ΗΠΑ–Ιράν: Ραγδαία κλιμάκωση καταγράφεται στο μέτωπο ΗΠΑ–Ιράν, μετά την οργισμένη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ στην ιρανική απάντηση για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- tilegrafimanews.gr
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την πρόταση της Τεχεράνης «εντελώς απαράδεκτη», ενώ την ίδια ώρα το πετρέλαιο εκτοξεύθηκε ξανά πάνω από τα 104 δολάρια το βαρέλι, με τις αγορές να φοβούνται παρατεταμένο αποκλεισμό της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας. Το θέμα παρακολουθούν στενά ο Λευκός Οίκος και το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν, καθώς η κρίση απειλεί να συμπαρασύρει ενέργεια, ναυτιλία και διεθνή ασφάλεια.
Σύμφωνα με το Reuters, η απάντηση του Ιράν περιλάμβανε όρους όπως άρση κυρώσεων, αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και αναγνώριση ιρανικής κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ. Η Ουάσιγκτον, όμως, θεωρεί ότι η πρόταση δεν καλύπτει τον πυρήνα της αμερικανικής απαίτησης για το πυρηνικό πρόγραμμα και τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Η οργή Τραμπ και το μήνυμα στην Τεχεράνη
Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να απαντήσει δημόσια και σκληρά, γράφοντας ότι η ιρανική απάντηση δεν του αρέσει και είναι «totally unacceptable». Το μήνυμα αυτό ερμηνεύεται από διπλωματικούς κύκλους ως ένδειξη ότι οι συνομιλίες έχουν εισέλθει σε εξαιρετικά δύσκολη φάση. Οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη διευκρινίσει αν θα συνεχιστεί η διαπραγμάτευση ή αν θα υπάρξει νέα στρατιωτική πίεση.
Οι Financial Times μετέδωσαν ότι η απόρριψη της ιρανικής πρότασης προκάλεσε άμεση νευρικότητα στις αγορές, με το Brent να κινείται πάνω από τα 105 δολάρια σε ορισμένες συναλλαγές, καθώς οι επενδυτές φοβούνται νέο γύρο συγκρούσεων στον Κόλπο.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Το Στενό του Ορμούζ είναι το μεγάλο διακύβευμα. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας μεταφοράς πετρελαίου σε κανονικές συνθήκες. Η παραμονή του σε καθεστώς αποκλεισμού σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, πίεση στις μεταφορές, αύξηση κόστους για τη βιομηχανία και νέα επιβάρυνση στα νοικοκυριά διεθνώς.
Η Τεχεράνη φέρεται να προτείνει σταδιακό άνοιγμα του στενού, με αντάλλαγμα την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί νέα πλήγματα. Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι αυτό δίνει στο Ιράν υπερβολικά μεγάλο μοχλό πίεσης.
Τι λένε τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων
Το Reuters αναφέρει ότι η ειρηνευτική προσπάθεια έχει ουσιαστικά παγώσει, καθώς Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ανταλλάσσουν κατηγορίες ενώ συνεχίζονται περιστατικά με drones στον Κόλπο. Το Guardianσημειώνει ότι η εκεχειρία «ξεφτίζει», καθώς καταγράφονται επιθέσεις σε Κατάρ, ΗΑΕ, Κουβέιτ και Ιράκ, ενώ το Ιράν προειδοποιεί ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε νέα αμερικανική ή ξένη στρατιωτική κίνηση στο Ορμούζ.
Η Wall Street Journal μετέδωσε ότι η ιρανική πρόταση περιλαμβάνει και ρύθμιση για μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο θα μπορούσε να μεταφερθεί σε τρίτη χώρα, πιθανότατα στη Ρωσία. Ωστόσο, το Ισραήλ επιμένει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο πρέπει να απομακρυνθεί πλήρως και οι εγκαταστάσεις εμπλουτισμού να διαλυθούν.
Γαλλία και Βρετανία προκαλούν την αντίδραση του Ιράν
Η ένταση μεγαλώνει και από την ευρωπαϊκή εμπλοκή. Γαλλία και Βρετανία προωθούν διεθνή ναυτική συμμαχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε επέμβαση ή ανάπτυξη ξένων πολεμικών πλοίων θα προκαλέσει «άμεση και αποφασιστική απάντηση».
Το Παρίσι επιμένει ότι δεν σχεδιάζει πολεμική επιχείρηση, αλλά αποστολή ασφάλειας και επιτήρησης. Ωστόσο, η παρουσία γαλλικών και βρετανικών δυνάμεων στην περιοχή δημιουργεί νέα δεδομένα και αυξάνει τον κίνδυνο ατυχήματος ή εσκεμμένης πρόκλησης.
Ο Λίβανος ως δεύτερο μέτωπο
Την ίδια ώρα, στον Λίβανο συνεχίζονται οι συγκρούσεις Ισραήλ–Χεζμπολάχ, παρά την ανακωχή. Τα διεθνή πρακτορεία σημειώνουν ότι το λιβανικό μέτωπο περιπλέκει κάθε προσπάθεια συνολικής συμφωνίας, καθώς η Τεχεράνη συνδέει τον τερματισμό του πολέμου με «όλα τα μέτωπα», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Η κρίση εισέρχεται σε επικίνδυνη καμπή. Ο Τραμπ δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης, η Τεχεράνη μιλά για τέλος αυτοσυγκράτησης, οι Ευρωπαίοι κινούνται για ναυτική αποστολή και οι αγορές πετρελαίου προεξοφλούν νέα ανάφλεξη. Το Ορμούζ παραμένει το σημείο που μπορεί να μετατρέψει μια διπλωματική αποτυχία σε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
