Νέα δεδομένα για την ελληνική εξωτερική πολιτική δημιουργεί η ενίσχυση του άξονα Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν, καθώς η λεγόμενη Συμφωνία της Μέκκας έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία ολόκληρη η αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής βρίσκεται σε αναδιάταξη.
Γεωστρατηγικοί και ενεργειακοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επισημαίνουν ότι η Αθήνα δεν πρέπει να αντιμετωπίσει τη νέα τριμερή συνεργασία ως μία συμμαχία που στρέφεται αυτομάτως εναντίον της Ελλάδας. Ωστόσο, η παρουσία της Τουρκίας σε ένα σχήμα με δύο χώρες τόσο σημαντικές για την ασφάλεια και την ενεργειακή ισορροπία της ευρύτερης περιοχής απαιτεί προσεκτική επανεκτίμηση της ελληνικής στρατηγικής.
Η Τουρκία επιστρέφει δυναμικά στον αραβικό κόσμο
Η μεγάλη αλλαγή των τελευταίων ετών είναι ότι η Άγκυρα έχει κατορθώσει να αποκαταστήσει σε σημαντικό βαθμό σχέσεις που είχαν βρεθεί σε βαθιά κρίση.
Η περίοδος της σφοδρής αντιπαράθεσης με το Ριάντ και το Κάιρο έχει δώσει τη θέση της σε έναν πιο πραγματιστικό κύκλο συνεργασιών. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι ένα διπλωματικό περιβάλλον που επί χρόνια λειτουργούσε ευνοϊκά δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένο.
Σύμφωνα με γεωστρατηγικούς αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, ο βασικός στόχος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι να αναδείξει την Τουρκία σε απαραίτητο συνομιλητή του αραβικού κόσμου, αλλά και σε στρατιωτικό, ενεργειακό και εμπορικό κόμβο ανάμεσα στην Ασία, στον Κόλπο και στην Ευρώπη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία εγκαταλείπει τις σχέσεις της με την Ελλάδα ή τη Δύση. Αντίθετα, το Ριάντ φαίνεται να ακολουθεί πολιτική πολλαπλών επιλογών, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή του από έναν μόνο πάροχο ασφάλειας.
Το μεγάλο ελληνικό στοίχημα: να μη χαθούν Ριάντ και Κάιρο
Για την Αθήνα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η δημιουργία ενός νέου τεχνητού μετώπου με τη Σαουδική Αραβία. Το ζητούμενο είναι η περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών σχέσεων, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας, των επενδύσεων, της ενέργειας και της περιφερειακής ασφάλειας.
Το ίδιο ισχύει για την Αίγυπτο. Οι σχέσεις Αθήνας–Καΐρου παραμένουν στρατηγικής σημασίας, ιδιαίτερα λόγω της Ανατολικής Μεσογείου, της ενέργειας και της συμφωνίας οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθεί να καταγράφει την Αίγυπτο ως έναν από τους βασικούς περιφερειακούς εταίρους της χώρας. (Υπουργείο Εξωτερικών Ελλάδας)
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τόσο το Κάιρο όσο και το Ριάντ έχουν τη δική τους αυτόνομη ατζέντα. Η προσέγγισή τους με την Τουρκία δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη της συνεργασίας με την Ελλάδα, αλλά δείχνει ότι η Αθήνα θα πρέπει να επενδύει συνεχώς στις σχέσεις αυτές και όχι να στηρίζεται στις διαφορές τρίτων χωρών με την Άγκυρα.
Ο παράγοντας Ισραήλ
Η σχέση Ελλάδας–Ισραήλ παραμένει ένας από τους βασικούς άξονες της ελληνικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις στον αραβικό κόσμο καθιστούν δυσκολότερη την ισορροπία ανάμεσα στη στενή συνεργασία με το Ισραήλ και στη διατήρηση ισχυρών δεσμών με τα αραβικά κράτη.
Αναλυτές επισημαίνουν στο tilegrafimanews.gr ότι η Ελλάδα έχει συμφέρον να αποφύγει τη λογική των αποκλειστικών στρατοπέδων. Η γεωγραφική της θέση επιτρέπει να λειτουργεί ως ευρωπαϊκή πύλη προς την Ανατολική Μεσόγειο και τον Κόλπο, αρκεί να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με Ισραήλ, Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ινδία.
Η πραγματική μάχη είναι οι διάδρομοι
Πίσω από τις στρατιωτικές και διπλωματικές συμμαχίες βρίσκεται μία ακόμη μεγαλύτερη αναμέτρηση: ποιος θα ελέγξει τις εμπορικές, ενεργειακές και ψηφιακές διαδρομές ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη.
Ο India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σχέδια αυτής της νέας εποχής. Η αρχιτεκτονική του προβλέπει έναν ανατολικό διάδρομο που συνδέει την Ινδία με τον Κόλπο και έναν βόρειο που συνδέει τον Κόλπο με την Ευρώπη. (Υπουργείο Εξωτερικών Ινδίας)
Το 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε επίσημα τη στρατηγική σημασία του IMEC, συνδέοντάς τον με τη διαφοροποίηση των εμπορικών οδών, την ενεργειακή διασύνδεση, τα ψηφιακά δίκτυα και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων. (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Δεδομένων)
Περισσότερα για την ευρωπαϊκή στρατηγική μπορούν να αναζητηθούν στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο έχει εντάξει ρητά τον IMEC στις προτεραιότητες συνδεσιμότητας ΕΕ–Ινδίας. (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Δεδομένων)
Γιατί η Τουρκία θέλει να γίνει αναντικατάστατη
Η Άγκυρα βλέπει με επιφύλαξη κάθε μεγάλο γεωοικονομικό σχέδιο που μπορεί να μεταφέρει εμπορεύματα και ενέργεια από την Ασία προς την Ευρώπη χωρίς να περνά από τουρκικό έδαφος.
Γι’ αυτό και επιχειρεί να ενισχύσει εναλλακτικούς άξονες μέσω Ιράκ, Κόλπου, Καυκάσου και Ανατολικής Μεσογείου.
Οι ενεργειακοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr θεωρούν ότι το πραγματικό στρατηγικό κέρδος που επιδιώκει ο Ερντογάν είναι μεγαλύτερο από μία απλή αμυντική συμφωνία: θέλει η Τουρκία να γίνει η χώρα χωρίς την οποία κανένα μεγάλο ενεργειακό ή εμπορικό σχέδιο Ανατολής–Δύσης δεν θα μπορεί να υλοποιηθεί.
Αυτό αποτελεί άμεση πρόκληση για την Ελλάδα.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει
Η ελληνική απάντηση, σύμφωνα με τους ίδιους αναλυτές, πρέπει να κινηθεί σε τρία επίπεδα: ταχύτερη συμμετοχή στα μεγάλα ευρωπαϊκά και διεθνή δίκτυα, διατήρηση των στρατηγικών σχέσεων με Ισραήλ–Αίγυπτο–Σαουδική Αραβία και ανάδειξη των ελληνικών λιμανιών και ενεργειακών υποδομών ως φυσικής ευρωπαϊκής πύλης της Ανατολικής Μεσογείου.
Η ΕΕ εξακολουθεί να προωθεί το 2026 τον IMEC ως στρατηγικό εργαλείο σύνδεσης Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ινδίας, ενώ έχει εντάξει την ενεργειακή και ψηφιακή συνδεσιμότητα στις βασικές προτεραιότητές της. (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Δεδομένων)
Εάν η Αθήνα κατορθώσει να εντάξει πιο δυναμικά την Ελλάδα σε αυτή την αρχιτεκτονική, τότε η γεωγραφική θέση της χώρας μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Εάν όμως οι μεγάλοι διάδρομοι καθυστερήσουν και η Τουρκία κατορθώσει να επιβάλει τις δικές της εναλλακτικές διαδρομές, η περιφερειακή ισορροπία θα μεταβληθεί σημαντικά.
Η Συμφωνία της Μέκκας, συνεπώς, δεν αποτελεί από μόνη της απειλή για την Ελλάδα. Αποτελεί όμως ένα ακόμη ισχυρό μήνυμα ότι η μεγάλη αναμέτρηση στην περιοχή δεν αφορά μόνο στρατούς και συμμαχίες. Αφορά λιμάνια, αγωγούς, ηλεκτρικά καλώδια, εμπορικούς δρόμους και τελικά το ποιος θα αποτελέσει την κύρια γέφυρα ανάμεσα στην Ανατολή και την Ευρώπη.
