Προσοχή, μη σχιστεί το καλσόν…
Του Θανάση Κ.
Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική επικοινωνία δεν προσπαθεί απλώς να “παρουσιάσει” μια πραγματικότητα.
Προσπαθεί να την αντικαταστήσει.
Η κυβέρνηση και τα γνωστά επικοινωνιακά της στηρίγματα “πανηγυρίζουν” επειδή ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στον Ταγίπ Ερντογάν το ζήτημα της κατάργησης του τουρκικού casus belli.
Και το παρουσιάζουν ως… “επιτυχία”!
Όμως, η πραγματική εικόνα είναι πολύ διαφορετική.
* Η Ελλάδα δεν ζήτησε την άρση μιας “ανενεργού” απειλής.
Ζήτησε την άρση μιας απειλής η οποία χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες ως εργαλείο πίεσης και η οποία οδήγησε σε μια σταδιακή επιβολή τετελεσμένων.
Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα:
Η απειλή έχει ήδη δημιουργήσει τετελεσμένα σε βάρος μας!
Και τώρα που τα τετελεσμένα έχουν δημιουργηθεί, εμείς ζητάμε
όχι να αρθούν τα τετελεσμένα, αλλά να αρθεί η αρχική απειλή…
* Η πολιτική των λεγόμενων «ήρεμων νερών» απέτυχε.
Δεν μετέτρεψε την Τουρκία σε χώρα “καλής γειτονίας”.
Δεν σταμάτησε την τουρκική αναθεωρητική πολιτική.
Δεν εμπόδισε την Άγκυρα να προωθεί τις διεκδικήσεις της.
Αντίθετα, δημιούργησε την εντύπωση ότι η Ελλάδα είναι… “φίλη με την Τουρκία”!
Οπότε γιατί να μην της πουλάνε όπλα – που ΔΕΝ της πουλούσαν πριν;
Και γιατί να ασχολούνται με τα ελληνοτουρκικά, αφού εμείς οι ίδιοι τους διαβεβαιώνουμε ότι θα τα λύσουμε μόνοι μας στα πλαίσια της “φιλίας” και της “καλής γειτονίας” – που στην περίπτωση της Τουρκίας ΔΕΝ υφίσταται;
Μ’ άλλα λόγια ξεπλύναμε την Τουρκία στα μάτια τρίτων κανονικά.
Και για πρώτη φορά.
Με ολέθρια αποτελέσματα…
* Και πάντως, η Ελλάδα βεβαίωνε ως τώρα τους πάντες, ότι είναι διατεθειμένη να αποφεύγει την αντιπαράθεση – ακόμη και όταν η άλλη πλευρά συνεχίζει να μετακινεί τα όρια.
Το αποτέλεσμα το βλέπουμε.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει! Μπορεί να είναι “παράνομο”, αλλά η Τουρκία στην πράξη το επιβάλλει βήμα-βήμα. Δηλαδή δημιουργεί “τετελεσμένα”.
Πρώτα-πρωτα στην Κάσο. Όπου η Τουρκία επέβαλε να σταματήσει η πόντιση καλωδίου από ελληνικής πλευράς…
Οι συνεχείς NAVTEX και οι αμφισβητήσεις μεγάλων θαλάσσιων περιοχών δημιούργησαν μια νέα πραγματικότητα: όχι νομικά αναγνωρισμένη, αλλά επιχειρησιακά υπαρκτή – και πιεστική!
Η Navtex διαρκείας που έχει επιβληθεί από την πλευρά της Τουρκίας στο μισό Αιγαίου περίπου, πρώτον γελοιοποιεί τα “ήρεμα νερά” και δεύτερον πηγαίνει πολύ πέραν του casus belli.
Κι εμείς… πανηγυρίζουμε που ζητήσαμε να πάρουν πίσω το casus belli,
όταν μας έχουν επιβάλλει πολύ χειρότερα από το casus belli.
Ζητήσαμε άρση της “απειλής”,
ενώ έχουμε δεχθεί ουσιαστικά την “επιβολή”!
Η Ελλάδα ζητά να αρθεί η απειλή που χρησιμοποιήθηκε για να δημιουργηθούν τα τετελεσμένα.
Και η Άγκυρα απαντά περίπου: «δεν ξέρω για ποιο πράγμα μιλάτε».
Και όμως αυτό παρουσιάζεται ως “διπλωματική επιτυχία”!
(Το ευτύχημα είναι ότι αυτή η επικοινωνιακή καμπάνια της κυβέρνησης δεν φαίνεται να πείθει κανένα. Ούτε τους δικούς της…)
* Αλλά ας πάμε στη μεγάλη εικόνα της Συνόδου.
Η κυρίαρχη ανάγνωση είναι ότι “η Τουρκία αναβαθμίστηκε”.
Αυτό είναι η μισή αλήθεια.
Η άλλη μισή είναι ότι η Τουρκία αναβαθμίστηκε μέσα σε ένα ΝΑΤΟ – το οποίο, όμως, υποβαθμίστηκε!
Γιατί η ίδια η τοποθέτηση του Αμερικανού Προέδρου έδειξε ότι οι Αμερικανοί απεμπλέκονται πλέον από το ΝΑΤΟ! Και το λένε απερίφραστα…
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εμφανίζονται πλέον ως η δύναμη που θα καλύπτει αυτόματα κάθε ευρωπαϊκό κενό.
Ζητούν από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος.
Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο οικονομικό.
Η Ευρώπη μπορεί να διαθέσει περισσότερα χρήματα για άμυνα.
Το ερώτημα είναι αν μπορεί να συγκροτήσει πραγματικά ενιαία στρατιωτική ισχύ.
Γιατί μια συμμαχία δεν είναι απλώς άθροισμα εθνικών προϋπολογισμών.
Χρειάζεται κοινή διοίκηση.
Χρειάζεται κοινό σχεδιασμό.
Χρειάζεται ταχεία λήψη αποφάσεων, κοινές δομές διοίκησης, δυνατότητα κινητοποίησης δυνάμεων και εφεδρειών.
Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται πολιτική συμφωνία για το ποια είναι η απειλή.
Απ’ όλα αυτά η Ευρώπη διαθέτει μόνο κοινή “εκπεφρασμένη θέληση” για αυξημένες εξοπλιστικές δαπάνες.
Όλα τα άλλα είναι μακρινά όνειρα…
* Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να δούμε και τα νέα στρατηγεία που δημιουργούνται στην Τουρκία.
— Ένα στην Κωνσταντινούπολη για τη Μαύρη Θάλασσα.
— Ένα στα Άδανα για τη Μέση Ανατολή.
Τα στρατηγεία όμως έχουν νόημα όταν πίσω τους υπάρχουν πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Ένα στρατηγείο χωρίς επαρκείς δυνάμεις είναι περισσότερο σύμβολο παρά εργαλείο ισχύος.
Και εδώ εμφανίζονται σοβαρά ερωτήματα.
— Στη Μαύρη Θάλασσα, η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία θα καθορίσει πολλά.
Αν η Ρωσία επικρατήσει και υπάρξει κάποιος μεγάλος συμβιβασμός Μόσχας και Ουάσιγκτον, η Ρωσία θα έχει ήδη ενισχυμένη θέση στην περιοχή.
Αν, αντιθέτως, η Ουκρανία επικρατήσει, η ίδια η Ουκρανία θα αποτελεί το προκεχωρημένο σημείο της Δύσης απέναντι στη Ρωσία.
Σε κάθε περίπτωση, το “στρατηγείο” Κωνσταντινούπολης θα έχει εντελώς περιθωριακό ρόλο.
Άλλωστε, επί Ψυχρού Πολέμου δεν υπήρχε καθόλου τέτοιο στρατηγείο.
Όχι τυχαία, έτσι;
Και υπάρχει ένα ακόμη πρόβλημα.
Πόσο αξιόπιστος είναι ένας “στρατηγικός ρόλος” της Τουρκίας, όταν η ίδια διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία, χρησιμοποιεί ρωσικά οπλικά συστήματα όπως οι S-400, εξαρτάται ενεργειακά από τη Μόσχα και δεν έχει ευθυγραμμιστεί με καμία από τις μεγάλες επιλογές του ΝΑΤΟ τα τελευταία 24 χρόνια;
— Στη Μέση Ανατολή τα ερωτήματα είναι ακόμη μεγαλύτερα.
Η Τουρκία μπορεί να είναι ένας “σημαντικός περιφερειακός παίκτης”.
Αλλά όλοι οι άλλοι σημαντικοί περιφερειακοί παίχτες της περιοχής ΔΕΝ την εμπιστεύονται!
Με το Ισραήλ είναι σε βαθιά αντιπαράθεση. Με την Αίγυπτο βρίσκονται επίσης σε αντιπαράθεση – στη Λιβύη και όχι μόνο.
Ενώ η Γαλλία επιδιώκει αυξημένο ρόλο στη Μεσόγειο, ρόλο που δεν θέλει να τον μοιράσει με την Τουρκία! Που είναι στενά συνδεδεμένη με όλες τις ισλαμιστικές ομάδες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής…
* Η επιχειρησιακή εμπιστοσύνη δεν δημιουργείται με μιαν απόφαση σε μια Σύνοδο.
Χτίζεται με δεκαετίες στρατηγικής συνέπειας.
Και η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει δείξει ότι παίζει τα δικά της παιχνίδια ισορροπώντας ανάμεσα σε αντίπαλα στρατόπεδα, προσφέρει “ευκαιριακές εκδουλεύσεις” σε όλους – και την κρίσιμη στιγμή τους “πουλάει όλους”.
Δεν ξέρω πόσο “αναβαθμίστηκε” η Τουρκία.
Πάντως “αξιόπιστη” δεν την θεωρείς ΚΑΝΕΙΣ!
Η Τουρκία είναι πολύ μεγάλη για να ενοχλεί πολλούς.
Αλλά όχι αρκετά μεγάλη, για να παίζει εναντίον όλων – και να κερδίζει…
* Μιλάμε για το ΝΑΤΟ, μια Συμμαχία που με την αποχώρηση των ΗΠΑ μετατρέπεται σε “αδειο κέλυφος”
και μέσα στην οποία “αναβαθμίζεται” μια χώρα που συστηματικά διαφοροποιείται από την Συμμαχία,
συχνά συγκλίνει με τους “εχθρούς” της Δύσης (Ρωσία)
και προκαλεί συνεχείς τριβές με τους “φίλους” της Δύσης (Ισραήλ, Αίγυπτο κλπ.) ,
ενώ απειλεί άμεσα χώρες-μέλη της Συμμαχίας (Ελλάδα).
Μόνο ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ το είπε αυτό απερίφραστα.
Και το Ισραήλ δεν είναι βέβαια μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά είναι ο μόνος αξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, όπως λέει ο ίδιος ο Τράμπ.
* Αντίστοιχα ισχύουν και για τα εξοπλιστικά.
Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να επιθυμεί την επιστροφή της Τουρκίας σε ορισμένα δυτικά προγράμματα.
Αλλά τα εμπόδια παραμένουν.
Οι Ρωσικοί S-400 δεν εξαφανίστηκαν.
Το Κογκρέσο δεν είναι απλώς μια προέκταση του Λευκού Οίκου.
Και η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 δεν είναι μια απλή διοικητική απόφαση. Όπως έχουν τα πράγματα τώρα, ο Τράμπ υποσχέθηκε να “ζητήσει” άρση κυρώσεων. Αλλά το Κογκρέσο δεν φαίνεται διατεθειμένο να την εγκρίνει…
Όσο για τα τουρκικά μαχητικά ΚΑΑΝ, η δυνατότητα απόκτησης αμερικανικών κινητήρων είναι ασφαλώς σημαντική.
Αλλά δεν μετατρέπει αυτομάτως την Τουρκία σε αεροπορική δύναμη πέμπτης γενιάς.
Οι κινητήρες F-110 είναι αξιόλογοι κινητήρες τρίτης γενιάς.
Τους χρησιμοποιούν ήδη τα F-16.
Δεν είναι κινητήρες F-135.
Και ακόμη και αυτή η συμφωνία παραμένει υπό προϋποθέσεις.
* Η εικόνα λοιπόν είναι πιο σύνθετη από τα εύκολα συνθήματα.
Ο Ερντογάν πανηγυρίζει για… υποσχέσεις (που πήρε από τον Τράμπ).
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πανηγυρίζει για ένα… “αίτημα” (που υπέβαλε στον Ερντογάν).
Και κάποιοι βιάζονται να μας πείσουν ότι η Τουρκία έγινε ξαφνικά “ανίκητη”.
Η Τουρκία εισέπραξε φιλοφρονήσεις και φάνηκε να “αναβαθμίζεται στα πλαίσια του ΝΑΤΟ”
Το οποίο, ΝΑΤΟ, όμως… υποβαθμίζεται!
Η Ελλάδα δεν κέρδισε τίποτε ουσιαστικό.
Γιατί όσο η Αθήνα παραμένει εγκλωβισμένη στα «ήρεμα νερά»,
η Άγκυρα θα συνεχίζει να μετατρέπει τις “γκρίζες ζώνες” σε πραγματικότητες.
Και στο τέλος μπορεί να μείνει μόνο ένας να υπενθυμίζει στους συμμάχους μας ότι η Τουρκία δεν είναι αξιόπιστος σύμμαχος.
Ο Νετανιάχου!
Μέχρι να κουραστεί κι αυτός…
ΥΓ. Κανείς δεν μιλάει για την διακηρυγμένη πρόθεση της Τουρκίας να νομοθετήσει επίσημα της “Γαλάζια Πατρίδα” τους επόμενους μήνες – δεσμεύοντα έτσι τις επόμενες κυβερνήσεις της.
Εμείς θα έχουμε μείνει “ικανοποιημένοι” με το… αίτημά μας για άρση του casus belli!
Και κανείς δεν φάνηκε να παρατηρεί ότι η “αναβαθμισμένη Τουρκία” είδε τις μέρες της Συνόδου να κατρακυλά το νόμισμά της – η Τουρκική λίρα – σε νέα ιστορικά χαμηλά.
Για την ιστορία αναφέρω:
από 1,34 λιρες το δολάριο το 2005, σήμερα βρέθηκε στις 47 λίρες το δολάριο!
Δηλαδή έχει χάσει το 97% της αξίας της τα τελευταία 25 χρόνια!
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι η Τουρκία “ετοιμόρροπη” όπως ίσχυρίζονται κάποιοι.
Απλά δεν είναι ούτε “ανίκητη”, ούτε “αναβαθμισμένη”,
ούτε μπορεί να παίζει στο διηνεκές “αυτόνομους” ρόλους.
Όμως κανείς δεν σκέπτεται πώς μπορούν να αξιοποιηθούν οι “Αχίλλειες πτέρνες” της Τουρκίας, για να επιτευχθεί η πραγματική Αποτροπή της Τουρκίας.
Η συζήτηση αυτή σπάνια γίνεται στην υπόλοιπη Δύση,
ενώ είναι περίπου… “απαγορευμένη” στην ίδια την Ελλάδα!
Το έλλειμμα στρατηγικής – και της Δύσης και της Ελλάδας – ήταν εμφανές από καιρό.
Τώρα πια έγινε εκκωφαντικό.
Ελπίζω να αφυπνιστούμε πριν αποδειχθεί μοιραίο…
Μ’ άλλα λόγια,
επί της ουσίας στρατηγική δεν έχουμε,
αλλά για το “φαίνεσθαι”,
αγωνιούμε, μη φύγει κάνας πόντος από το καλσόν!
