αναπαράγεται από σημαντικό τμήμα του τουρκικού Τύπου. Το κρατικό πρακτορείο Anadolu παρουσιάζει συστηματικά την Τουρκία ως χώρα που επιδιώκει διάλογο, αποδίδοντας τις εντάσεις στην «παραβίαση συνθηκών» από την Ελλάδα. Το TRT Haber δίνει έμφαση στο αίτημα για αποστρατιωτικοποίηση και στη δήθεν ανάγκη συμμόρφωσης της Αθήνας με το «συμμαχικό πνεύμα».
Η φιλοκυβερνητική Sabah συνδέει την ελληνική αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ με σχέδια περικύκλωσης της Τουρκίας. Παράλληλα, η Hürriyet προβάλλει τις τουρκικές ανησυχίες για τους ελληνικούς εξοπλισμούς και παρουσιάζει την εγκατάσταση νέων συστημάτων στα νησιά ως μεταβολή της στρατιωτικής ισορροπίας.
Το κοινό στοιχείο είναι ότι τα τουρκικά μέσα εστιάζουν στις ελληνικές κινήσεις, αποσυνδέοντάς τες από την προϋπάρχουσα τουρκική απειλή. Σπάνια υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα εξοπλίζει νησιά τα οποία βρίσκονται απέναντι από μία ισχυρή αποβατική δύναμη, ούτε ότι η τουρκική Εθνοσυνέλευση εξακολουθεί να έχει σε ισχύ την απειλή πολέμου.
Παρά τους ηπιότερους τίτλους, η βασική υπόθεση παραμένει ίδια: η Τουρκία εμφανίζεται ως αμυνόμενη δύναμη και η Ελλάδα ως πλευρά που οφείλει να εξηγήσει τις επιλογές της. Με αυτόν τον τρόπο καλλιεργείται στο τουρκικό κοινό η εντύπωση ότι κάθε ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα στρέφεται αυτομάτως εναντίον της Τουρκίας.
Από τη Συρία στο Αιγαίο
Ο Φιντάν χαρακτήρισε το Ισραήλ βασική απειλή για τη σταθερότητα της Συρίας, υποστηρίζοντας ότι δεν επιθυμεί ισχυρούς γείτονες. Στη συνέχεια συνέδεσε εμμέσως την Ελλάδα με δυνάμεις που, κατά την Άγκυρα, επιδιώκουν χάος στην περιοχή.
Η σύνδεση δεν είναι τυχαία. Η αναβάθμιση των σχέσεων Ελλάδας–Ισραήλ, οι κοινές ασκήσεις και η προμήθεια ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας έχουν προκαλέσει έντονη νευρικότητα στην Τουρκία. Η Άγκυρα επιχειρεί πλέον να εντάξει τις ελληνικές επιλογές στο ευρύτερο μέτωπο της αντιπαράθεσής της με το Ισραήλ.
Κατά τους στρατιωτικούς αναλυτές, αυτή η αφήγηση εξυπηρετεί δύο στόχους. Στο εσωτερικό συσπειρώνει το ακροατήριο γύρω από την εικόνα μιας Τουρκίας που «περικυκλώνεται». Στο εξωτερικό επιχειρεί να πιέσει την Αθήνα να περιορίσει συνεργασίες που ενισχύουν την αποτρεπτική της ικανότητα.
Η Αθήνα δεν πρέπει να υποτιμήσει τη ρητορική
Οι δηλώσεις Φιντάν δεν σημαίνουν ότι επίκειται άμεση κρίση. Προστίθενται, όμως, σε ένα ανησυχητικό σύνολο κινήσεων, από τη μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών απέναντι από τη Σάμο έως τις τουρκικές αντιδράσεις για την ελληνική αεράμυνα και τις κοινές ασκήσεις με το Ισραήλ.
Η Αθήνα χρειάζεται ψυχραιμία, ετοιμότητα και σταθερή διπλωματική γραμμή. Καλή γειτονία δεν μπορεί να σημαίνει αποδοχή μονομερών απαιτήσεων. Ούτε συμμαχικό πνεύμα μπορεί να ζητείται από μια χώρα υπό απειλή πολέμου. Αν η Τουρκία επιθυμεί πραγματικά αποκλιμάκωση, ο δρόμος περνά από την εγκατάλειψη του casus belli, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και την παύση των αμφισβητήσεων ελληνικής κυριαρχίας.
