Επικοινωνιακή βιτρίνα και Πολιτική Γύμνια…
Του Θανάση Κ.
Υπάρχει ένας τρόπος να εμφανίζεις ακόμη και τις αποτυχίες σου ως “επιτυχίες”: Απομονώνεις ένα γεγονός, προβάλλεις επιλεκτικά ό,τι σε εξυπηρετεί, αποσιωπάς ό,τι σε εκθέτει και επαναλαμβάνεις το ίδιο μήνυμα μέχρι να το πιστέψουν όσο γίνεται περισσότεροι.
Δηλαδή φτιάχνεις μια “εικονική πραγματικότηοτα”.
Που, όμως, συγκρούεται συνεχώς με την… πραγματικότητα!
Αυτό έχει εξελιχθεί σε βασική μέθοδο διακυβέρνησης της χώρας σήμερα. Όπου η “Επικοινωνία” έχει υποκαταστήσει την “Πολιτική”. Με τη συνδρομή ενός φιλικού προς την κυβέρνηση Τύπου, που συχνά παπαγαλίζει τις κυβερνητικές ανακοινώσεις – δεν ελέγχει την εξουσία
Κάποτε Λαϊκισμός ήταν να αποδομείς ό,τι κάνει η κυβέρνηση – ακόμα και τα σωστά…
Τώρα Λαϊκισμός είναι να εκθειάζεις την κυβέρνηση για ό,τι κάνει – ακόμα και για ολοφάνερα σφάλματα.
Αντίθετες όψεις του ίδιου Λαϊκισμού!
Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.
* Πρώτον, η διπλωματία των εντυπώσεων.
Στις 29 Οκτωβρίου , ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε στο Συμβουλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων εθνών για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και το Δίκαιο της Θάλασσας. Θετικό, ασφαλώς. Αν και πολύ λίγο και πολύ αργά, ύστερα από χρόνια μιας πολιτικής που “ξέπλενε” την Τουρκία στο εξωτερικό και παρουσίαζε μέσα στη χώρα την “προσέγγιση” με την Τουρκία ως σχεδόν αυτονόητη “επιτυχία”.
Μόνο που “προσέγγιση” τελικά δεν υπήρχε. Ούτε “ήρεμα νερά” υπήρχαν. Απλώς η Ελλάδα είχε πάψει να αντιδρά…
Κατά την ομιλία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας, λοιπόν, ο Πρωθυπουργός υπερασπίστηκε με σαφήνεια τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και χαρακτήρισε παράνομο το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Η παρέμβασή του προβλήθηκε με διθυραμβικούς τόνους από την Ελληνικό Τύπο.
Τι συνέβη όμως την επόμενη ημέρα;
Στις 30 Οκτωβρίου, το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε την ανανέωση της εντολής του ΟΗΕ στη Λιβύη. Η Ελλάδα είχε ζητήσει να περιληφθεί στο κείμενο ρητή αναφορά στην υποχρέωση της Λιβύης να τηρεί το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου ειδικά του Δικαίου της Θάλασσας. Η Κίνα και οι τρεις αφρικανικές χώρες του Συμβουλίου αντιτάχθηκαν στη συγκεκριμένη διατύπωση. Το τελικό κείμενο αποδυναμώθηκε, περιοριζόμενο σε γενικότερες αναφορές στην καλή γειτονία, την περιφερειακή συνεργασία και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Η Ελλάδα και η Ρωσία απείχαν. Οι υπόλοιπες δεκατρείς χώρες ψήφισαν υπέρ.
Πρόκειται για διπλωματική ήττα: η Ελλάδα δεν κατάφερε να διατηρήσει στο κείμενο την ειδική αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας, που η ίδια είχε ζητήσει.
Και αυτό συνέβη σε ένα ψήφισμα που αφορούσε τη Λιβύη, δηλαδή ακριβώς τη χώρα που συνδέεται με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο! Το οποίο μόλις είχε εγκρίνει το Κοινοβούλιο της Λιβύης μετά από 7 χρόνια. Και ενώ κ. Γεραπετρίτης μας διαβεβαίωνε, μόλις προ ολίγων μηνών, πως κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί…
Η είδηση για την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν προβλήθηκε με την ίδια ένταση με την ομιλία του Πρωθυπουργού. Ουσιαστικά πέρασε “στα ψηλά”…
Δεύτερον, το καλώδιο και τα τετελεσμένα.
Το Υπουργείο Εξωτερικών διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Ενδεχομένως, λέει, να υπάρξει “ενημέρωση” της Τουρκίας, από τη Γαλλική εταιρία που έχει αναλάβει την πόντιση του καλωδίου. με τη διευκρίνιση ότι η ενημέρωση δεν ισοδυναμεί με “άδεια”.
Μόνο που η Τουρκία δεν απαιτεί να της ζητηθεί “άδεια”. Ενημέρωση απαιτεί!
“Απορρίπτουμε” κάτι που δεν έχει καν ζητηθεί! Με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας, η διέλευση υποθαλάσσιων καλωδίων από ΑΟΖ άλλου κράτους δεν υπόκειται γενικά σε προηγούμενη “άδεια”. Προβλέπεται, όμως, η σχετική ενημέρωση των χωρών από τη δικαιοδοσία των οποίων – δηλαδή από την ΑΟΖ – θα περάσει το καλώδιο…
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν η “ενημέρωση” ισοδυναμεί αυτομάτως με “άδεια”. Δεν ισοδυναμεί. Το ζήτημα είναι με ποια ιδιότητα ενημερώνεται η Τουρκία και τι ακριβώς αναγνωρίζεται, έστω εμμέσως, με αυτή τη διαδικασία.
Η Τουρκία, λοιπόν, ζητάει “ενημέρωση” κι όχι “άδεια” για να επιτύχει αναγνώριση τουρκικής “δικαιοδοσίας” σε θαλάσσια περιοχή που ανήκει σε Ελληνική ΑΟΖ! Οριοθετημένη μάλιστα, με την Αίγυπτο…
Με άλλα λόγια η Τουρκία
ξεκίνησε με μονομερείς παράνομες διεκδικήσεις, (“Γαλάζια Πατρίδα”),
προχώρησε σε επιβολή “τετελεσμένων” (Τουρκολυβικό μνημόνιο), καταπάτησε ελληνικά κυριαρχική δικαιώματα
και τώρα απαιτεί να αναγνωριστεί, έστω και έμμεσα (μέσω της Γαλλικής εταιρίας) η “δική της δικαιοδοσία” πάνω σε αυτά που καταπάτησε.
Επιχειρεί να μετατρέψει τα “τετελεσμένα” της σε νέο status quo στην περιοχή.
Και το λέει ευθέως…
Κι εμείς εφησυχάζουμε ότι αυτό είναι “παράνομο και ανυπόστατο”.
Είναι όντως παράνομο. Αλλά δεν είναι “ανυπόστατο” πια, όταν η Τουρκία σιγά-σιγα το επιβάλλει σε τρίτους.
Γιατί άλλο πράγμα είναι το διεθνές νομικό καθεστώς και άλλο το status quo. Το πρώτο καθορίζεται από τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Το δεύτερο είναι η πραγματική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί επί του πεδίου, ενδεχομένως και με τη χρήση ισχύος. Η με απειλή χρήσης βίας. Που είναι παράνομη κι αυτή. Αλλά υπάρχει…
Η Κύπρος είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η τουρκική κατοχή είναι παράνομη. Η παρουσία, όμως, του τουρκικού στρατού στη βόρεια Κύπρο αποτελεί μέρος του πραγματικού status quo. Η διάρκεια της κατοχής δεν την καθιστά “νόμιμη”. Δεν παύει, όμως, να δημιουργεί πολιτικές πιέσεις για την αποδοχή των τετελεσμένων της.
Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουμε τώρα και με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Μετά από χρόνια, που είχαμε διακηρύξει προς πάσαν κατεύθυνση τη… “φιλία” μας με την Τουρκία έχουμε νεα επιβολή τετελεσμένων σε βάρος μας…
Και κάτι ακόμη: Η διακήρυξη φιλίας δεν “άνοιξε το δρόμο του διαλόγου” με την Τουρκία. Απλώς έδωσε στην Τουρκία χώρο και χρόνο να επιβάλλει τα τετελεσμένα της χωρίς ελληνικές αντιδράσεις…
Ο διάλογος δεν προϋποθέτει διακηρύξεις φιλίας με αυτούς που δημιουργούν τετελεσμένα σε βάρος σου. Διάλογο κάνουν όλοι με όλους. Κανείς δεν έχει αντίρρηση να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία. Άλλο όμως η επικοινωνία και άλλο η διαπραγμάτευση των κυριαρχικών δικαιωμάτων σου υπό την απειλή πολέμου και υπό το βάρος τετελεσμένων. Διάλογο κάνουν όλοι. Διακηρύξεις φιλίας με αυτούς που δημιουργούν τετελεσμένα δεν κάνει κανείς!
* Τρίτον, η πάταξη της διαφθοράς.
Μας παρουσιάζουν τη σύλληψη του ιδιοκτήτη της αλυσίδας «Χωριάτικο» ως απόδειξη ότι η κυβέρνηση “χτυπά τη διαφθορά”!
Ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας είχε συλληφθεί και στο παρελθόν, το 2008. Ακολούθησε πρωτόδικη καταδίκη του στις αρχές του 2015 και στη συνέχεια αθώωσή του το 2018. Σήμερα βρίσκεται ξανά αντιμέτωπος με βαρύτατες κατηγορίες, σε μια υπόθεση στην οποία έχουν συλληφθεί συνολικά 59 πρόσωπα και ερευνώνται φερόμενες διασυνδέσεις με δημόσιους υπαλλήλους και αστυνομικούς.
Αυτό που αποκαλύπτεται είναι όχι “πάταξη” της διαφθοράς, αλλά πολύ εκτεταμένη διαφθορά.
Πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος αυτός να μπαινοβγαίνει στη χώρα, ενώ του είχαν επιβληθεί περιοριστικοί όροι; Πώς ένα τέτοιο δίκτυο παράνομων δραστηριοτήτων και “διασυνδέσεων” (κατά το κατηγορητήριο) να λειτουργούσε κάτω από τη μύτη της κυβέρνησης; Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί που ήταν όλα αυτά τα χρόνια;
— Και δεν είναι το μόνο. Στο μικροσκόπιο της Δικαιοσύνης βρίσκεται και η υπόθεση των φερόμενων στημένων αγώνων στο μπάσκετ. Η έρευνα αφορά περίπου πενήντα αγώνες της περιόδου 2016–2026, ακόμη και σε εφηβικά και σχολικά πρωταθλήματα. Έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης για έξι πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης. Ο οποίος δεν ήταν ένα τυχαίο άτομο. Είχε πολύ υψηλές “διασυνδέσεις”…
Φυσικά ισχύει το τεκμήριο αθωότητας. Αλλά εδώ δεν δικάζουμε. Απλώς αναρωτιόμαστε: για τις σχέσεις αθλητικών παραγόντων, επιχειρηματικών συμφερόντων και θεσμικής εξουσίας.
Κάποιος θα πει βέβαια, ότι είναι θέμα “οπτικής”: χρεώνεται η κυβέρνηση όλα αυτά που οργίαζαν επί των ημερών της, ή πιστώνεται ότι αυτή συνέλαβε κάποιους τελικά; Το ποτήρι είναι μισοάδειο, ή μισογεμάτος;
Μόνο που εδώ το πρόβλημα δεν είναι η στάθμη του νερού. Είναι ότι το ποτήρι της διαφθοράς και της θεσμικής παράλυσης έχει ξεχειλίσει.
Γιατί μια κυβέρνηση που ήδη κυβερνά επί επτά χρόνια, δεν μπορεί να παραπέμψει τις ευθύνες κάπου αλλού…
Και μην αναρωτιέστε ποιο από τα δύο είναι σημαντικότερο: η διαφθορά του κράτους ή η παράλυσή του;.
Είναι αλληλένδετα!
Η διαφθορά τρέφεται από την παράλυση
και η παράλυση διαιωνίζει τη διαφθορά.
* Τέταρτον, η προπαγάνδα ως υποκατάστατο πολιτικής.
Αυτό είναι τελικά το κοινό νήμα όλων αυτών των υποθέσεων.
— Στα εθνικά θέματα, η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου παρουσιάζεται σαν να αρκεί από μόνη της για να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα.
— Η Τουρκία κάνει “Γαλάζια Πατρίδα” σε βάρος μας. Κι εμείς τους ανακηρύσσουμε “φίλους” μας και υπερηφανευόμαστε που κάνουμε… “διάλογο” μαζί τους. Που τελικά ούτε αυτό κάνουμε…
— Στη διαφθορά, οι συλλήψεις παρουσιάζονται ως “απόδειξη” ότι το κράτος λειτουργεί αποτελεσματικά, ακόμη κι όταν οι ίδιες οι υποθέσεις αποκαλύπτουν πόσο βαθιά έχουν εισχωρήσει παράνομες δραστηριότητες στους θεσμούς.
Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά βρίσκεται και ο Τύπος που ποτέ δεν ήταν πιο “φιλοκυβερνητικός” σε μια κοινωνία που ποτέ δεν ήταν τόσο “στριμωγμένη” – εσωτερικά και εξωτερικά.
Μια χώρα δεν κυβερνιέται με ανακοινώσεις.
Ούτε προστατεύεται με επικοινωνιακές “επιτυχίες”.
Που δεν είναι και τόσο “επιτυχίες” τελικά.
Γιατί μπορείς να κοροϊδεύεις πολλούς για λίγο ή λίγους για πολύ.
Αλλά όλους για πάντα, δεν μπορείς.
Κι όταν αποκαλύπτεται ότι πίσω από την επικοινωνιακή βιτρίνα υπάρχει πολιτική γύμνια, τότε η “επικοινωνία” γίνεται μπούμερανγκ.
