Στενά του Ορμούζ: Το πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα ξανά στο επίκεντρο-Σε νέα φάση υψηλής έντασης εισέρχεται η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ ενεργοποιούν το λεγόμενο «Σχέδιο Ελευθερία» για την καθοδήγηση πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στο στρατηγικό πέρασμα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης-tilegrafimanews.gr
Η κίνηση αφορά έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, καθώς από την περιοχή διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Reuters, η Τεχεράνη προειδοποιεί τις ΗΠΑ να μην εμπλακούν στρατιωτικά στο Ορμούζ, θεωρώντας οποιαδήποτε μη συντονισμένη παρουσία παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός.
Τι προβλέπει το «Project Freedom»
Το σχέδιο, όπως παρουσιάζεται από την Ουάσιγκτον, δεν φαίνεται να σημαίνει απαραίτητα κλασική ναυτική συνοδεία με αμερικανικά πολεμικά δίπλα στα εμπορικά πλοία. Σύμφωνα με το Axios, η αμερικανική πλευρά μιλά για «καθοδήγηση» των πλοίων μέσα από ασφαλέστερες διαδρομές, με τις δυνάμεις των ΗΠΑ να βρίσκονται στην περιοχή για αποτροπή και υποστήριξη. Το μήνυμα είναι διπλό: αφενός να ανοίξει ξανά η ναυσιπλοΐα, αφετέρου να σταλεί σήμα προς την Τεχεράνη ότι η Ουάσιγκτον δεν αποδέχεται τον έλεγχο του περάσματος από το Ιράν.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Το Ιράν απαντά με αυστηρή προειδοποίηση. Οι Φρουροί της Επανάστασης δηλώνουν ότι η ασφάλεια των Στενών βρίσκεται υπό ιρανικό έλεγχο και ότι κάθε πλοίο που θα παραβιάζει τους κανόνες θα αντιμετωπίζεται δυναμικά. Παράλληλα, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι διελεύσεις πρέπει να συντονίζονται με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και όχι με το αμερικανικό ναυτικό. Το Al Jazeera μεταδίδει ότι η ιρανική στρατιωτική ηγεσία προειδοποιεί τις ΗΠΑ να μείνουν εκτός των Στενών, ανεβάζοντας επικίνδυνα τον πήχη της αντιπαράθεσης.
Τι λένε τα διεθνή πρακτορεία
Το Reuters δίνει έμφαση στον κίνδυνο στρατιωτικής εμπλοκής, καθώς η επιχείρηση των ΗΠΑ έρχεται ενώ η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα θεωρήσει την αμερικανική ανάμειξη εχθρική κίνηση. Το Axios αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία του σχεδίου, σημειώνοντας ότι μπορεί να μην υπάρξει άμεση συνοδεία από πολεμικά πλοία, αλλά παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Η Wall Street Journal, σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως προσπάθεια δημιουργίας ευρύτερου ναυτιλιακού σχήματος για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Ο κίνδυνος για πετρέλαιο και παγκόσμια οικονομία
Το Ορμούζ δεν είναι ένα απλό γεωγραφικό πέρασμα. Είναι κόμβος από τον οποίο εξαρτώνται τιμές καυσίμων, ναύλοι, ασφάλιστρα πλοίων και ενεργειακή σταθερότητα. Ήδη η αστάθεια έχει ανεβάσει την ανησυχία στις αγορές, ενώ ναυτιλιακοί κύκλοι φοβούνται ότι ακόμη και ένα περιορισμένο επεισόδιο θα μπορούσε να εκτοξεύσει τα ασφάλιστρα και να προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων. Η βρετανική UKMTO διατηρεί υψηλό επίπεδο επιφυλακής για περιστατικά στην περιοχή, καταγράφοντας κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, το Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν.
Διπλωματία ή στρατιωτική κλιμάκωση;
Παρά την ένταση, οι δίαυλοι δεν έχουν κλείσει. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι υπάρχουν «θετικές συνομιλίες» με την Τεχεράνη, ενώ το Πακιστάν και το Ομάν εμφανίζονται ως κρίσιμοι ενδιάμεσοι συνομιλητές. Το ζήτημα είναι αν το «Σχέδιο Ελευθερία» θα λειτουργήσει ως μέσο αποκλιμάκωσης, επιτρέποντας την έξοδο εγκλωβισμένων πλοίων, ή ως σπίθα νέας σύγκρουσης.
Η ουσία είναι ότι στα Στενά του Ορμούζ δοκιμάζονται ταυτόχρονα τρεις ισορροπίες: η στρατιωτική αποτροπή, η ενεργειακή ασφάλεια και η διπλωματική διαπραγμάτευση. Αν οποιαδήποτε από αυτές σπάσει, οι συνέπειες δεν θα μείνουν στην περιοχή. Θα φανούν στις τιμές του πετρελαίου, στις μεταφορές και στην παγκόσμια οικονομία.
