Τον δρόμο για μία ευρεία θεσμική τομή ανοίγει και επισήμως η κυβέρνηση, επαναφέροντας στο δημόσιο διάλογο το ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης
Ο πρωθυπουργός έδωσε το έναυσμα αμέσως μετά το Πάσχα, από το βήμα της Βουλής, ανακοινώνοντας πως η ΝΔ θα καταθέσει πρόταση με πυρήνα τουλάχιστον 25 άρθρων που στόχο θα έχουν βαθιές αλλαγές στο Σύνταγμα. Υπενθυμίζεται ότι για να κατατεθεί μια πρόταση απαιτούνται οι υπογραφές 50 βουλευτών.
Γνώμονας των συγκεκριμένων τροποποιήσεων – όπως υποστηρίζεται και από το Μέγαρο Μαξίμου – θα είναι η επανεκκίνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Ειδικότερα, η ΝΔ προσανατολίζεται να εισηγηθεί παρεμβάσεις στα παρακάτω άρθρα:
Άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Στόχος της κυβερνώσας παράταξης είναι να μειωθεί ο ρόλος της Βουλής στη διαδικασία που ακολουθείται μέχρι σήμερα αλλά και πιθανή κατάργηση των προανακριτικών επιτροπών.
Αναθεώρηση του άρθρου 90, ώστε η ηγεσία της Δικαιοσύνης να επιλέγεται χωρίς κυβερνητική εμπλοκή.
Άρθρο 103 για την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Στόχος είναι η σύνδεση της μονιμότητας με την στοχοθεσία και την αξιολόγησή τους.
Συνταγματική πρόβλεψη για την προσιτή στέγη, με στόχο να ενταχθεί η στεγαστική πολιτική στον πυρήνα των κρατικών υποχρεώσεων.
Τροποποίηση του άρθρου 5, με στόχο να προστεθεί ρητή αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να διασφαλίζονται η προστασία, η ελευθερία και η ασφάλεια του ατόμου απέναντι στις επιπτώσεις της.
Αλλαγή στο άρθρο 16, προκειμένου να επιτραπεί η δημιουργία όχι μόνο παραρτημάτων αλλά και νέων μη κρατικών πανεπιστημίων.
Ο οδικός άξονας
Κοινή παραδοχή, πάντως, τόσο μεταξύ των βουλευτών της συμπολίτευσης όσο και της αντιπολίτευσης είναι πως η Συνταγματική Αναθεώρηση αποτελεί μία κατεξοχήν άσκηση συναίνεσης. Από την στιγμή που θα κατατεθεί μία πρόταση, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης θα προσκαλέσει τις κοινοβουλευτικές ομάδες να ορίσουν τα μέλη που θα συμμετάσχουν στην Επιτροπή Αναθεώρησης, με πρώτο βήμα εκείνο της συγκρότησης διακομματικού προεδρείου.
Η κοινοβουλευτική επιτροπή θα πρέπει μέσα στην προθεσμία που θα της δοθεί να υποβάλλει την εισήγησή της στην Ολομέλεια της Βουλής, με τα προτεινόμενα προς αναθεώρηση άρθρα, προκειμένου να διεξαχθούν οι δύο ονομαστικές ψηφοφορίες – που προβλέπονται από το άρθρο 110 – μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται τουλάχιστον ένας μήνας. Υπενθυμίζεται ότι η τωρινή Βουλή (προτείνουσα) είναι εκείνη που εγκρίνει τα άρθρα που τίθενται προς αναθεώρηση, με το επόμενο κεφάλαιο να ανοίγει στην Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές (αναθεωρητική), όπου η Επιτροπή Αναθεώρησης – υπό νέα σύνθεση – θα αναλάβει πλέον την επεξεργασία των αναθεωρητέων άρθρων.
Το γερμανικό σύστημα «κεντρική φιλοσοφία» του νέου εκλογικού νόμου
Την ίδια ώρα, στην ατζέντα εντάχθηκε από την περασμένη εβδομάδα και το νέο εκλογικό σύστημα, με τον πρωθυπουργό να ανοίγει το θέμα ενός εκλογικού νόμου που θα εφαρμοστεί μετά το 2030. Μεταξύ άλλων η ΝΔ προτείνει μια συνολική αναδιάρθρωση, με επαναξιολόγηση του σταυρού προτίμησης, μικτό μοντέλο σταυρού και λίστας, νέα όρια εκλογικών περιφερειών και πιθανή μείωση του αριθμού των βουλευτών. Με το δεδομένο ότι ο εκλογικός νόμος δεν απαιτεί συνταγματική αλλαγή, η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να τον ψηφίσει ώστε να ισχύσει από τις μεθεπόμενες εκλογές. Ειδικότερα, το υπό εξέταση μοντέλο – που βασίζεται στο γερμανικό σύστημα – έχει σύμφωνα με πληροφορίες, τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
Η χώρα χωρίζεται σε 7 μεγάλες εκλογικές περιφέρειες, αντίστοιχες με τις αποκεντρωμένες διοικήσεις.
Κάθε περιφέρεια έχει συγκεκριμένο αριθμό εδρών, ανάλογο με τον νόμιμο πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ).
Από αυτές τις έδρες, τα 3/5 ή εναλλακτικά στο 50% θα εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες, και τα υπόλοιπα 2/5 από λίστα.
Τα όρια των μονοεδρικών θα καθορίζονται από ανεξάρτητη επιτροπή (που θα εκλέγεται από την Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής) με συμμετοχή του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου σε περίπτωση διαφωνίας.
Ο συνολικός αριθμός βουλευτών θα κυμαίνεται μεταξύ 200 και 250. Οι Βουλευτές θα εκλέγονται κατά τα 3/5 σε εκλογικές ενότητες (120 ή 150 αντίστοιχα) και οι υπόλοιποι σε λίστα (80 ή 100) (ή εναλλακτικά 50% – 50%).
Για τον καθορισμό των εδρών των κομμάτων υπό εξέταση βρίσκονται ποικίλα σενάρια, ενώ παραμένει η δυνατότητα μπόνους για το πρώτο κόμμα (20 – 35 εδρών)
Σε ειδικές περιπτώσεις «πλεονασματικών εδρών», η Βουλή θα διευρύνεται προσωρινά, όπως συμβαίνει και στη Γερμανία.
Η εφαρμογή πάντως ενός εκλογικού συστήματος με 250 βουλευτές, θα συμπαρέσυρε και τον αριθμό των εδρών ανά την Επικράτεια. Σύμφωνα με τα δεδομένα της τελευταίας απογραφής, η Αττική θα εξέλεγε συνολικά 78 βουλευτές – τους περισσότερους από κάθε άλλη εκλογική περιφέρεια – 39 προερχόμενους από τον σταυρό προτίμησης και 39 από την λίστα. Ακολουθεί η Μακεδονία – Θράκη με 57 έδρες, ενώ τον μικρότερο αριθμό θα είχε η περιφέρεια Αιγαίο (13 στο σύνολο)
