Η ήττα του Τράμπ (κι εμείς οι υπόλοιποι)…
Του Θανάση Κ.
— Ηττήθηκε ο Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ;
Αναμφίβολα. Έχασε και τα δύο νομοθετικά σώματα του Κογκρέσου,
τα οποία προηγουμένως ήλεγχε, έστω και με οριακές πλειοψηφίες.
— Είναι “πρωτοφανής” αυτή η ήττα; Όχι!
— Προεξοφλεί “πολιτική παράλυση” στην Αμερική για τα επόμενα δύο χρόνια; Όχι!
— Σηματοδοτεί αναπόφευκτα μια “ραγδαία άνοδο” των Δημοκρατικών, στο εξής; Ούτε αυτό…
— Και τι σημαίνουν όλα αυτά, για εμάς τους υπόλοιπους;
Ας τα πάρουμε με τη σειρά.
* Πρώτον, η απώλεια του Κογκρέσου δεν είναι κάτι πρωτοφανές στην αμερικανική πολιτική ιστορία.
Οι περισσότεροι Πρόεδροι κυβέρνησαν μεταπολεμικά, έχοντας κάποια στιγμή απέναντί τους και τα δύο σώματα του Κογκρέσου:
— Ο Τρούμαν για δύο χρόνια, από το 1947 ως το 1949
— Ο Αϊζενχάουερ για έξι χρόνια, από το 1955 ως το 1961.
— Ο Νίξον (και στη συνέχεια ο Φορντ που τον αντικατέστησε) για οκτώ συνεχή χρόνια, από το 1969 έως το 1977.
— Ο Ρέηγκαν στην τελευταία διετία του.
— Ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος σε όλη την τετραετία του.
— Ο Κλίντον για έξι από τα οκτώ χρόνια της προεδρίας του, από το 1995 έως το 2001 είχε και τα δύο νομοθετικά σώματα απέναντί του.
— Ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος, στην τελευταία διετία του
— Ο Ομπάμα επίσης στην τελευταία διετία της δικής του προεδρίας.
Και ασφαλώς σε όλα αυτά τα χρόνια που τόσοι Πρόεδροι είχαν εναντίον τους και Βουλή και Γερουσία, δεν έπαψαν να κυβερνούν, ούτε η Αμερική “παρέλυσε”.
Επίσης δεν είναι “πρωτοφανές” να ελέγχει ένας Πρόεδρος Βουλή και Γερουσία και στις ενδιάμεσες εκλογές να χάνει και τα δύο...
Στη μεταπολεμική περίοδο, συνέβη τρείς φορές πριν από τη τώρα: ο Αϊζενχάουερ το 1954, ο Κλίντον το 1994 και ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος το 2006. Τώρα προστίθεται και ο Τραμπ. Τέσσερις περιπτώσεις συνολικά.
Και στις περιπτώσεις Τρούμαν, Αϊζενχάουερ και Κλίντον, κατάφεραν να επανεκλεγούν παρ’ ό,τι είχαν χάσει και τα δύο νομοθετικά σώματα σε ενδιάμεσες εκλογές…
Είναι οι φετινές απώλειες 41-46 εδρών στη Βουλή “συντριβή” του Τράμπ;
Όχι!
Το 2010 επί Προεδρίας Ομπάμα οι Δημοκρατικοί έχασαν 63 έδρες, το 1994 επί Προεδρίας Κλίντον έχασαν 54 έδρες. Και οι δύο ο επανεξελέγησαν στις επόμενες Προεδρικές εκλογές!
* Δεύτερον, η ήττα δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ έπαψε να έχει πολιτικά περιθώρια να κυβερνήσει αποτελεσματικά.
Μέχρι τις 3 Ιανουαρίου 2027, όταν αναλαμβάνει το νέο Κογκρέσο, μπορεί να αξιοποιήσει το σημερινό για να περάσει όσο περισσότερες από τις “εκκρεμότητές” του μπορεί. Άλλωστε τα περισσότερα τα έχει ήδη ψηφίσει. Κι έχει σταθερά ευνοϊκή πλειοψηφία στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Στη συνέχεια, θα έχει απέναντί του ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς. Όταν όμως το Κογκρέσο θα προσπαθήσει να ανατρέψει την ήδη ψηφισμένη πολιτική του, ο Πρόεδρος θα μπορεί να ασκεί βέτο, και οι αντίπαλοι στο Κογκρέσο δεν έχουν πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα για να ανατρέψουν το προεδρικό βέτο.
Όπως δεν έχουν δυνάμεις για να τον “αποπέμψουν” (κι εκεί χρειάζεται πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία).
Ο Τραμπ δεν θα μπορεί πλέον να επιβάλλει εύκολα νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες. Αλλά και οι Δημοκρατικοί, επίσης δεν θα μπορούν να ανατρέψουν εύκολα όσα έχει ήδη νομοθετήσει.
Άρα και ο Τράμπ και η Δημοκρατική πλειοψηφία στο Κογκρέσο θα αναγκαστούν να διαπραγματευτούν συμβιβασμούς στα κρίσιμα ζητήματα. Κι έτσι ο Τραμπ, που έχει ήδη νομοθετήσει την ατζέντα του, δεν είναι υποχρεωμένος να αποδεχθεί την ατζέντα των αντιπάλων του. Μάλλον εκείνοι θα αναγκαστούν να συμβιβαστούν με τη δική του.
— Υπάρχει, μάλιστα, και κάτι ακόμα: Παρά την πλειοψηφία τους και στα δύο σώματα, οι Δημοκρατικοί είναι πολύ πιο διαιρεμένοι ανάμεσα στους “μετριοπαθείς” και τους “ριζοσπάστες”. Κι αυτό καθιστά πιο δύσκολο να κρατήσουν κοινή στάση απέναντι στον Πρόεδρο. Ο οποίος, παρά τα λάθη του, ελέγχει πολύ περισσότερο το Κόμμα του.
— Επιπλέον, οι ψηφοφόροι που διαφωνούν με την πολιτική των “ανοικτών συνόρων”, με την woke ατζέντα ή με την ιατρική…φυλομετάβαση ανηλίκων χωρίς τη συναίνεση των γονέων τους δεν άλλαξαν ξαφνικά γνώμη.
Άλλωστε, στις ενδιάμεσες εκλογές η συμμετοχή είναι παραδοσιακά χαμηλότερη απ’ ό,τι στις προεδρικές. Έτσι, ένα μέρος του εκλογικού σώματος μένει κάθε φορά εκτός κάλπης για να τιμωρήσει τον Πρόεδρο, ο οποίος σχεδόν πάντα χάνει έδρες στα νομοθετικά σώματα. Αυτό όμως δεν προδικάζει αναγκαστικά τι θα γίνει στις επόμενες Προεδρικές εκλογές.
Πρόεδροι που χάνουν τις ενδιάμεσες συχνά κερδίζουν, οι ίδιοι ή το Κόμμα τους, τις επόμενες Προεδρικές εκλογές.
Ο Τράμπ επανεξελέγη το 2024 – παρ’ ελπίδαν – από τις ακρότητες των αντιπάλων του. Σήμερα οι αντίπαλοι του βγαίνουν ενισχυμένοι αλλά επιμένουν στις ακρότητες. Το Δημοκρατικό Κόμμα έκανε στροφή ακόμα περισσότερο σε εξτρεμιστικές θέσεις. Κι έτσι προετοιμάζει την επόμενη ήττα του.
Ο Τράμπ πλήρωσε τα λάθη του. Αλλά οι δυνάμεις που τον έφεραν στην εξουσία εξακολουθούν να υπάρχουν – τις τροφοδοτούν συνεχώς οι ίδιοι οι Δημοκρατικοί. Και μετά το 2028 δεν θα υπάρχει Τράμπ στο προσκήνιο, αλλά θα υπάρχει το MAGA. Το οποίο οι Δημοκρατικοί κάνουν ό,τι μπορούν να το δυναμώσουν κι άλλο. Χώρια που τώρα οι ιδέες του κερδίζουν έδαφος και στην Ευρώπη…
* Τρίτον, εκείνο που κάνει τη σημερινή ήττα ιδιαίτερη δεν είναι τόσο το εκλογικό αποτέλεσμα όσο η διεθνής συγκυρία.
Και αυτή έχει τέσσερα χαρακτηριστικά.
— Πρώτον, η ένταση της εσωτερικής πόλωσης μέσα στις ΗΠΑ. Η αμερικανική κοινωνία δεν είναι απλώς διχασμένη ανάμεσα σε δύο κόμματα. Είναι διχασμένη σε βαθύτερα πολιτικά, πολιτισμικά και κοινωνικά ρεύματα, που δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να αναγνωρίσουν το ένα τη “νομιμοποίηση” του άλλου.
–Δεύτερον, η ρήξη στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης. Η μεταπολεμική δυτική συμμαχία δεν λειτουργεί πλέον. Αλλά δεν είναι μόνο οι σχέσεις Ευρώπης και Αμερικής που έχουν ρηγματωθεί. Είναι και η ίδια η Ευρώπη με πολλαπλά εσωτερικά ρήγματα.
Και το επόμενο δωδεκάμηνο φέρνει σημαντικές πολιτικές ανατροπές: Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν έχει πλέον ανοικτό τον δρόμο για να κερδίσει την προεδρία στις εκλογές την άνοιξη του 2027. Στην Ισπανία, οι δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου καταγράφουν σημαντικό προβάδισμα της δεξιάς αντιπολίτευσης έναντι των Σοσιαλιστών του Σάντσεθ. Στη Γερμανία, ο “συστημικός” Καγκελάριος Μερτς έχει σήμερα δημοσκοπήσεις που δείχνουν 12% ικανοποίηση του εκλογικού σώματος από τον ίδιο και 11% από την κυβέρνησή του! (και 87% δυσαρέσκεια…)
Αν ο Τράμπ – με αποδοχή 38Α% στις ΗΠΑ ηττήθηκε, δύσκολο να “πανηγυρίζουν” στην Ευρώπη ό κ. Μάρτς, ο κ. Μακρόν και ο κ. Σάντσεθ…
Ο Τραμπ θα εξακολουθεί να είναι Πρόεδρος των ΗΠΑ σε έναν χρόνο από σήμερα. Αλλά η πολιτική ηγεσία σε Γαλλία και Ισπανία μπορεί να έχει αλλάξει, ενώ στη Γερμανία η σημερινή κυβέρνηση μάλλον παραπαίει.
Και κάτι ακόμη – ίσως το πιο σημαντικό: Αν οι Αμερικανοί ψηφοφόροι δυσανασχετούν με την ενεργειακή ακρίβεια, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές πληρώνουν κατά μέσον όρο 80% ακριβότερο οικιακό ηλεκτρικό ρεύμα από τους Αμερικανούς! Τη βενζίνη 70% παραπάνω και το πετρέλαιο κίνησης 45% παραπάνω…
Αν οι Αμερικανοί δυσφορούν για την ενεργειακή ακρίβεια, τι να πουν και οι κατακαϋμένοι οι Ευρωπαίοι;
Μόνο που για τις πολύ ακριβότερες τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη δεν ευθύνεται ο Τράμπ. Ευθύνονται οι ευρωπαϊκές ενεργειακές επιλογές, που έρχονται σε σύγκρουση με την πολιτική του Τράμπ…
— Τρίτο χαρακτηριστικό, οι δύο πόλεμοι, σε Ουκρανία και Ιράν. Με τεράστιο οικονομικό, ενεργειακό και γεωπολιτικό κόστος, που δεν μπορούν να διαιωνίζονται επ’ αόριστον. Με τη Ρωσία είναι πολύ πιθανό να υπάρξει κλιμάκωση στην Ουκρανία και στη συνέχεια θα επιδιωχθεί πολιτικός συμβιβασμός. Με το Ιράν θα υπάρξει επίσης κλιμάκωση. Αυτά δεν τα αντέχει κυρίως η σημερινή Ευρώπη…
— Τέταρτο: οι μεγάλες δυνάμεις δυσκολεύονται πλέον να μετατρέψουν την ισχύ τους σε σταθερά και διαρκή πολιτικά αποτελέσματα. Η ισχύς δεν εξαφανίστηκε. Αλλά οι παλαιότεροι “συνδυασμοί ισχύος” έγιναν πολύ πιο δύσκολοι, οι ισορροπίες πολύ πιο εύθραυστες και οι απροσδόκητες ανατροπές διεθνών ισορροπιών πολύ πιο πιθανές – και πιθανότατα χαοτικές.
Αυτό δημιουργεί ένα διευρυνόμενο – όλο και πιο απειλητικό – γεωπολιτικό κενό. Υπήρχε πριν την ήττα Τράμπ στις ενδιάμεσες εκλογές. Τώρα η γεωπολιτική αστάθεια μεγάλωσε. Το κενό έγινε μεγαλύτερο – και ακόμα πιο χαοτικό.
Οι παλαιές συμμαχίες δεν είναι πια αξιόπιστες. Και οι τωρινές αντιπαλότητες μπορούν να οδηγηθούν σε απροσδόκητες γεωπολιτικές ανατροπές.
Η Αμερική είναι πιο έτοιμη να προσαρμοστεί σε αυτές τις ανατροπές. Μερικές τις επιδιώκει κιόλας. Η Ευρώπη, αντίθετα, δεν είναι έτοιμη…
* Τέταρτον, η Ελλάδα.
Στα ελληνοτουρκικά, από πρώτη άποψη, δεν αναμένεται να αλλάξουν αυτομάτως πολλά πράγματα. Το «βρείτε τα με την Τουρκία» το ακούγαμε και επί Δημοκρατικού Μπλίνκεν. Το ακούμε και σήμερα.
Αλλά δεν πρέπει να περιμένουμε από το Αμερικανικό Κογκρέσο να… ασκήσει την ελληνική εξωτερική πολιτική για λογαριασμό μας.
Η Ελλάδα οφείλει να διατηρήσει τον δυτικό γεωπολιτικό της προσανατολισμό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιορίζεται στην αυτόματη “ευθυγράμμιση” με τις – εκάστοτε – επιλογές της Ουάσιγκτον ή των Βρυξελλών.
Χρειάζεται να ασκήσει επιτέλους δική της εξωτερική πολιτική. Όπως κάνουν τα υπόλοιπα κράτη…
— Να βρει τοπικούς συμμάχους απέναντι σε κοινές απειλές – και όχι να αναζητά “προστάτες”.
— Να οικοδομήσει γεωπολιτικές συνεργασίες με αμοιβαία – χειροπιαστά – ανταλλάγματα.
— Να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τη θαλάσσια δικαιοδοσία της, τις αμυντικές και ενεργειακές δυνατότητές της.
— Να αναζητήσει τον δικό της ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο, σε συνεργασία με την Κύπρο, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, τη Γαλλία, την Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Όχι να “εκχωρεί” την εξωτερική της πολιτική σε… γαλλική εταιρία!
Όχι ως χώρα που περιμένει “οδηγίες”.
Η συμμετοχή σε ένα γεωπολιτικό στρατόπεδο δεν υποκαθιστά την εθνική ισχύ.
Μια χώρα που διακηρύσσει τη… “φιλία” της με όσους την απειλούν ΔΕΝ έχει εξωτερική Πολιτική.
Μια χώρα που δεν μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό της,
τελικά δεν βρίσκει ούτε συμμάχους ούτε προστάτες.
Χρειαζόμαστε εθνική Εξωτερική Πολιτική έτσι κι αλλιώς – γιατί σήμερα δεν έχουμε.
Την χρειαζόμασταν και πριν χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές ο Τράμπ, ο οποίος όμως παραμένει Πρόεδρος των ΗΠΑ.
Μετά την ήττα Τράμπ το γεωπολιτικό κενό μεγαλώνει κυοφορώντας ακόμα πιο απροσδόκητες – και πιθανότατα ανεξέλεγκτες – εξελίξεις.
Τώρα χρειαζόμαστε εθνική εξωτερική Πολιτική για πολλούς λόγους παραπάνω.
Όποιος δεν έχει εθνική εξωτερική Πολιτική και απλώς περιμένει “οδηγίες”,
δεν θεωρείται αξιόπιστος σύμμαχος.
Από κανέναν!
