Ελληνοτουρκικά : Σε μία από τις πιο επικίνδυνες καμπές των τελευταίων ετών εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η περίοδος των «ήρεμων νερών» δίνει σταδιακά τη θέση της σε μια νέα πραγματικότητα εντάσεων, απειλών και αλληλοσυγκρουόμενων στρατηγικών κινήσεων.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews.gr
Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, οι πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Αιγαίο, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, η «Ασπίδα του Αχιλλέα», το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE και η σκληρή ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό. Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να μη δεχθεί περιορισμούς στην άμυνα και στην άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, χωρίς όμως να επιδιώκει τη διακοπή των διπλωματικών διαύλων.
Διπλωματικές πηγές του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, μιλώντας στο tilegrafimanews.gr υπογραμμίζουν ότι η παρούσα ένταση δεν αντιμετωπίζεται ως ένα πρόσκαιρο φραστικό επεισόδιο. Εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να επαναφέρει συνολικά τις αξιώσεις της, αξιοποιώντας περιβαλλοντικά, ενεργειακά και αμυντικά ζητήματα για να ενισχύσει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας».
1. Τα θαλάσσια πάρκα άνοιξαν νέο μέτωπο
Η ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο αποτέλεσε τον πρώτο σοβαρό καταλύτη της νέας κρίσης.
Το ένα πάρκο τοποθετείται σε περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου, ενώ το δεύτερο εκτείνεται από τα τουρκικά παράλια προς την περιοχή ανατολικά της Ρόδου και κοντά στο Καστελλόριζο. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι τμήματα της τουρκικής χωροθέτησης υπερβαίνουν τα τουρκικά χωρικά ύδατα και αγγίζουν περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.
Η ελληνική πρεσβεία στην Άγκυρα προχώρησε σε επίσημο διάβημα προς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών. Η θέση της Αθήνας είναι ότι οι μονομερείς τουρκικές ενέργειες δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα. Η Άγκυρα απάντησε με ρηματικές διακοινώσεις, επαναλαμβάνοντας ότι τα πάρκα βρίσκονται σε περιοχές τις οποίες θεωρεί δικής της δικαιοδοσίας. Οι δύο πλευρές παραμένουν έτσι σε πλήρη νομική και πολιτική σύγκρουση.
2. Το μήνυμα Μητσοτάκη και το SAFE
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί υποδείξεις από κανέναν σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης της άμυνάς της.
Παράλληλα, έθεσε στην ευρωπαϊκή ατζέντα την κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων, το casus belli και την αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας. Υπενθύμισε ότι για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE δεν πρέπει να θίγονται τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών.
Το μήνυμα αφορά ευθέως την Τουρκία, η οποία επιδιώκει συμμετοχή στα νέα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Η Αθήνα θεωρεί αντιφατικό μια χώρα που διατηρεί απειλή πολέμου εναντίον κράτους-μέλους να αποκτά ανεμπόδιστη πρόσβαση στην αμυντική αρχιτεκτονική της Ευρώπης.
Στελέχη του Υπουργείου Εξωτερικών επισημαίνουν ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να συνδέει τις ευρωτουρκικές σχέσεις με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και της καλής γειτονίας.
3. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» εξοργίζει την Άγκυρα
Η ελληνοϊσραηλινή συνεργασία και ιδιαίτερα η δημιουργία της «Ασπίδας του Αχιλλέα» προκαλούν έντονη δυσφορία στην Τουρκία. Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, σχεδιασμένο να αντιμετωπίζει αεροσκάφη, drones, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους.
Η Άγκυρα βλέπει την ενίσχυση των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων ως τμήμα μιας ευρύτερης περιφερειακής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Η αντιπαράθεση Τουρκίας–Ισραήλ για τη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κλίμα.
Η Αθήνα απαντά ότι η επιλογή των εξοπλισμών αποτελεί αποκλειστικό κυριαρχικό δικαίωμα. Επιμένει επίσης ότι τα νέα συστήματα έχουν αμυντικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στην προστασία της ελληνικής επικράτειας από σύγχρονες απειλές.
4. Τουρκικά UAV στο Αιγαίο
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η δραστηριότητα τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Bayraktar καταγράφηκε να κινείται στο κεντρικό Αιγαίο, βόρεια της Ικαρίας, χωρίς κατατεθειμένο σχέδιο πτήσης, προκαλώντας την αντίδραση των ελληνικών αρχών.
Είχε προηγηθεί περιστατικό στην Αλεξανδρούπολη, όταν τουρκικό drone πλησίασε την τερματική ζώνη του αεροδρομίου «Δημόκριτος», ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη διαδικασία πολιτικής πτήσης. Η συστηματική χρήση UAV θεωρείται από στρατιωτικές πηγές οικονομικός αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικός τρόπος δοκιμής της ελληνικής αεράμυνας και συντήρησης της έντασης.
5. Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί το επόμενο πιθανό σημείο ανάφλεξης. Η Τουρκία αξιώνει προηγούμενη ενημέρωση ή άδεια για έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες εντάσσει στη δική της υφαλοκρηπίδα.
Η ελληνική κυβέρνηση απαντά ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια και ότι το έργο θα προχωρήσει βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Η συμμετοχή της γαλλικής Meridiam προσδίδει στη διασύνδεση ευρύτερη ευρωπαϊκή και γεωπολιτική διάσταση. Το Παρίσι παρακολουθεί τις τουρκικές κινήσεις, καθώς ενδεχόμενη παρεμπόδιση των ερευνών δεν θα αποτελέσει πλέον αποκλειστικά ελληνοτουρκική υπόθεση.
6. Ο κίνδυνος ενός ατυχήματος
Οι διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο Telegrafimanews.gr εκτιμούν ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιδιώκει οργανωμένη πολεμική σύγκρουση. Προειδοποιούν, ωστόσο, ότι η συσσώρευση πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών και drones αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού ή σοβαρού ατυχήματος.
Η Αθήνα θα επιχειρήσει να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να υποχωρήσει σε ζητήματα κυριαρχίας. Παράλληλα, μεταφέρει τις τουρκικές προκλήσεις στην ΕΕ, στο ΝΑΤΟ και στους στρατηγικούς εταίρους της.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Άγκυρα χρησιμοποιεί την ένταση ως μέσο διαπραγματευτικής πίεσης ή εάν προετοιμάζει μια πιο μακροχρόνια επιστροφή στην πολιτική των κρίσεων. Τα «ήρεμα νερά» δεν έχουν ακόμη εξαφανιστεί ολοκληρωτικά, αλλά κάτω από την επιφάνειά τους συγκεντρώνεται πλέον επικίνδυνη γεωπολιτική πίεση.
