ΚΟΜΜΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ: Το ηχηρό διαζύγιο με τον Θανάση Αυγερινό, οι καταγγελίες για «παράλληλο» Γραφείο Τύπου, οι αλλεπάλληλες αποχωρήσεις και οι χαμηλές δημοσκοπικές επιδόσεις προκαλούν σοβαρούς τριγμούς στην «Ελπίδα για τη Δημοκρατία».
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Ο πολιτικός αναλυτής Γιάννης Παπαματθαίου μίλησε στο tilegrafimanews.gr για την εικόνα ενός εγχειρήματος που κινδυνεύει να αποδειχθεί πολιτική «φούσκα», εξηγώντας πώς η αποδυνάμωσή του διευκολύνει τη Νέα Δημοκρατία, γιατί δεν ενισχύει αυτομάτως το ΠΑΣΟΚ και πώς μπορεί να επηρεάσει τα σχέδια του Αλέξη Τσίπρα.
Σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο εισέρχεται το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, μόλις δύο μήνες μετά την επίσημη παρουσίασή του στη Θεσσαλονίκη. Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» ξεκίνησε με την προσδοκία ότι θα μπορούσε να μεταφέρει στην κεντρική πολιτική σκηνή ένα σημαντικό μέρος της κοινωνικής οργής και της δυσπιστίας απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα.
Η αρχική δυναμική, όμως, φαίνεται να υποχωρεί γρήγορα. Η απομάκρυνση του Θανάση Αυγερινού από την επικοινωνιακή εκπροσώπηση, οι δημόσιες αιχμές του για τη λειτουργία του κόμματος και οι αποχωρήσεις στελεχών ενισχύουν την εικόνα ενός σχήματος που δυσκολεύεται να αποκτήσει σταθερή οργανωτική και πολιτική δομή.
Η κρίση δεν αφορά πλέον μόνο πρόσωπα. Αγγίζει το βασικό ερώτημα εάν το εγχείρημα μπορεί να μετατραπεί από κίνημα διαμαρτυρίας σε συγκροτημένο κόμμα, με ξεκάθαρη πολιτική ταυτότητα, πρόγραμμα, δημοκρατικά εκλεγμένα όργανα και πειστική πρόταση διακυβέρνησης.
Το ηχηρό διαζύγιο με τον Θανάση Αυγερινό
Ο Θανάσης Αυγερινός είχε αποκτήσει από την πρώτη στιγμή κεντρικό ρόλο δίπλα στη Μαρία Καρυστιανού. Ήταν ένα από τα βασικά πρόσωπα της παρουσίασης του κόμματος στο «Ολύμπιον» και ανέλαβε την εκπροσώπησή του στα μέσα ενημέρωσης.
Η δημόσια ανακοίνωσή του ότι δεν έχει πλέον ευθύνη για την επικοινωνιακή δραστηριότητα της «Ελπίδας» δεν είχε τον χαρακτήρα μιας συναινετικής αποχώρησης. Αντιθέτως, συνοδεύτηκε από σοβαρές αιχμές για «ύποπτους και φυτευτούς συμβουλάτορες», αλλά και από την καταγγελία ότι από τις 12 Ιουλίου λειτουργούσε παράλληλο Γραφείο Τύπου, τη σύνθεση του οποίου δεν γνώριζε.
Η ηγεσία του κόμματος δεν έχει υιοθετήσει τη συγκεκριμένη περιγραφή. Στελέχη της υποστηρίζουν ότι δεν υπήρξε παράλληλο Γραφείο Τύπου και ότι οι αλλαγές στην επικοινωνιακή λειτουργία συζητήθηκαν στο Πολιτικό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετείχε και ο ίδιος ο Θανάσης Αυγερινός. Παρά τις διαφορετικές εκδοχές, η σύγκρουση κατέστη δημόσια και προκάλεσε νέο πλήγμα στην εικόνα ενότητας του κόμματος.
Από τις μεγάλες προσδοκίες στη δημοσκοπική υποχώρηση
Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» παρουσιάστηκε στις 21 Μαΐου στη Θεσσαλονίκη ως ένα νέο πολιτικό εγχείρημα που φιλοδοξούσε να υπερβεί τις παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές. Στην ιδρυτική εκδήλωση, ωστόσο, η συμμετοχή ήταν χαμηλότερη από τις αρχικές προσδοκίες, ενώ η κατάθεση της ιδρυτικής διακήρυξης στον Άρειο Πάγο ακολούθησε λίγες ημέρες αργότερα.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η αρχική αναγνωρισιμότητα της Μαρίας Καρυστιανού δεν μεταφράστηκε αυτομάτως σε σταθερή κομματική επιρροή. Οι μονοψήφιες δημοσκοπικές επιδόσεις, σε συνδυασμό με τις εσωτερικές συγκρούσεις, ενισχύουν την εκτίμηση ότι το νέο σχήμα μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο έκφραση μιας στιγμιαίας πολιτικής αγανάκτησης παρά μία δύναμη με μακροχρόνια προοπτική.
Ο ίδιος ο Θανάσης Αυγερινός είχε αναγνωρίσει, σε δημόσια παρέμβασή του στις 16 Ιουλίου, ότι το κόμμα δεν διέθετε τους οικονομικούς πόρους για να δημιουργήσει οργανωμένα γραφεία. Είχε, επίσης, επιχειρήσει να παρουσιάσει την «Ελπίδα» ως ένα πολυσυλλεκτικό πατριωτικό κίνημα, χωρίς ειδικές σχέσεις με ξένες δυνάμεις και χωρίς αποκλεισμούς με βάση τις προηγούμενες πολιτικές διαδρομές των μελών του.
Παπαματθαίου: «Η αναγνωρισιμότητα δεν αρκεί για να χτιστεί κόμμα»
Ο πολιτικός αναλυτής Γιάννης Παπαματθαίου, μιλώντας στο tilegrafimanews.gr, επισήμανε ότι η κρίση της «Ελπίδας» αποδεικνύει πόσο μεγάλη είναι η απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική αποδοχή ενός προσώπου και στη δημιουργία ενός λειτουργικού πολιτικού φορέα.
Όπως ανέφερε, «ένα κόμμα δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στη συγκίνηση, στην αγανάκτηση ή στην υψηλή αναγνωρισιμότητα της επικεφαλής του. Χρειάζεται πρόγραμμα, έμπειρα στελέχη, καθαρές διαδικασίες, ενιαίο πολιτικό λόγο και μηχανισμό που να μπορεί να λειτουργήσει χωρίς διαρκείς προσωπικές συγκρούσεις».
Κατά την εκτίμησή του, η ταχύτητα με την οποία εμφανίστηκαν διαφωνίες, απομακρύνσεις και αλληλοκατηγορίες δείχνει ότι το εγχείρημα δεν είχε προλάβει να αποκτήσει στέρεες βάσεις. «Η εικόνα που εκπέμπεται είναι ενός κόμματος που δημιουργήθηκε πριν απαντήσει σε βασικά ζητήματα ταυτότητας και λειτουργίας. Έτσι γεννιέται η εντύπωση μιας πολιτικής φούσκας που διογκώθηκε γρήγορα και τώρα χάνει αέρα», σημείωσε.
Γιατί η κρίση ενισχύει τη Νέα Δημοκρατία
Η αποδυνάμωση του κόμματος Καρυστιανού διευκολύνει πολιτικά πρωτίστως τη Νέα Δημοκρατία. Το κυβερνών κόμμα δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει άμεσα όλους τους ψηφοφόρους που απομακρύνονται από την «Ελπίδα». Αρκεί ο συγκεκριμένος χώρος να κατακερματιστεί και να μην εμφανιστεί ένας ισχυρός αντίπαλος που θα μπορούσε να εκφράσει ενιαία την αντικυβερνητική ψήφο.
Σύμφωνα με τον Γιάννη Παπαματθαίου, η Νέα Δημοκρατία ωφελείται από κάθε νέο κόμμα της αντιπολίτευσης που εμφανίζεται ασταθές, χωρίς οργανωτική συνοχή και χωρίς σαφή κυβερνητική πρόταση. Έτσι μπορεί να ενισχύει το επιχείρημα ότι, παρά τη φθορά και τα προβλήματα, παραμένει η μόνη δύναμη με δυνατότητα διακυβέρνησης.
Παράλληλα, η δημόσια σύγκρουση στο εσωτερικό της «Ελπίδας» απομακρύνει τη συζήτηση από την κυβερνητική φθορά και τη μεταφέρει στην ανικανότητα της αντιπολίτευσης να συγκροτήσει αξιόπιστη εναλλακτική λύση.
Γιατί δεν κερδίζει αυτομάτως το ΠΑΣΟΚ
Θεωρητικά, το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να επωφεληθεί από την υποχώρηση ενός κόμματος που διεκδικεί ψήφους διαμαρτυρίας και απογοητευμένους κεντρώους πολίτες. Στην πράξη, όμως, η μετακίνηση δεν είναι αυτόματη.
Ένα σημαντικό τμήμα όσων είχαν στραφεί προς τη Μαρία Καρυστιανού διατηρεί έντονη δυσπιστία απέναντι στο σύνολο του παλαιού κομματικού συστήματος. Για να προσελκύσει αυτούς τους ψηφοφόρους, το ΠΑΣΟΚ πρέπει να εμφανιστεί ως φορέας ουσιαστικής πολιτικής αλλαγής και όχι απλώς ως ασφαλέστερη εκδοχή της παραδοσιακής αντιπολίτευσης.
Ο κ. Παπαματθαίου εκτίμησε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει μία ευκαιρία, αλλά δεν την έχει ακόμη μετατρέψει σε δυναμική. Χρειάζεται καθαρό μήνυμα για τη διακυβέρνηση, ισχυρότερη αντιπολιτευτική παρουσία και πειστική απάντηση στο ερώτημα με ποιους θα μπορούσε να σχηματίσει κυβερνητική πλειοψηφία.
Το παράθυρο για τον Αλέξη Τσίπρα
Η αποσύνθεση ή η σοβαρή υποχώρηση της «Ελπίδας» μπορεί να ανοίξει χώρο και για τον Αλέξη Τσίπρα, εφόσον επιλέξει να επιστρέψει με νέο πολιτικό φορέα ή ευρύτερη πρωτοβουλία στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
Ένα αποτυχημένο εγχείρημα Καρυστιανού θα αφήσει πίσω του ένα ακροατήριο που αναζητεί αλλαγή, αλλά απογοητεύεται από σχήματα χωρίς εμπειρία και συγκροτημένη οργάνωση. Ο πρώην πρωθυπουργός θα μπορούσε να επιχειρήσει να απευθυνθεί σε αυτό το κοινό, προβάλλοντας την κυβερνητική του εμπειρία και την ικανότητά του να συνενώσει διαφορετικές δυνάμεις.
Ωστόσο, μία επιστροφή Τσίπρα θα πίεζε κυρίως το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κόμματα της Κεντροαριστεράς, καθώς θα ξεκινούσε νέος ανταγωνισμός για την ηγεμονία στον αντιπολιτευτικό χώρο.
Η κρίσιμη επόμενη ημέρα
Η Μαρία Καρυστιανού καλείται πλέον να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε βαθιά αναδιοργάνωση ή εάν θα επιχειρήσει απλώς μία επικοινωνιακή επανεκκίνηση. Χρειάζεται να ξεκαθαρίσει ποιοι λαμβάνουν τις αποφάσεις, ποια είναι η πολιτική ταυτότητα του κόμματος και ποιο πρόγραμμα προτείνει για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, την υγεία, την παιδεία και τη λειτουργία του κράτους.
Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, οι αποχωρήσεις και οι εσωτερικές συγκρούσεις θα ενισχύουν την εικόνα μιας «φούσκας» που δημιουργήθηκε από την κοινωνική δυσαρέσκεια, αλλά δεν κατάφερε να μετατραπεί σε βιώσιμη πολιτική δύναμη.
Η κρίση της «Ελπίδας» αναδιατάσσει ήδη το προεκλογικό σκηνικό: δίνει ανάσα στη Νέα Δημοκρατία, προσφέρει μία δύσκολη αλλά υπαρκτή ευκαιρία στο ΠΑΣΟΚ και δημιουργεί νέο χώρο για πιθανή επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα. Το ερώτημα είναι ποιος θα καταφέρει τελικά να εκφράσει το μεγάλο και ακόμη πολιτικά άστεγο τμήμα των δυσαρεστημένων ψηφοφόρων.
