Ανώτατα στελέχη της Ρωσίας και των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Τζάρεντ Κούσνερ, διεξήγαν συνομιλίες για τη συμμετοχή αμερικανού επενδυτή στους αγωγούς Nord Stream —οι οποίοι μετέφεραν φυσικό αέριο στη Γερμανία πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία—, δήλωσαν στο Reuters πέντε άτομα με γνώση της κατάστασης.
Στις συζητήσεις συμμετείχαν ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, στενός σύμβουλος του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, και ο Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), σύμφωνα με τα ίδια άτομα.
Ο Κούσνερ, ο οποίος προσπαθεί να μεσολαβήσει για την επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, θεωρεί την επιχειρηματική δραστηριότητα ως βασικό στοιχείο για την αποκατάσταση της ειρήνης. Μια τέτοια συμφωνία θα επέτρεπε σε αμερικανούς επενδυτές να αποκομίσουν κέρδη από τις ροές ενέργειας προς την Ευρώπη μεταπολεμικά.
Ο Ντμίτριεφ και ο Κούσνερ συναντήθηκαν στη Μόσχα και τη Νέα Υόρκη τις τελευταίες εβδομάδες. Αν και δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό συζήτησαν για τον Nord Stream σε αυτές τις συναντήσεις, το θέμα παραμένει στην ατζέντα, δήλωσαν στο Reuters δύο από τις προαναφερθείσες πηγές.
«Η Ρωσία θα πρέπει να διαπραγματευτεί οποιεσδήποτε συμφωνίες με την DFC (Αμερικανική Εταιρεία Χρηματοδότησης Διεθνούς Ανάπτυξης) και το υπουργείο Οικονομικών, και οφείλουν να ωφελούν τους φορολογούμενους και τις εταιρείες των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ερωτηθείς σχετικά με τις συζητήσεις για τον αγωγό.
Δεν έχουν υπάρξει «πρόσφατες συζητήσεις για τον Nord Stream», δήλωσε ο αξιωματούχος στο Reuters.
Ο Ντμίτριεφ, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της επανέναρξης των πωλήσεων ρωσικού φυσικού αερίου στη Γερμανία, συναντήθηκε τον περασμένο μήνα με εκπροσώπους των αμερικανικών υπουργείων Ενέργειας και Οικονομικών για να συζητήσουν πιθανές ενεργειακές πρωτοβουλίες ΗΠΑ-Ρωσίας. Εκπρόσωπος του Ντμίτριεφ αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα.
Παραμένει ασαφές το πόσο ενδιαφέρεται η Ουάσιγκτον να προωθήσει την επανέναρξη της ροής ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Γερμανία, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή ενέργειας στην Ευρώπη.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, δεδομένων των εμποδίων, μια συμφωνία είναι απίθανη μεσοπρόθεσμα. Οι αγωγοί φυσικού αερίου Nord Stream υπόκεινται σε κυρώσεις από τις ΗΠΑ και την ΕΕ, γεγονός που καθιστά παράνομη οποιαδήποτε επανεκκίνηση της λειτουργίας τους.
Ο Τραμπ θα μπορούσε να άρει ή να χαλαρώσει τις αμερικανικές κυρώσεις, αλλά αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου μήνα, αυτό θα γινόταν δυσκολότερο.
Περαιτέρω, η Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες δαπανούν δισεκατομμύρια ευρώ για την ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεών τους προκειμένου να αμυνθούν έναντι της Ρωσίας, θα αντιτίθεντο σθεναρά στην επαναλειτουργία του Nord Stream.
Εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομίας και Ενέργειας δήλωσε ότι ο Nord Stream και το ρωσικό φυσικό αέριο υπόκεινται σε κυρώσεις στην Ευρώπη και ότι η Γερμανία έχει βρει εναλλακτικές λύσεις. Ανέφερε ότι οποιαδήποτε επαναλειτουργία των αγωγών θα απαιτούσε κυβερνητική έγκριση, κάτι που δεν επιδιώκεται.
Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Γερμανία αγόραζε περισσότερο από το μισό του φυσικού της αερίου από τη Ρωσία μέσω των δύο αγωγών Nord Stream. Οι αγωγοί τέθηκαν εκτός λειτουργίας αφότου η Μόσχα περιόρισε δραστικά την παροχή προς την Ευρώπη και καταστράφηκαν από σειρά υποθαλάσσιων εκρήξεων τον Σεπτέμβριο του 2022.
Εμπόδια στην ιδιοκτησιακή δομή του Nord Stream
Οι συνομιλίες μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον διεξάγονται εν μέσω βαθιάς ευρωπαϊκής δυσπιστίας για τα κίνητρα της Ρωσίας.
Νωρίτερα φέτος, επικεφαλής πέντε ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσαν στο Reuters ότι η Ρωσία δεν επιθυμούσε τον γρήγορο τερματισμό του πολέμου και αξιοποιούσε τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ για να προωθήσει, αντ’ αυτού, επιχειρηματικές συμφωνίες.
Οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας —η οποία συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους παρόχους στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία— έχουν φτάσει στο ναδίρ, καθώς αξιωματούχοι στο Βερολίνο κατηγορούν τη Ρωσία ότι εξαπολύει μια συστηματική εκστρατεία υβριδικών επιθέσεων.
Ορισμένοι Γερμανοί νομοθέτες υποστηρίζουν ότι οι επιχειρηματικές συμφωνίες θα ενίσχυαν τη Μόσχα, την ώρα που εκείνη συνεχίζει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
«Ελλοχεύει ο κίνδυνος να πρόκειται για μια “βρόμικη” συμφωνία που θα κοστίσει ακριβά στην Ευρώπη», επισήμανε ο Μίχαελ Κέλνερ, νομοθέτης που ήταν υπεύθυνος για τη γερμανική ενεργειακή πολιτική μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
«Αμερικανοί και Ρώσοι θα μοιραστούν τα κέρδη», είπε χαρακτηριστικά.
Αν και η κυβέρνηση συνασπισμού της Γερμανίας αντιτίθεται στην επαναλειτουργία του αγωγού, το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) —το πιο δημοφιλές πολιτικό κόμμα της χώρας— επιθυμεί να προχωρήσει σε αυτήν.
Ο Ντμίτριεφ πρόκειται να συναντηθεί με την ηγεσία της AfD στις αρχές του επόμενου έτους, προκειμένου να συζητήσουν την επανέναρξη των πωλήσεων ρωσικού φυσικού αερίου.
Ωστόσο, η πώληση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εταιρείας που ελέγχει τους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream σε Αμερικανό επενδυτή, ή η επαναλειτουργία της ροής ρωσικού αερίου, προσκρούουν σε εμπόδια.
Το 51% της εταιρείας ανήκει στον ρωσικό κρατικό ενεργειακό κολοσσό Gazprom, ενώ ένα επιπλέον 31% κατανέμεται μεταξύ δύο γερμανικών οντοτήτων και το υπόλοιπο βρίσκεται στα χέρια μιας γαλλικής και μιας ολλανδικής εταιρείας.
Οι δύο Γερμανοί μέτοχοι επιδιώκουν να διατηρήσουν τα μερίδιά τους ώστε να διασφαλίσουν τη γερμανική επιρροή, σε περίπτωση που η Gazprom αποφασίσει να πωλήσει το δικό της μερίδιο, όπως ανέφερε άλλη πηγή.
Λίγες ημέρες μετά τις συναντήσεις στη Μόσχα, ο Κούσνερ δήλωσε στο Κίεβο ότι είχε συζητήσει με Ευρωπαίους ομολόγους του για το πώς ο πόλεμος οδήγησε σε αύξηση των τιμών της ενέργειας, προωθώντας την ιδέα «συμφωνιών ευημερίας» που θα ενθάρρυναν την ειρήνη και θα έδιναν στους «ηγέτες… κάτι να προσδοκούν».
Παρόλο που μια συμφωνία για το φυσικό αέριο θα ικανοποιούσε το Κρεμλίνο, θα προκαλούσε ρήγμα στη γερμανική κοινή γνώμη —η οποία είναι διχασμένη σχετικά με την αγορά ρωσικής ενέργειας— αλλά και στην Ευρώπη, όπου η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής είναι ιδιαίτερα ευάλωτα απέναντι στη Ρωσία και απορρίπτουν κάθε ενεργειακό δεσμό. Η πολωνική πολιτική ηγεσία παρακολουθεί τις συζητήσεις για την επαναλειτουργία του αγωγού, αλλά παραμένει κατηγορηματικά αντίθετη, δήλωσε άτομο που γνωρίζει τις θέσεις της κυβέρνησης.
Ο Κούσνερ και ο Ντμίτριεφ συζητούν επίσης την πώληση μιας σειράς επιχειρήσεων —από διυλιστήρια πετρελαίου έως πρατήρια καυσίμων στην Ευρώπη και αλλού— που ανήκουν στη ρωσική εταιρεία ενέργειας Lukoil, ανέφεραν δύο άλλα άτομα που γνωρίζουν το θέμα.
Σύμφωνα με το εν λόγω σχέδιο, μια κοινοπραξία αποτελούμενη από την ομοσπονδιακή επενδυτική υπηρεσία DFC και επενδυτές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα εξαγόραζε τα περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι αμερικανικές αρχές θα ήραν τις κυρώσεις, δήλωσαν τα ίδια άτομα.
«Όσον αφορά τη Lukoil, ο Στιβ (Γουίτκοφ) και ο Τζάρεντ (Κούσνερ) συνεργάστηκαν με την DFC για να διαπραγματευτούν μια σημαντική προκαταβολή και συμμετοχή στα κέρδη για τις Ηνωμένες Πολιτείες», τόνισε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Οι εταιρείες Lukoil και Gazprom δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα του Reuters για σχολιασμό
