Η περίοδος διακυβέρνησης 2015-2019 από τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα και τους “Ανεξάρτητους Έλληνες” του Πάνου Καμμένου, σφραγίστηκε από μια δομική ιδεολογική και νομοθετική στροφή στον τρόπο διαχείρισης του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ εισήγαγε μια σειρά νομοθετημάτων με στόχο την… αποσυμφόρηση των φυλακών, τα οποία προκάλεσαν σφοδρές πολιτικές αντιπαραθέσεις, κυριάρχησαν στην εγχώρια επικαιρότητα για χρόνια και συνδέθηκαν άμεσα με τη συζήτηση περί δημόσιας ασφάλειας. Παράλληλα, η εκλογική συμπεριφορά των κρατουμένων στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας κατά τις αναμετρήσεις του 2019 και του 2023 αποτύπωσε τη δική της, ξεχωριστή πολιτική δυναμική. Ο “Νόμος Παρασκευόπουλου” έθετε ως στόχο την άμεση αποσυμφόρηση των ελληνικών φυλακών, οι οποίες αντιμετώπιζαν συνθήκες ακραίου συνωστισμού, με τον αριθμό των κρατουμένων να υπερβαίνει κατά πολύ τη χωρητικότητα των υποδομών, προκαλώντας διεθνείς καταδίκες της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).
Οι βασικές διατάξεις του νόμου προέβλεπαν μείωση των ορίων έκτισης και έτσι δόθηκε η δυνατότητα υπό όρους απόλυσης σε κρατουμένους που είχαν εκτίσει ένα μικρότερο ποσοστό της ποινής τους (π.χ. το 1/10, το 1/5 ή το 1/3 ανάλογα με το ύψος της ποινής). Επιπλέον περιείχε ευνοϊκές ρυθμίσεις για ευάλωτες ομάδες και εισήγαγε ειδικές προβλέψεις για την αποφυλάκιση κρατουμένων με σοβαρά προβλήματα αναπηρίας ή βαριές ασθένειες (ποσοστό αναπηρίας άνω του 67% ή 50% σε συγκεκριμένες περιπτώσεις). “Κερασάκι στην τούρτα” ήταν η επέκταση του ευεργετικού υπολογισμού, καθώς αυξήθηκαν οι ημέρες εργασίας εντός της φυλακής που προσμετρούνταν ως διπλές (“πλασματικές” ημέρες έκτισης), επιταχύνοντας τον χρόνο αποφυλάκισης. Ο νόμος είχε προσωρινό χαρακτήρα και ανανεωνόταν ετησίως έως το 2018, καθώς η συγκυβέρνηση υποστήριζε ότι αποτελούσε ένα έκτακτο, μεταβατικό μέτρο μέχρι τη δημιουργία ενός νέου Ποινικού Κώδικα. Ωστόσο, ο διάολος κρυβόταν στις… λεπτομέρειες!
Ποιοι… βολεύτηκαν
Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία που κατατέθηκαν κατά καιρούς στη Βουλή, από τις έκτακτες διατάξεις του ν. 4322/2015 αποφυλακίστηκαν συνολικά περισσότεροι από 10.000 κρατούμενοι μέσα σε μια τριετία.
Η συντριπτική πλειονότητα όσων επωφελήθηκαν αφορούσε κρατουμένους για καταδικασμένους για ήσσονος σημασίας αδικήματα, μικροκλοπές, παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας ή χρέη. Ωστόσο, το πολιτικό και κοινωνικό ενδιαφέρον εστιάστηκε σε περιπτώσεις βαρυποινιτών ή προσώπων υψηλού προφίλ που έκαναν χρήση των ίδιων ευεργετικών διατάξεων. Καταδικασμένοι για οικονομικά εγκλήματα και σκάνδαλα, γνωστά πρόσωπα της δημόσιας ζωής που είχαν καταδικαστεί για υπεξαίρεση ή ξέπλυμα χρήματος (όπως εμπλεκόμενοι σε σκάνδαλα της τοπικής αυτοδιοίκησης ή εξοπλιστικών προγραμμάτων) πέτυχαν την πρόωρη αποφυλάκιση τους επικαλούμενοι τις διατάξεις περί αναπηρίας ή συμπλήρωσης του μειωμένου ορίου έκτισης.
Επιπλέον, μαζί με τα… χλωρά “ποτίστηκαν” και τα… ξερά, καθώς κρατούμενοι για υποθέσεις τρομοκρατίας είχαν τη δυνατότητα της αποφυλάκισης. Άρα, το αφήγημα περί δικαιοσύνης που επικαλείται ο Τσίπρας ως αρχηγός πλέον της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, καταρρέει μόνο και μόνο λόγω του συγκεκριμένου νόμου. Η οριζόντια φύση του νόμου επέτρεψε την αποφυλάκιση ατόμων που είχαν καταδικαστεί για ληστείες ή ανθρωποκτονίες, ορισμένοι εκ των οποίων υπέπεσαν σε νέα βαριά εγκλήματα μετά την απελευθέρωση τους. Αυτά τα περιστατικά τροφοδότησαν τα επιχειρήματα της αντιπολίτευσης περί “νόμου που απελευθερώνει επικίνδυνους εγκληματίες”.
Ο νέος ποινικός κώδικας του 2019 λίγο πριν πέσει ο ΣΥΡΙΖΑ
Λίγες ημέρες πριν από τις εθνικές εκλογές του Ιουλίου 2019, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ψήφισε στη Βουλή τον νέο Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, προκαλώντας τεράστιες αντιδράσεις.
Η μεταρρύθμιση αυτή, αν και είχε προετοιμαστεί από νομοπαρασκευαστικές επιτροπές ειδικών επί μία δεκαετία, δέχθηκε σφοδρή κριτική για τον χρόνο ψήφισης της. Οι βασικές επικρίσεις εστιάστηκαν στη μετατροπή ορισμένων κακουργημάτων σε πλημμελήματα (όπως η κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών υλών και μολότοφ) και στη μείωση του ανώτατου ορίου κάθειρξης από τα 20 στα 15 έτη, γεγονός που οδήγησε σε ευνοϊκότερη επιμέτρηση ποινών για εκκρεμείς υποθέσεις. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, προχώρησε σε διαδοχικές αυστηροποιήσεις αυτών των κωδίκων, καθώς τα πράγματα έβγαζαν… μάτια!
Των φυλακών οι… κάλπες!
Η συζήτηση γύρω από τη σωφρονιστική πολιτική αποτυπώθηκε με εμφατικό τρόπο στα ειδικά εκλογικά τμήματα που στήνονται εντός των σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας, όπου δικαίωμα ψήφου έχουν οι υπόδικοι και οι κατάδικοι που δεν έχουν στερηθεί τα πολιτικά τους δικαιώματα.
Στα εκλογικά τμήματα των φυλακών, ο ΣΥΡΙΖΑ κατέγραφε διαχρονικά εξαιρετικά υψηλά ποσοστά, πολύ ανώτερα από τον εθνικό του μέσο όρο, γεγονός που οι πολιτικοί αναλυτές απέδιδαν στην προσδοκία των κρατουμένων για ευμενέστερες νομοθετικές ρυθμίσεις και αποσυμφορητικά μέτρα. Στις εθνικές εκλογές του Ιουλίου 2019, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε την εξουσία συγκεντρώνοντας σε εθνικό επίπεδο 31,53%, εντός των φυλακών πέτυχε σαρωτικά ποσοστά. Πιο συγκεκριμένα, αναδείχθηκε πρώτο κόμμα στα περισσότερα σωφρονιστικά καταστήματα με ποσοστά που κυμάνθηκαν κατά μέσο όρο μεταξύ 60% και 70%! Στις δικαστικές φυλακές Κορυδαλλού, στα αντίστοιχα εκλογικά τμήματα, ο ΣΥΡΙΖΑ ξεπέρασε το 65%, ενώ σε επαρχιακά καταστήματα κράτησης (όπως της Λάρισας ή της Πάτρας) κατέγραψε ποσοστά άνω του 70%, αφήνοντας τα υπόλοιπα κόμματα σε μονοψήφια ποσοστά. Ο Τσίπρας ήταν το “ιερό πρόσωπο” των φυλακισμένων και μάλιστα των βαρυποινιτών!
Βέβαια, στις εκλογές του 2023, ο ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε πολύ χαμηλότερα ποσοστά για τον απλούστατο λόγο ότι οι περισσότεροι ψηφοφόροι του 2019 είχαν αποφυλακιστεί! Στις εκλογές του Μαίου και του Ιουνίου 2023, ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε ποσοστά 20% και 18% αντίστοιχα, αλλά βγήκε πρώτη δύναμη στις φυλακές, όπως για παράδειγμα στον Κορυδαλλό με ποσοστό κοντά στο 50% και στη συνέχεια 40%! Αξιοσημείωτη σε αυτές τις εκλογές ήταν και η άνοδος μικρότερων κομμάτων εντός των φυλακών. Άλλοι αγωνιούν για το μέλλον της χώρας ζητώντας υπεύθυνη και αξιόπιστη κυβέρνηση και άλλοι περιμένουν το… θαύμα, για να βγουν από τα κάγκελα της φυλακής!
Οι χιλιάδες αποφυλακίσεις της περιόδου εκείνης άφησαν βαθύ αποτύπωμα στο δημόσιο διάλογο, ενώ η κάλπη των κρατουμένων επιβεβαίωσε ότι οι φυλακές λειτουργούν ως ένας αυτόνομος πολιτικός μικρόκοσμος με βάση τα δικά του άμεσα… συμφέροντα! Στις εκλογές του 2027 παίζεται η πολιτική σταθερότητα της χώρας και η συνέχιση του οικονομικού success story. Βέβαια, όλα αυτά οι φυλακισμένοι τα γράφουν στα… κάγκελα τους! Αυτό που θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι εάν το… rebranding του Τσίπρα θα έχει… απήχηση σε βαρυποινίτες και εγκληματίες εντός των φυλακών!
Ο γρίφος στη «δεξιά πολυκατοικία»: Πώς θα… παίξει ο Μητσοτάκης τον Σαμαρά και γιατί μπορεί να προκαλέσει πρόωρες εκλογές
«Γαλάζιος» πονοκέφαλος για τον Σαμαρά: Οι καραμανλικοί κρατούν αποστάσεις
Η υπενθύμιση της εξαπάτησης του λαού από τον Τσίπρα και γιατί το εκλογικό σώμα δεν πρέπει να «τσιμπήσει» στο… rebranding!
