Ελληνοτουρκικά: Σε περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης εισέρχεται η Ελλάδα, καθώς δύο διαφορετικές κρίσεις —η νέα επιθετική κινητικότητα της Τουρκίας στο Αιγαίο και η απειλή επέκτασης της σύγκρουσης με το Ιράν— συναντώνται πλέον στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες, με την Αθήνα να παρακολουθεί ταυτόχρονα τις κινήσεις της Άγκυρας, την επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector και τις απειλές εναντίον δυτικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην ευρύτερη περιοχή.
Γεωστρατηγικοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr εκτιμούν ότι ο Σεπτέμβριος και συνολικά το φθινόπωρο θα αποτελέσουν ένα από τα σοβαρότερα τεστ για τα λεγόμενα «ήρεμα νερά» Ελλάδας και Τουρκίας.
Η Άγκυρα ξανανοίγει το κεφάλαιο των «γκρίζων ζωνών»
Η πρόσφατη ανακήρυξη δύο τουρκικών «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ανέβασε αισθητά τους τόνους.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι τμήματα των περιοχών που περιλαμβάνονται στον τουρκικό σχεδιασμό εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων και εντός περιοχών ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η Αθήνα διαμηνύει ότι τέτοιες μονομερείς κινήσεις δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα.
Παράλληλα, η Τουρκία επανέφερε δημόσια τη θέση περί γεωγραφικών σχηματισμών στο Αιγαίο των οποίων, κατά την τουρκική εκδοχή, η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Για την Αθήνα η επαναφορά αυτής της επιχειρηματολογίας αποτελεί σαφές δείγμα ότι η Άγκυρα δεν περιορίζει τις διαφορές στην υφαλοκρηπίδα και στην ΑΟΖ, αλλά επιδιώκει να διατηρεί στο τραπέζι ένα πολύ ευρύτερο σύνολο αξιώσεων.
Το μεγάλο τεστ του GSI
Το πραγματικό σημείο στο οποίο θα φανεί εάν η αντιπαράθεση θα περάσει από τη ρητορική στο πεδίο είναι το Great Sea Interconnector.
Η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στο έργο και η νέα συμφωνία για τις θαλάσσιες έρευνες έδωσαν νέα δυναμική στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Μάλιστα, στις 13 Αυγούστου ο ΑΔΜΗΕ υπέβαλε στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές Κύπρου και Ισραήλ αίτημα επένδυσης για το επόμενο σκέλος της διασύνδεσης Κύπρου–Ισραήλ, εντάσσοντας πλέον το έργο σε ένα ευρύτερο ενεργειακό τρίγωνο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Το δύσκολο σημείο παραμένει η περιοχή νοτίως της Κάσου και της Καρπάθου.
Εκεί η Τουρκία επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο και θεωρεί ότι διαθέτει δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες τις οποίες η Ελλάδα αντιμετωπίζει ως τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας.
Το προηγούμενο του Ιουλίου του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή κατά τις έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume, παραμένει ζωντανό στη μνήμη των επιτελείων.
Οι αναλυτές βλέπουν «δοκιμή αποφασιστικότητας»
Γεωστρατηγικοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr θεωρούν ότι η επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών θα λειτουργήσει ως δοκιμή αποφασιστικότητας και για τις δύο πλευρές.
Η ελληνική πλευρά, όπως επισημαίνουν, δεν μπορεί να εμφανιστεί ότι υποχωρεί από ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο στρατηγικής σημασίας.
Η Τουρκία, από την άλλη, δύσκολα θα αφήσει να περάσει χωρίς αντίδραση δραστηριότητα σε περιοχή την οποία έχει εντάξει στη δική της χαρτογραφική αντίληψη.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η γαλλική συμμετοχή. Η παρουσία της Meridiam και της Nexans καθιστά πλέον το καλώδιο όχι μόνο ελληνικό και κυπριακό ζήτημα, αλλά project με σαφή γαλλική και ευρωπαϊκή διάσταση.
Οι Patriot και η απειλή του Ιράν
Την ίδια ώρα ένα δεύτερο μέτωπο ανοίγει νοτιότερα.
Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει τη μεταφορά πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο προς την Κρήτη, με βασικό στόχο την ενίσχυση της προστασίας της Σούδας.
Η βάση αποτελεί κομβικό σημείο για τις αμερικανικές και ΝΑΤΟϊκές επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι ελληνικές αρχές θεωρούν εξαιρετικά μικρή την πιθανότητα άμεσης ιρανικής επίθεσης στην Ελλάδα. Ωστόσο, το ενδεχόμενο δεν αγνοείται, ιδιαίτερα μετά τις απειλές της Τεχεράνης για εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται από αμερικανικές δυνάμεις.
Reuters: Η Τεχεράνη προειδοποιεί ευρωπαϊκές χώρες
Το διεθνές πρακτορείο Reuters έχει καταγράψει τις αυξανόμενες ιρανικές πιέσεις προς ευρωπαϊκά κράτη που επιτρέπουν τη χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ.
Στα τέλη Ιουλίου ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε ήδη προειδοποιήσει Βουλγαρία και Κύπρο για τη χρήση βάσεων και στρατιωτικών υποδομών από αμερικανικές δυνάμεις.
Η προειδοποίηση αυτή λαμβάνεται πλέον σοβαρά υπόψη στην Αθήνα, επειδή η Σούδα αποτελεί σαφώς σημαντικότερο επιχειρησιακό κόμβο.
AP και AFP: Η Κύπρος έδειξε τον κίνδυνο
Το Associated Press έχει αναδείξει ιδιαίτερα τον κίνδυνο που δημιουργεί για την Κύπρο η παρουσία της βρετανικής βάσης Ακρωτηρίου, ενώ έχει καταγράψει και υπόθεση φερόμενης κατασκοπευτικής δραστηριότητας υπέρ του Ιράν γύρω από τη συγκεκριμένη εγκατάσταση.
Παράλληλα, το AFP είχε επιβεβαιώσει ήδη από τον Μάρτιο ότι ιρανικής κατασκευής drones έπληξαν τη βρετανική βάση Ακρωτηρίου, με την επίθεση να αποδίδεται σε δυνάμεις που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ.
Το Reuters είχε επίσης μεταδώσει ότι το χτύπημα προκάλεσε περιορισμένες ζημιές χωρίς θύματα, αλλά αποτέλεσε σοβαρή ένδειξη ότι δυτικές εγκαταστάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο μπορούν να βρεθούν στο στόχαστρο.
Η Κρήτη στο νέο στρατηγικό τόξο
Η Κρήτη μετατρέπεται έτσι σε κρίσιμο σημείο ενός ευρύτερου αμυντικού τόξου που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και τις δυτικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Η πιθανή επιστροφή των Patriot στη Σούδα δεν αποτελεί απλώς τεχνική μετακίνηση ενός αντιαεροπορικού συστήματος. Αντανακλά τη μεταβολή του περιβάλλοντος ασφαλείας.
Την ίδια ώρα τα ελληνικά F-16 και η φρεγάτα που έχουν αναπτυχθεί στην Κύπρο διατηρούν ελληνική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, γεγονός που η Τουρκία παρακολουθεί στενά.
Το φθινόπωρο του 2026, συνεπώς, δεν θα κριθεί από μία μόνο κρίση.
Η Ελλάδα βρίσκεται ταυτόχρονα απέναντι σε μια Τουρκία που επαναφέρει τις παλιές της αξιώσεις στο Αιγαίο και σε μία Μέση Ανατολή όπου η ακτίνα της ιρανικής αντιπαράθεσης πλησιάζει όλο και περισσότερο την Ανατολική Μεσόγειο.
Το GSI, οι τουρκικές κινήσεις στα θαλάσσια πάρκα και η θωράκιση της Κρήτης είναι πλέον κομμάτια της ίδιας γεωστρατηγικής εξίσωσης — και ο Σεπτέμβριος αναμένεται να δείξει πόσο εύθραυστη είναι πραγματικά η ισορροπία στην περιοχή.
