Η Σταχτοπούτα κι η νεραϊδο-νονά της…
Του Θανάση Κ.
Πώς μπορεί να αποτιμήσει κανείς
το Οικονομικό Πρόγραμμα του νέου Κόμματος Τσίπρα (της ΕΛ.Α.Σ);
Είναι πολύ εύκολο. Και ταυτόχρονα είναι ιδιαίτερα δύσκολο…
Είναι “εύκολο” γιατί απλούστατα είναι μια μάλλον επιφανειακή περιγραφή προβλημάτων και μια εύκολη απαρίθμηση αποσπασματικών λύσεων παραδοσιακής αριστερής, αναδιανεμητικής λογικής.
Με μεγαλόστομες ευχές μεγάλων “αναδιαρθρώσεων¨, που όμως παραμένουν ευχές. Χωρίς καμία πραγματική μεταρρυθμιστική προοπτική.
Από την άλλη πλευρά είναι “δύσκολο”, όχι απλώς γιατί τα νούμερα δεν αθροίζουν, αλλά γιατί στις πιο κρίσιμες “προτάσεις” δεν υπάρχουν νούμερα για να αθροίσουν. Θυμίζουν τους χρυσοθήρες που κοσκινίζαν το νερό του ποταμού για να βρούν κόκκους χρυσού. Αυτά είναι ευσεβείς πόθοι. Δεν είναι Πρόγραμμα. Και πάντως δεν είναι καθ’ οιονδήποτε τρόπο “μετρήσιμο” πρόγραμμα.
Είναι λοιπόν, μια σειρά από γενικόλογες διαπιστώσεις – όπως ότι η πρωτογενής παραγωγή χρειάζεται ανασυγκρότηση – και μια σειρά από “μαγικές” προτάσεις, άλλες των οποίων είναι απλώς “ευχές” και άλλες “ευσεβείς” (ενίοτε και ασεβείς) πόθοι.
Όμως με “ευχές” δεν βάφονται αυγά. Και με “πόθους” δεν ανασυγκροτείται η οικονομία, ούτε ξεπερνιούνται χρόνιες αναπηρίες του παραγωγικού μοντέλου.
Το κατάφερε κάποτε η νεραϊδονονά της Σταχτοπούτας, που μετέτρεψε την κολοκύθα σε πολυτελή άμαξα. Και το θαύμα κράτησε μόνον ως τα μεσάνυχτα.
Έκτοτε δεν το κατάφερε ποτέ κανείς άλλος…
* Πάρτε για παράδειγμα το πρόγραμμα για προσιτές νέες “κοινωνικές” κατοικίες.
Δηλαδή να φτιάξουμε άλλες 50 χιλιάδες εργατικές κατοικίες. Πού;
Προφανώς στα μεγάλα αστικά κέντρα, Αθήνα Θεσσαλονίκη κλπ.
Δηλαδή εκεί που υπάρχει ήδη συγκεντρωμένος πληθυσμός, να φέρουμε κι άλλους.
Εκεί που ήδη κυριαρχεί το τσιμέντο, να τσιμεντώσουμε κι ό,τι έχει απομείνει.
Σε ήδη υποβαθισμένες περιοχές πιθανότατα, γιατί σίγουρα δεν θα φτιαχτούν στην Εκάλη ούτε στην Κηφισιά ούτε στη Γλυφάδα…
Μα όταν θέλεις να ανασυγκροτήσεις την πρωτογενή παραγωγή πρέπει να ενθαρρύνεις τον κόσμο να φύγει εκτός Αθηνών, να επιστρέψει στην περιφέρεια να προωθήσεις την αποκέντρωση.
Κι αν θέλεις να ανασυγκροτήσεις την Γεωργία, Κτηνοτροφία, Αλιεία δεν μπορείς να μαζεύεις κι άλλο κόσμο στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Στην Αθήνα δεν μπορεί να ζήσεις κανείς πια
και στην επαρχία δεν θέλει να ζήσει.
Αν δεν σπάσεις αυτό το φαύλο κύκλο, δεν θα λυθεί κανένα πρόβλημα. Ούτε το στεγαστικό…
Πού είναι το λάθος αυτής της πρότασης;
Απλούστατα ότι προσπαθεί να αυξήσει την “προσφορά” ακινήτων προς κατοικία, όταν υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα που είναι σήμερα κενά!
Δεν το ξέρουν αυτό στο επιτελείο του Τσίπρα;
Το κρίσιμο και πραγματικά ριζοσπαστικό είναι να χρησιμοποιήσεις το τεράστιο απόθεμα κατοικιών που ήδη υπάρχει και έχει περιπέσει σε αχρησία…
Είναι πιο φθηνό, φέρνει αποτελέσματα πιο γρήγορα και επιβαρύνει το περιβάλλον ελάχιστα. Δεν τσιμεντώνει τα πάντα.
Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα 6,6 εκατομμύρια κατοικίες, εκ των οποίων κενές, μη χρησιμοποιούμενες, είναι περίπου τα 2,2. Εκατομμύρια!
Από αυτά 660 χιλιάδες περίπου σε Αθήνα-Θεσσαλονίκη όπου υπάρχει η μεγάλη πίεση.
Και από αυτά οι 170 χιλιάδες περίπου υπολογίζεται ότι είναι “άδεια” και άμεσα διαθέσιμα για κατοικίες κάτω των 70 τετραγωνικών μέτρων.
Υπάρχουν “κενά” σπίτια υπετριπλάσια από τα “καινούργια” που θέλει να φτιάξει ο Τσίπρας. Και το κόστος ανακαίνισής τους είναι συνολικά πολύ μικρότερο από την κατασκευή καινούργιων.
Χώρια που το κόστος ανακαίνιση δεν επιβαρύνει αναγκαστικά το κράτος. Μπορεί να καλυφθεί με χαμηλότοκο (επιδοτούμενο) δάνειο που θα αποσβεστεί πολύ σύντομα από τα ενοίκια. Κι έτσι να κοστίσει πολύ λιγότερο στο κράτος και να αναβαθμιστούν ολόκληρες υποβαθμισμένες περιοχές.
Δηλαδή με βάση το “Πρόγραμμα του Τσίπρα” θα χρειαστούμε πάνω από τρία χρόνια και 6 δισεκατομμύρια ευρώ για να αυξήσουμε την προσφορά κατοικιών κατά 50 χιλιάδες, ενώ αν ανακαινίσουμε τα αμέσως διαθέσιμα θα μπορούσαμε με τα πολύ- πολύ μικρότερο κόστος να ανακαινίζαμε τριπλάσια μέσα σε λίγους μήνες!
Το πρόβλημα δεν είναι λοιπόν αν το Οικιστικό Πρόγραμμα του Τσίπρα κοστίζει 6 ή 7,5 δισ. Το πρόβλημα είναι ότι με πολύ λιγότερα χρήματα σε πολύ λιγότερο χρόνο μπορείς να έχεις διαθέσιμα τριπλάσια σπίτια – από τα υπάρχοντα, όχι να κατασκευάσεις καινούργια.
Και πάντως το ζήτημα είναι να ενθαρρύνουμε την μετακίνηση ανθρώπων εκτός μεγάλων αστικών κέντρων με γενναία κίνητρα, φορολογικά και δανειοδοτικά.
Που όλα αυτά θα κοστίσουν πολύ λιγότερο και θα εξυπηρετήσουν πολλαπλούς στόχους: αποκέντρωσης ανάταξης της περιφέρειας κλπ.
Η πρόταση Τσίπρα ουσιαστικά λέει χτίστε τους νέες εργατικές κατοικίες!
Και δεν αναρωτιέται γιατί από τα 50 χιλιάδες σπίτια που έχτισε ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικιας πριν κλείσει το 2012, υπάρχουν σήμερα εκατοντάδες κλειστά και αχρησιμοποίητα…
* Πάμε στην άλλη ριζοσπαστική πρόταση Τσίπρα, να φορολογηθεί το 1% των πιο πλούσιων με 1% το χρόνο επί της περιουσίας του. Τη λεγόμενη “Πατριωτική Εισφορά”.
Κι όταν μιλάνε για Περιουσία εννοούν το σύνολο της καθαρής περιουσίας (μείον τα δάνεια) περιλαμβάνοντας κινητά, ακίνητα τοποθετήσεις σε μετοχές, ομόλογα κλπ.
Στην αρχή άφησαν σαφώς να εννοηθεί ότι θα ανοίξουν και τις τραπεζικές θυρίδες. Που συμπεριλαμβάνονταν στο παλιό “περιουσιολόγιο”, το οποίο είχε θεσπίσει η Κυβέρνηση Τσίπρα το 2017, δεν λειτούργησε ποτέ και το επικαλέστηκαν τώρα.
Τελικά – με την ψυχή στο στόμα – διευκρίνισαν ότι δεν πρόκειται να θίξουν τις θυρίδες. Κι ότι ο νέος φόρος θα αντικαταστήσει αντίστοιχους φόρους επι της περιουσίας. Δηλαδή τον ΕΝΦΙΑ…
Κι ύστερα… χάθηκε ο έλεγχος πάλι. Γιατί το 1% των πολύ πλούσιων στην Ελλάδα – το 1% των Ελλήνων εκατομμυριούχων – είναι γύρω στις 72 χιλιάδες. Κι αν λάβετε υπόψιν οτι ο φόρος αφορά νοικοκυριά κι όχι άτομα (άρα είναι μεγαλύτερη η φορολογητέα βάση) κι ότι αφαιρείται ο φόρος περιουσίας που ήδη πληρώνουν (άρα μειώνοντα τα αναμενόμενα “καθαρά” έσοδα), το συνολικό ποσό είναι περίπου 2 εκατομμύρια καθαρό φορολογητέο επί 72 χιλιάδες επί 1%!
Σύνολο 1,5 δισ. το πολύ. Και μέχρι να φτιαχτεί το περιουσιολόγιο (2 με τρία χρόνια) οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να έχουν βγάλει τα χρήματά τους έξω ή να τα έχουν “κρύψει” σε εταιρικά σχήματα κλπ.
Σε κάθε περίπτωση οι “Έλληνες εκατομμυριούχοι” μπορούν να τα διώξουν στο εξωτερικό όπου δεν υπάρχουν τέτοιοι φόροι περιουσίας.
Στην πραγματικότητα δεν θα βρουν “καθαρά”, πάνω από μισό δισ.
Πρόκειται για φόρο από το βαθύ παρελθόν. Το 1990 υπήρχαν γύρω στις 12 χώρες στην Ευρώπη που είχαν τέτοιο φόρο. Πάντως όχι για 1% των πιο πλούσιων, για πολύ περισσότερους. Σήμερα έχει εγκαταλειφθεί γιατί είχε σοβαρές παρενέργειες – φυγή κεφαλαίων κλπ. – και γιατί είναι πρακτικά μη εφαρμόσιμος. Από τις 12 ευρωπαϊκές χώρες του 1990, ξέμειναν να τον εφαρμόζουν σήμερα μόνο τρείς – Νορβηγία, Ελβετία, Ισπανία.
Η Νορβηγία και η Ελβετία ΔΕΝ είναι καν μέλη της Ευρωπαίκής Ένωσης! Και η Ισπανία το είχε καταργήσει, το επανέφερε το 2011 λόγω της κρίσης, ύστερα ξέμεινε και τώρα τα περισσότερα κόμματα στα προγράμματά τους υπόσχονται να το καταργήσουν κι εκεί.
Είναι μη αποδοτικό κατάλοιπο του παρελθόντος. Θυμίζει κάπως τα “αέναα” (διηνεκή) ομόλογα που ήθελα να εκδώσει ο κ. Βαρουφάκης το 2015. Που είχαν χρηματοδοτήσει τους Ναπολεόντειους Πολέμους στην Αγγλία στις αρχές του 19ου Αιώνα, ύστερα επανήλθαν για λίγο για να χρηματοδοτήσουν τις δαπάνες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στις αρχές του 20ου Αιώνα κι ύστερα σταδιακά εγκαταλείφθηκαν.
Μέχρι που τα ανακάλυψαν οι δικοί μας εδώ. Κι ύστερα τα ξέχασαν κι αυτοί.
Φαίνεται κάθε δέκα χρόνια παθαίνουν ένα deja-vu και επαναφέρουν κάτι από την οικονομική προϊστορία, για να δείξουν ότι έχουν… “φρέσκες ιδέες”!
* Τέλος, το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του Προγράμματος. Η μείωση του κόστους ηλεκτρισμού κατά 30%.
Προσέξτε, δεν είναι ανέφικτο! Αλλά δύο ενστάσεις μόνο (για αρχή):
— Πρώτον δεν μας λέει πώς θα γίνει. Γιατί μόνο με αλλαγή των συμβάσεων με τους πάροχους δεν γίνεται. Ούτε με επιδοτήσεις κόστους – που ήδη υπάρχουν εξ άλλου.
Αν δεν μειωθούν οι ποικίλες “ρυθμιζόμενες χρεώσεις” και πράσινες επιβαρύνσεις κι αν δεν αλλάξει εντελώς το Χρηματιστήριο Ενέργειας, δεν μπορεί να μειωθεί ουσιωδώς η τιμή του ρεύματος. Κι αυτό το Κόμμα του Τσίπρα – και οι πράσινες δεσμεύσεις του – δεν το αφήνουν να το δει. Ούτε να το πεί.
Μεγάλο μέρος κόστους του ηλεκτρισμού είναι οι τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις. Και από το υπόλοιπο κόστος, μεγάλο μέρος βγαίνει απο τις τιμολογήσεις του Χρηματιστήριου Ενέργειας. Που μπορούν να μειωθούν!
Εμείς εδώ αυξήσαμε τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) κι αντί να μειωθεί η τιμή του ρεύματος, εκτοξεύθηκε.
Αυτά το Κόμμα Τσίπρα δεν μπορεί να τα πει.
Γιατί θέλει να φαίνεται “πράσινο” – αλλά όχι πολύ, όσο πατάει η γάτα…
— Κι ύστερα ενέργεια δεν είναι μόνο το ηλεκτρικό ρεύμα. Είναι και τα καύσιμα. Εδώ δεν μας λένε τίποτα. Αλλά η ακρίβεια περνάει στο σύνολο της οικονομίας και από τα κόστος καυσίμων. Που κι αυτό κατά μεγάλο μέρος είναι φόροι.
Και το Κόμμα του Τσίπρα δεν διανοείται να ζητήσει μείωση των υπερ-φορολόγησης στα καύσιμα, όπως δεν διανοείται να ζητήσει μείωση της υπερ-φορορολόγησης υπέρ του “πράσινου ταμείου” στο ηλεκτρικό.
Υπόσχεται να χτυπήσει την ακρίβεια, αλλά δεν μπορεί ούτε καν να την αγγίξει.
Του μένει μόνο η μείωση του ΦΠΑ μόνο στα είδη “πρώτης ανάγκης”. Στη χαμηλότερη βαθμίδα του 6%. Θυμίζω ότι όταν ήλθε η ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία βρήκε το ΦΠΑ στην Εστίαση στο 13% (όπου το είχε κατεβάσει η κυβέρνηση Σαμαρά), το πήγε στο 23% κι ύστερα το πήγε στο 24% μαζί με όλη την ανώτατη βαθμίδα, μέσα στην οποία βρισκόταν και πολλά βασικά είδη. Όπου και παραμένουν ως σήμερα. Και έρχεται αυτός που ανέβασε το ΦΠΑ, ενώ δεν ήταν απαραίτητο, να υπόσχεται ότι θα κατεβάσει το ΦΠΑ σήμερα, αλλά μόνον επιλεκτικά. Γιατί την υπερφορολόγηση δεν θέλει να την πειράξει.
* Δεν χτυπάει πραγματικά το κόστος Ενέργειας στο σύνολό του, ούτε προβλέπει μείωση των εμμέσων φόρων, γιατί έχει αναδιανεμητική λογική. Θέλει να μαζεύει από τους πολλούς, να τα μοιράζει ως επιδόματα και ελαφρύνσεις και να δημιουργεί πελατειακή βάση. Αυτή η επιδοματική λογική σας θυμίζει τίποτα;
Το να ανατάξει την οικονομία ώστε να δουλέψει για όλους, ούτε που του περνάει από το μυαλό.
Κυνηγάει πώς να “μοιράζει” την πίτα κάθε φορά,
και δεν ασχολείται πώς θα μεγαλώνει την πίτα σταθερά…
Παγιδευμένος στις αριστερές ιδεοληψίες του (που δεν είναι και τόσο αριστερές πια – αλλά παραμένουν ιδεοληψίες) προσπαθεί να δείξει ότι έγινε “συστημικός” και “φρόνιμο παιδί”.
Πράγματι τα νούμερά του δεν αθροίζουν. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο πια.
Το βασικό είναι ότι δεν βλέπει τα πραγματικά προβλήματα,
προτείνει “λύσεις” ξεπερασμένες ή ανεφάρμοστες
κι αν ποτέ του δινόταν η ευκαιρία, θα έκανε ό,τι του πουν.
Όπως και την προηγούμενη φορά.
Τα παίρνει κανείς στα σοβαρά όλα αυτά;
Πάντως η κολοκύθα άμαξα δεν πρόκειται να γίνει…
Κι η Σταχτοπούτα δεν είναι τόσο αφελής πια.
Δεν περιμένει ούτε από τη νεραϊδονονά να την ξελασπώσει
ούτε από το πριγκιπόπουλο να τη σώσει…
