Η κατάρρευση των καθεστωτικών μύθων. Και τι σηματοδοτεί…
Του Θανάση Κ.
* Τα ψέματα στην Πολιτική είναι ανακριβείς ή ψευδείς πληροφορίες.
Οι καθεστωτικοί μύθοι είναι λανθασμένοι ισχυρισμοί που κατασκευάζουν μιαν εικονική πραγματικότητα, χειραγωγούν συνειδήσεις και ελέγχουν πολιτικά ανακλαστικά.
Οι καθεστωτικοί μύθοι δεν είναι απλά “ψέματα”.
— Τα ψέματα, όταν αποκαλυφθούν εκθέτουν όσους τα λένε και εξοργίζουν όσους τα πίστεψαν πριν.
— Οι καθεστωτικοί μύθοι, όταν τελικά καταρρέουν, κλονίζουν ολόκληρα καθεστώτα…
Τώρα τελευταία βλέπουμε διάφορους καθεστωτικούς μύθους…
να διαψεύδονται, ο ένας μετά τον άλλο, μπρος στα μάτια μας:
* Μας λένε ότι για την ακρίβεια φταίει η κρίση στο Ιράν.
Ψέμα βολικό — γιατί κρύβει την πραγματική αιτία.
Πράγματι, για την ακρίβεια φταίει η τιμή της ενέργειας.
Αλλά η ενέργεια στην Ευρώπη ήταν ακριβή πολύ πριν από το Ιράν.
Πριν από 15 χρόνια, η κιλοβατώρα στην Ελλάδα κυμαινόταν περίπου στα 0,11–0,13 ευρώ.
Σήμερα κινείται σε επίπεδα πάνω από 0,23 — συχνά πολύ περισσότερο πριν τις επιδοτήσεις.
Με το πετρέλαιο σήμερα – μετά την κρίση του Ιράν – να βρίσκεται στα ίδια επίπεδα που ήταν πριν δεκατρία χρόνια (γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι).
Δηλαδή με τη διεθνή τιμή του πετρελαίου περίπου την ίδια, πληρώνουμε σήμερα την ενέργεια περίπου… διπλάσια!
Κι όχι μόνο στην Ελλάδα, βέβαια…
* Η ευρωπαϊκή βιομηχανία πλήρωνε ήδη από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας περίπου διπλάσιο ενεργειακό κόστος από τις ΗΠΑ.
Σήμερα, σε κρίσιμους τομείς, πληρώνει τριπλάσιο ή και τετραπλάσιο.
Αυτό δεν είναι «πρόσκαιρη κρίση».
Είναι μακροχρόνια επιλογή. Λάθος επιλογή…
Το ευρωπαϊκό ενεργειακό μοντέλο:
– επιβάλλει “κόστος ρύπων” στον παραγωγό
(που μετακυλίεται στον καταναλωτή).
Και σπρώχνει βίαια προς την οριστική κατάργηση των υδρογονανθράκων…
Κι ύστερα έρχεται η Ελλάδα και
– προσθέτει υψηλή φορολογία,
δηλαδή φορολογεί φτηνή ενέργεια (και την καθιστά “ακριβότερη”)
επιδοτεί ακριβή ενέργεια (και την καθιστά “φθηνότερη”)
κι ύστερα τιμολογεί την ενέργεια με βάση την ακριβότερη
επιτρέποντας στο καρτέλ των παραγωγών
– μέσα από το λεγόμενο Χρηματιστήριο Ενέργειας –
να χειραγωγούν τις τιμές προς τα πάνω,
συγκρατώντας την παραγωγή τους για να μπει κάθε φορά
η ακριβότερη, που θα συμπαρασύρει όλες τις τιμές προς τα πάνω
Και τέλος επιβάλλει Ειδικό φόρο πάνω στο κόστος παραγωγής – κι ύστερα ΦΠΑ πάνω στο ήδη φορολογημένο κόστος παραγωγής!
Τέσσερις στρεβλώσεις συσσωρευμένες η μία πάνω στην άλλη.
Αληθινό οικονομικό τερατούργημα διοικητικών (κι όχι αγοραίων) τιμών!
Αυτό γίνεται πάνω σε ένα ήδη στρεβλό ενεργειακό μοντέλο της Ευρώπης,
αλλά στην Ελλάδα οι στρεβλώσεις φτάνουν σε αληθινό παροξυσμό!
Κι ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη πολλές κυβερνήσεις αρχίζουν να μειώνουν τους έμμεσους φόρους για να συγκρατήσουν κάπως το κόστος, στην Ελλάδα κρατάμε τους έμμεσους φόρους στα ύψη – και ύστερα μοιράζουμε επιδόματα…
Η ακρίβεια στην Ευρώπη δεν είναι αποτέλεσμα συγκυρίας.
Είναι συστημική, είναι εσωτερική, είναι αποτέλεσμα επιλογής στρεβλού ενεργειακού συστήματος.
Υπήρχε πριν την κρίση στην Ουκρανία, υπήρχε πριν την κρίση στο Ιράν – και θα συνεχίζει να υπάρχει και μετά…
* Μας λένε ότι η κρίση στο Ιράν είναι “απρόκλητη και χωρίς διέξοδο”.
Δεύτερο ψέμα…
Το καθεστώς του Ιράν, εδώ και σχεδόν πέντε δεκαετίες απειλεί ευθέως να καταστρέψει το Ισραήλ και τις ΗΠΑ…
Φυσικά, παλαιότερα κανένας δεν έπαιρνε στα σοβαρά αυτές τις απειλές.
Στο μεταξύ όμως το Ιράν, απέκτησε τοπικούς συμμάχους (proxies) που πλήττουν το Ισραήλ (και όχι μόνο) στην ευρύτερη περιοχή: Τη Χεζμπολάχ στο Λίβανο, τη Χαμάς στη Γάζα, τους Χούτι στην Yεμένη. Απέκτησε βαλλιστικά όπλα και drones – και βρέθηκε πολύ κοντά να αποκτήσει και πυρηνικά όπλα.
Αυτό δεν είναι “ανυπόστατοι ισχυρισμοί”, όπως ήταν για τον Σαντάμ Χουσεϊν στο Ιράκ, πριν 25 χρονια.
Είναι πλέον πραγματικότητα που την νοιώθουν απειλητικά όλα οι γείτονές του, όχι μόνο το Ισραήλ αλλά και τα Αραβικά κράτη του Κόλπου.
Και η διπλωματία χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές, αλλά απέτυχε.
Και οι κυρώσεις κατά του Ιράν χρησιμοποιούνται επί 40 χρόνια περίπου, αλλά επίσης απέτυχαν.
Και στο μεταξύ το Ιράν βρέθηκε να απειλεί πια όλους τους γείτονές του και όλη τη Δύση – κυρίως βέβαια τις ΗΠΑ.
Και επί πλέον, κάθε τόσο, όταν ο πληθυσμός του εξεγείρεται εναντίον του, το καθεστώς του επιδίδεται σε αιματηρή καταστολή με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς (κάθε πέντε-δέκα χρόνια)…
Τίποτε δεν ήταν “απρόκλητο” στην επίθεση κατά του Ιράν.
Και τίποτε δεν ήταν “παράνομο” – ήταν αυτονόητο δικαίωμα όσων νοιώθουν να απειλούνται, να εξουδετερώσουν την απειλή σε βάρος τους.
Και δεν πρόκειται για “αδιέξοδο”! Το καθεστώς του Ιράν ήδη – μετά τα πλήγματα που υπέστη – είναι τώρα εσωτερικά ρηγματωμένο, αποσταθεροποιημένο και ετοιμόρροπο…
* Εδώ εμφανίζεται ένας δεύτερος μύθος:
ότι τα καθεστώτα, λέει, αλλάζουν μόνο
όταν γίνει ξένη εισβολή σε βάρος τους, με στρατεύματα που θα εισβάλλουν στο έδαφός τους. Πράγμα που στο Ιράν, βέβαια, δεν μπορεί να γίνει…
Η Ιστορία όμως, δείχνει το αντίθετο:
— Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και όλων των καθεστώτων του Συμφώνου της Βαρσοβίας (1989-91).
— Οι μεταπολιτεύσεις – δηλαδή η κατάρρευση των δικτατοριών – στη Νότια Ευρώπη (Πορτογαλία- Ελλάδα- Ισπανία, 1974-1978)
— Και πολλές αλλαγές καθεστώτων στη Λατινική Αμερική.
ΔΕΝ έγιναν με εξωτερική εισβολή!
Έγιναν κυρίως από εσωτερική εξάντληση, από συσσώρευση αδιεξόδων που δεν μπορούσαν ούτε να τα ξεπεράσουν ούτε να τα δικαιολογήσουν, ενίοτε και από εξωτερικές αποτυχίες ή πιέσεις – χωρίς ανοιχτή εισβολή.
Όταν ένα καθεστώς:
– δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει τον εαυτό του,
– χάνει τη συνοχή του,
– και ταυτόχρονα πιέζεται απ’ έξω,
τότε δεν καταρρέει επειδή εισβάλλουν στο έδαφός του και το νικούν.
Καταρρέει επειδή δεν μπορεί πια να σταθεί στα πόδια του.
Το Ιράν δείχνει σήμερα αυτά τα συμπτώματα…
Το επιβεβαιώνουν οι Άραβες γείτονές του.
Και το ίδιο το Πακιστάν, που πρωτοστατεί στην διαπραγματευτική διαδικασία.
Όλοι αντιλαμβάνονται πλέον ότι οι “μετριοπαθείς” στο Ιράν επιδιώκουν την συνθηκολόγηση,
ενώ οι “ακραίοι” (Φρουροί της Επανάστασης) προσπαθούν να την εμποδίσουν.
Με την Κίνα και την Ινδία να πιέζουν τους σκληροπυρηνικούς να κάνουν πίσω. Γιατί οι πρώτοι που θίγονται από το μπλοκάρισμα του Περσικού Κόλπου είναι αυτοί που προμηθεύονται πετρέλαιο από εκεί. Όχι οι ΗΠΑ – η Κίνα, η Ινδία, ολόκληρη η Ασία και εν μέρει η Ευρώπη…
Και με τις αραβικές χώρες του Περσικού να ζητούν από τους Αμερικανούς να επιμένουν μέχρι την πλήρη συνθηκολόγηση του καθεστώτος.
Γιατί οι πρώτοι που απειλούνται από τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν και από τις πυρηνικές φιλοδοξίες τους είναι τα αραβικά καθεστώτα της περιοχής – και βεβαίως το Ισραήλ.
* Μας λένε ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε “στρατηγικό αδιέξοδο”.
Τρίτο ψέμα – εδώ έχουμε πια κατασκευή “εικονικής πραγματικότητας”.
Τα δεδομένα δείχνουν το ακριβώς αντίθετο:
– δραστική αποδυνάμωση της Χαμάς στη Γάζα,
– συντριπτικά πλήγματα κατά της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο,
Τώρα η Χεζμπολάχ εκριζώνεται οριστικά από το νότιο Λίβανο με την σιωπηλή ανοχή – συνεργασία της κυβέρνηση του Λιβάνου! Για πρώτη φορά…
Και το Ισραήλ βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ σε αποκατάσταση σχέσεων και με τον Λίβανο, και με τη Σαουδική Αραβία και με τα υπόλοιπα καθεστώτα του Κόλπου.
Αυτό συνιστά πολλαπλή γεωπολιτική ενδυνάμωση του Ισραήλ…
Μόνον η Τουρκία ισχυρίζεται το αντίθετο!
Γιατί η Τουρκία νοιώθει να απειλείται από τη γεωπολιτική ενδυνάμωση του Ισραήλ.
Κι όταν η κυρίαρχη ενημέρωση στην Ελλάδα, απηχεί την τουρκική προπαγάνδα, κάτι δεν πάει καλά…
* Μας λένε, τέλος, ότι η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ αποτελούν “σταθερές”.
Τέταρτο ψέμα…
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα:
– υψηλότερο ενεργειακό κόστος από τους ανταγωνιστές της,
– απώλεια βιομηχανικής βάσης,
– και χαμηλότερη δυναμική ανάπτυξης.
Στο γεωπολιτικό επίπεδο,
οι εξελίξεις δεν επιβεβαίωσαν τις αρχικές εκτιμήσεις της.
Τις διέψευσαν πανηγυρικά! Ιδιαίτερα στην Ουκρανία…
Και το ΝΑΤΟ;
Η συνοχή του εξαρτάται από μια προϋπόθεση:
τη σταθερή και πλήρη δέσμευση των ΗΠΑ.
Και σήμερα η σχέση της Ουάσιγκτων με το ευρωπαϊκό σκέλος του ΝΑΤΟ είναι η χειρότερη από ποτέ!
Εδώ ζούμε μείζονα αποσταθεροποίηση χωρίς προηγούμενο.
Οι δύο γεωπολιτικές “σταθερές” είναι πια εντελώς… αποσταθεροποιημένες!
* Το κρίσιμο σημείο δεν είναι ότι λέγονται ψέματα.
Τα ψέματα υπάρχουν πάντα.
Το κρίσιμο είναι όταν τα ψέματα παύουν να είναι περιστασιακά
και γίνονται δομικά. Συστημικά…
Όταν μετατρέπονται σε καθεστωτικούς μύθους.
Οι μύθοι δεν είναι απλές ανακρίβειες.
Είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζονται
πολιτικές, ισορροπίες και εξουσίες.
Η Εσωτερική και η εξωτερική τους νομιμοποίηση…
Και όταν οι μύθοι διαψεύδονται,
δεν καταρρέει απλώς μια “αφήγηση”.
Κλονίζεται το ίδιο το οικοδόμημα.
Η Ευρώπη βρίσκεται πιο κοντά σε αυτή τη στιγμή απ’ όσο παραδέχεται.
Και η Ελλάδα, ως μέρος της, ακόμη περισσότερο.
Ό,τι κι αν συμβεί στο Ιράν,
οι αντιφάσεις που έχουμε δημιουργήσει δεν θα εξαφανιστούν.
Ούτε θα εκτονωθούν εύκολα,
Θα παροξύνονται όλο και περισσότερο.
Γιατί το ΝΑΤΟ δεν θα είναι πια ίδιο.
Και η ενεργειακή πολιτική της “πράσινης μετάβασης”
δεν θα μπορεί να παραμένει πια η ίδια.
Ούτε η ανοχή στην παράνομη μετανάστευση…
Κι όταν τελειώνουν τα συσσωρευμένα ψέματα,
τότε οι αλλαγές δεν έρχονται σταδιακά.
Έρχονται σαν κύμα. Και σαρώνουν τα πάντα…
Κι αυτή τη φορά, οι μεγάλες καθεστωτικές αλλαγές
δεν θα περιοριστούν στο Ιράν.
Θα φτάσουν και στην Ευρώπη.
Και — βεβαίως, βεβαίως — στην Ελλάδα.
ΥΓ. Είχαμε την – πολύ θετική – επέκταση της Συμφωνίας Αμυντικής Συνδρομής Ελλάδας-Γαλλίας.
Που όταν την πρότεινε για πρώτη φορά ο Μακρόν, η κυβέρνηση έκανε ένα χρόνο να απαντήσει θετικά!
Και τελικά έγινε η Συμφωνία από… καραμπόλα. Διότι έσπασε ένα συμβόλαιο πώλησης γαλλικών υποβρυχίων στην Αυστραλία και μετά από αυτό, οι ΗΠΑ που εκτόπισαν τους Γάλλους από την προμήθεια υποβρυχίων στην Αυστραλία, για να τους καθησυχάσουν τους πρότειναν να πουλήσουν φρεγάτες Belharra στην Ελλάδα. Και μαζί με τις γαλλικές φρεγάτες υπογράψαμε τότε – ευτυχώς – και την ελληνογαλλική αμυντική Συμφωνία, που τώρα επεκτείνουμε.
Όμως, λίγο αργότερα υπογράψαμε και Συμφωνία Φιλίας με την Τουρκία! Κι ύστερα αρχίσαμε να… ξεπλένουμε και την Τουρκία διεθνώς.
Και τώρα χαιρόμαστε που η Γαλλία μας στηρίζει – υποτίθεται – έναντι της Τουρκίας, για την οποία διακηρύσσουμε διεθνώς ότι είναι… “φίλη” μας και την ξεπλένουμε κανονικά!
Αυτό δεν είναι Εξωτερική πολιτική, δεν είναι Αποτροπή, δεν είναι δημιουργία συμμαχιών κατά κοινού εχθρού.
Είναι τα κάνουμε όλα – και τα αντίθετά τους…
Όπως δεν είναι ενεργειακή Πολιτική να αποφασίζουμε ξαφνικά να καταργήσουμε για πάντα το σύγχρονο εργοστάσιο λιγνίτη Πτολεμαϊδα 5, που στοίχισε ένα δισεκατομμύριο, δεν λειτούργησε ποτέ και τώρα το μετατρέπουμε σε μονάδα φυσικού αερίου. Δηλαδή αντικαθιστούμε φθηνότερο καύσιμο που παράγεται εδώ με ακριβότερο καύσιμο που εισάγεται απ’ έξω!
Δεν έχει ξαναγίνει! Ποτέ και πουθενά…
Οι καθεστωτικοί μύθοι καταρρέουν ταχύτατα.
Η πολιτική Ασυναρτησία – αντίθετα – κυριαρχεί και γενικεύεται ασταμάτητα.
Ίσως είναι κι αυτό ένα ακόμα σύμπτωμα
της Παρακμής που διαχέεται
και της Κατάρρευσης που πλησιάζει…
