Σερβία: Οι βιαιοπραγίες κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων στη Σερβία αυξάνονται διαρκώς. Οι επιθέσεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μετατόπισης στην κοινωνία, η οποία στρέφεται κατά των περιθωριοποιημένων ανθρώπων.Μέσα σε καταιγισμό χτυπημάτων και ομοφοβικών προσβολών μία γυναίκα στο λεωφορείο επιτέθηκε στον Αλεξάνταρ Σάβιτς και τον μαχαίρωσε με ένα αιχμηρό αντικείμενο. Ο Σάβιτς μεταφέρθηκε στα επείγοντα με ένα τραύμα στη γάμπα και κακώσεις στο μάτι.
Περιστατικά όπως η επίθεση της 11ης Ιουλίου στον Σάβιτς – γνωστό και ως drag queen με το όνομα Αλέξις Πλάστικ – δεν συμβαίνουν συχνά στο Βελιγράδι. Ωστόσο, τέτοιου είδους περιστατικά βίας λαμβάνουν χώρα ολοένα συχνότερα πλέον.
Μόλις λίγες ώρες νωρίτερα, ο Βλάντιμιρ Αρσενίγιεβιτς, συγγραφέας και διευθυντής προγράμματος του ετήσιου λογοτεχνικού φεστιβάλ Krokodil, δέχθηκε επίθεση στο κέντρο του Βελιγραδίου, μέρα μεσημέρι, από ακροδεξιούς τραμπούκους, ενώ προετοιμαζόταν για μια εκδήλωση μνήμης για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα το 1995.
Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό N1, η Πλάστικ κατήγγειλε την «επιδημία βίας» στη Σερβία. Η αυξανόμενη βία από ομάδες που συνδέονται με τον πρόεδρο Βούτσιτς και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα του, το SNS, έχει ενισχύσει σε πολλούς ανθρώπους την αίσθηση ότι οποιοσδήποτε είναι διαφορετικός μπορεί να γίνει στόχος – και άρα πως κανείς δεν είναι ασφαλής.
«Η βία γίνεται ολοένα πιο φυσιολογική, ενώ η προστασία των ατόμων που βρίσκονται στο στόχαστρο δεν είναι καθόλου εγγυημένη – ιδίως για όσους μιλούν ανοιχτά για κοινωνικά ή πολιτικά προβλήματα ή δεν είναι δημοφιλείς στο ευρύ κοινό», δήλωσε ο Ματίγια Στεφάνοβιτς, της ΛΟΑΤΚΙ+ οργάνωσης Da se Zna! («Για να ξέρετε!»), η οποία καταγράφει τη βία κατά queer ανθρώπων στη Σερβία.
«Το γεγονός ότι οι περισσότερες από αυτές τις επιθέσεις δεν ερευνώνται και ότι οι δράστες σπάνια λογοδοτούν σημαίνει πως δεν μπορεί να γίνει λόγος για μεμονωμένα περιστατικά», είπε ο Στεφάνοβιτς. «Αντιπροσωπεύουν ένα συστημικό πρόβλημα, το οποίο υποδαυλίζει περαιτέρω τη βία και ενθαρρύνει τους δράστες να συνεχίζουν να επιτίθενται σε περιθωριοποιημένους ανθρώπους, χωρίς να χρειάζεται να φοβούνται για τυχόν επιπτώσεις».
Το κοινωνικό κλίμα έχει γίνει σαφώς σκληρότερο για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα της Σερβίας τα τελευταία χρόνια, ενώ η κοινότητα γίνεται επίσης ολοένα περισσότερο στόχος της δεξιάς εθνικιστικής κυβέρνησης.
Περισσότερες καταγεγραμμένες επιθέσεις από ποτέ
Η Da se Zna! είναι η μοναδική οργάνωση στη Σερβία που καταγράφει επιθέσεις κατά queer ανθρώπων – όπως απειλές, βανδαλισμούς, σωματικές επιθέσεις.
«Πέρυσι καταγράψαμε 110 περιστατικά – περισσότερα από ποτέ», είπε ο Στεφάνοβιτς. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η ΜΚΟ γίνεται περισσότερο γνωστή και οι queer άνθρωποι είναι ολοένα πιο πρόθυμοι να καταγγέλλουν περιστατικά. Όμως δραματικές υποθέσεις μεγάλης δημοσιότητας, όπως η επίθεση κατά της Πλάστικ, συμβαίνουν επίσης ολοένα συχνότερα.
Πολλοί queer άνθρωποι στη Σερβία φοβούνται να εκδηλώσουν ανοιχτά την ταυτότητά τους. Σε πρόσφατη έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου το 80% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι απέφευγε να κρατά το χέρι του συντρόφου του δημοσίως.
Η τελευταία έκδοση του Χάρτη του Ουράνιου Τόξου, που καταρτίζεται από τη Διεθνή Ένωση Λεσβιών, Ομοφυλόφιλων, Αμφιφυλόφιλων, Τρανς και Ίντερσεξ Ατόμων, δείχνει πως η Σερβία υποχώρησε στην 29η θέση στην Ευρώπη, έξι θέσεις κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πριν από πέντε χρόνια βρισκόταν στην 22η θέση.
Υποστήριξη εν μέσω απειλών βίας
Κατά τον Στεφάνοβιτς η μόνη λύση σε αυτόν τον στιγματισμό και τη βία είναι η εκπαίδευση. Ακτιβιστές ταξιδεύουν και διοργανώνουν εκδηλώσεις σε μικρές πόλεις σε όλη τη χώρα, για να στείλουν το μήνυμα πως «είμαστε εδώ και δεν πρόκειται να φύγουμε».
Σε ορισμένες πόλεις τους υποδέχεται μια χούφτα υποστηρικτών που κρατούν σημαίες με τα χρώματα του ουράνιου τόξου – αλλά και δεκάδες διαδηλωτές που φωνάζουν ομοφοβικά συνθήματα. Επιπλέον, πολλοί είναι αυτοί που στέλνουν απειλές θανάτου και επιδιώκουν να τρομοκρατήσουν τους ακτιβιστές και τα queer άτομα.
Ο Στεφάνοβιτς, που είναι τρανς άτομο, βιντεοσκοπούσε και δημοσίευε στα social media βίντεο από τη φυλομετάβασή του. «Ακούγεται εντελώς κλισέ, αλλά ήθελα να γίνω ο άνθρωπος που χρειαζόμουν στη ζωή μου, όταν άρχισα για πρώτη φορά να εξερευνώ τη δική μου ταυτότητα φύλου», είπε ο Στεφάνοβιτς.
Σύντομα ακολούθησαν τηλεοπτικές συνεντεύξεις – οι οποίες κέντρισαν την προσοχή και πολλών δεξιών ομάδων στο Facebook. Στην αρχή το μίσος που στρεφόταν κατά του Stefanovic φαινόταν αβάσταχτο. Όμως εκείνος αποφάσισε να συνεχίσει, να παραμείνει ορατός, ώστε κάποια μέρα οι τρανς άνθρωποι να ανήκουν πραγματικά στην κοινωνία.
Ο Στεφάνοβιτς γνωρίζει ότι η αποδοχή είναι μια διαδικασία και ότι οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν τις απόψεις τους. Η οικογένειά του αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα – ο συντηρητικός πατέρας του ήταν ο πρώτος άνθρωπος που χρησιμοποιούσε σταθερά τη σωστή αντωνυμία και το νέο όνομα, όταν του απηύθυνε τον λόγο. Και πέρυσι, και οι δύο γονείς του συμμετείχαν για πρώτη φορά στην παρέλαση Pride του Βελιγραδίου.
«Είμαι τόσο περήφανος γι’ αυτούς», είπε ο Στεφάνοβιτς. «Οι γονείς μου έχουν γίνει οι μεγαλύτεροι σύμμαχοί μου».
