ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Ο μεγάλος φάκελος για συνταξιούχους Δημοσίου, στρατιωτικούς, δικαιούχους με παράλληλη ασφάλιση, ανέργους και άτομα με αναπηρία – Επτά αναλυτικά παραδείγματα για τις πληρωμές, τις αυξήσεις και τις περικοπές
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σε κομβικό σημείο εισέρχεται το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς ο e-ΕΦΚΑ προχωρά σε νέες εκκαθαρίσεις συντάξεων, αναδρομικών και παράλληλης ασφάλισης, ενώ το 2027 αναμένεται να αποτελέσει έτος πλήρους κατάργησης του συμψηφισμού των αυξήσεων με την προσωπική διαφορά. Στο επίκεντρο βρίσκονται συνταξιούχοι του Δημοσίου, απόστρατοι, πρώην ασφαλισμένοι σε ΤΣΜΕΔΕ, ΤΣΑΥ και Ταμείο Νομικών, αλλά και χιλιάδες δικαιούχοι κοινωνικών και αναπηρικών παροχών.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, τα οποία υπογράμμισαν ότι δεν προβλέπεται μία ενιαία πληρωμή αναδρομικών για όλους. Οι καταβολές θα πραγματοποιούνται ανά κατηγορία, μετά την έκδοση διορθωτικής ή αναθεωρητικής πράξης και τον έλεγχο του ασφαλιστικού ιστορικού.
Ποια αναδρομικά περιμένουν οι συνταξιούχοι του Δημοσίου
Η πρώτη μεγάλη κατηγορία αφορά συνταξιούχους του πρώην Δημοσίου με παράλληλη ασφάλιση σε άλλο Ταμείο. Πρόκειται κυρίως για μηχανικούς, γιατρούς και νομικούς που εργάστηκαν στο Δημόσιο, αλλά κατέβαλλαν ταυτόχρονα εισφορές στο ΤΣΜΕΔΕ, στο ΤΣΑΥ ή στο Ταμείο Νομικών.
Ο παράλληλος χρόνος δεν δημιουργεί πάντοτε δεύτερη σύνταξη. Μπορεί, όμως, να αυξήσει την ανταποδοτική σύνταξη μέσω ειδικής προσαύξησης. Εφόσον η προσαύξηση δεν είχε συμπεριληφθεί στην αρχική απόφαση, εκδίδεται αναθεωρητική πράξη και η διαφορά καταβάλλεται αναδρομικά από την ημερομηνία έναρξης του δικαιώματος. Το Υπουργείο έχει αναφέρει ότι η αυτοματοποίηση των συγκεκριμένων φακέλων επιταχύνεται.
Ανάλογα με τις εισφορές και τα χρόνια παράλληλης ασφάλισης, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις με αναδρομικά έως 16.500 ευρώ. Το ανώτατο αυτό ποσό δεν αφορά όλους, καθώς υπάρχουν δικαιούχοι που θα λάβουν μερικές εκατοντάδες ή λίγες χιλιάδες ευρώ.
Τι θα λάβουν οι απόστρατοι
Ξεχωριστή εκκαθάριση αφορά τις συντάξεις στρατιωτικών και αποστράτων που επανυπολογίζονται βάσει του άρθρου 34 του νόμου 5018/2023. Ο e-ΕΦΚΑ διαθέτει ειδική ηλεκτρονική υπηρεσία για τον έλεγχο του δικαιώματος καταβολής των συγκεκριμένων αναδρομικών, ενώ ο επανυπολογισμός είχε ανακοινωθεί ότι περνά στο τελικό στάδιο.
Τα ποσά θα εξαρτηθούν από τον βαθμό, τα συντάξιμα έτη, τις αποδοχές και τη διαφορά που προκύπτει στη νέα σύνταξη. Δεν υπάρχει κοινό ποσό για όλους τους αποστράτους ούτε αυτόματη καταβολή χωρίς προηγούμενη εκκαθάριση.
Προσωπική διαφορά: Τι αλλάζει το 2026 και το 2027
Το 2026 εφαρμόζεται μεταβατικό καθεστώς. Για όσους διατηρούν θετική προσωπική διαφορά, μόνο το 50% της ετήσιας αύξησης συμψηφίζεται με αυτήν, ενώ το υπόλοιπο 50% περνά στη μηνιαία σύνταξη.
Από το 2027 έχει ανακοινωθεί η πλήρης κατάργηση του συμψηφισμού. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και συνταξιούχος που εξακολουθεί να έχει υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς θα λαμβάνει ολόκληρη την ετήσια αύξηση στην καταβαλλόμενη σύνταξή του.
Η προσωπική διαφορά δεν διαγράφεται λογιστικά από την προσωπική καρτέλα μέσα σε μία ημέρα. Παύει, όμως, να εμποδίζει τις πραγματικές αυξήσεις στην τσέπη του συνταξιούχου.
Επτά αναλυτικά παραδείγματα
1. Δημόσιος υπάλληλος με παράλληλο ΤΣΜΕΔΕ: Λαμβάνει σύνταξη 1.350 ευρώ και από την αναθεώρηση προκύπτει προσαύξηση 110 ευρώ τον μήνα. Εάν η εκκρεμότητα αφορά 48 μήνες, τα μικτά αναδρομικά προσεγγίζουν τα 5.280 ευρώ, πριν από φόρο και κρατήσεις.
2. Γιατρός του ΕΣΥ με παράλληλο ΤΣΑΥ: Εάν η νέα προσαύξηση είναι 180 ευρώ και ανατρέχει σε 60 μήνες, η αρχική μικτή απαίτηση φτάνει τα 10.800 ευρώ. Το τελικό πληρωτέο ποσό θα είναι χαμηλότερο μετά τις νόμιμες παρακρατήσεις.
3. Απόστρατος με διαφορά 75 ευρώ: Μετά τον επανυπολογισμό, η σύνταξη αυξάνεται κατά 75 ευρώ. Για αναδρομικό διάστημα 36 μηνών προκύπτουν 2.700 ευρώ μικτά. Το ακριβές αποτέλεσμα εξαρτάται από την πράξη του e-ΕΦΚΑ.
4. Συνταξιούχος με προσωπική διαφορά 80 ευρώ: Αν η αύξηση του 2026 είναι 36 ευρώ, τα 18 ευρώ συμψηφίζονται και τα άλλα 18 ευρώ προστίθενται στη σύνταξη. Το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς μειώνεται στα 62 ευρώ.
5. Ο ίδιος συνταξιούχος το 2027: Εάν η νέα αύξηση είναι 40 ευρώ, θα λάβει ολόκληρα τα 40 ευρώ στη μηνιαία σύνταξη, χωρίς συμψηφισμό, ακόμη και αν εξακολουθεί να εμφανίζεται λογιστικό υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς.
6. Χήρα συνταξιούχος του Δημοσίου: Με τη νέα ρύθμιση, όσοι είχαν υποστεί μείωση της σύνταξης χηρείας από το 70% στο 35% προβλέπεται να επιστρέψουν στο 70%. Περισσότεροι από 75.000 δικαιούχοι διατηρούν το 70% χωρίς νέα περικοπή και χωρίς αναδρομική οφειλή προς τον e-ΕΦΚΑ.
7. Άνεργος που εντάσσεται στο νέο επίδομα: Το πιλοτικό μοντέλο συνδέει περισσότερο το ύψος και τη διάρκεια της επιδότησης με τον ασφαλιστικό βίο και τις αποδοχές. Εργαζόμενος με πολλά χρόνια εισφορών μπορεί να ξεκινά με υψηλότερη παροχή, η οποία μειώνεται σταδιακά όσο παραμένει άνεργος.
Τι αλλάζει στα επιδόματα της ΔΥΠΑ
Οι παροχές ανεργίας της ΔΥΠΑ εξακολουθούν να προϋποθέτουν απόλυση ή λήξη σύμβασης, εγγραφή στο μητρώο ανέργων και συμπλήρωση του απαιτούμενου αριθμού ημερών ασφάλισης. Η οικειοθελής αποχώρηση, κατά κανόνα, δεν θεμελιώνει δικαίωμα τακτικής επιδότησης.
Το νέο μοντέλο επιδόματος ανεργίας εφαρμόζεται πιλοτικά και δεν έχει ακόμη αντικαταστήσει αυτομάτως το ισχύον σύστημα για όλους. Συνδυάζει σταθερό τμήμα με μεταβλητό ποσό, ανάλογα με τον εργασιακό και ασφαλιστικό βίο. Οι δικαιούχοι επιλέγονται με βάση τους κανόνες του πιλοτικού προγράμματος και δεν υποβάλλουν διαφορετική αίτηση από τη συνήθη διαδικασία.
Επίδομα μπορεί να διακοπεί όταν ο δικαιούχος προσληφθεί, αρχίσει επαγγελματική δραστηριότητα, δεν ανανεώνει την ιδιότητα του ανέργου, αρνείται αδικαιολόγητα κατάλληλη θέση ή δηλώνει ανακριβή στοιχεία.
Αναπηρικά επιδόματα: Ποιοι τα παίρνουν και ποιοι κόβονται
Για το επίδομα βαριάς αναπηρίας απαιτείται, κατά κανόνα, ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%. Για χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου απαιτείται 80%, ενώ για ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη τύπου 1 προβλέπεται ποσοστό από 50%.
Δικαιούχοι είναι κυρίως ανασφάλιστοι, έμμεσα ασφαλισμένοι και άμεσα ασφαλισμένοι που δεν εργάζονται και δεν θεμελιώνουν σύνταξη ή αντίστοιχη ασφαλιστική παροχή. Κατά γενικό κανόνα, το επίδομα βαριάς αναπηρίας δεν χορηγείται σε πρόσωπο που ήδη λαμβάνει σύνταξη γήρατος, αναπηρίας ή χηρείας, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις για χαμηλές παροχές και ειδικές κατηγορίες.
Η παροχή κόβεται ή αναστέλλεται όταν λήξει η πιστοποίηση αναπηρίας χωρίς ανανέωση, μειωθεί το ποσοστό κάτω από το απαιτούμενο όριο, αρχίσει να καταβάλλεται ασύμβατη σύνταξη ή επίδομα, διαπιστωθεί εργασία που δεν καλύπτεται από εξαίρεση ή προκύψουν ανακριβή στοιχεία.
Το κρίσιμο μήνυμα για το 2026-2027 είναι ότι οι πληρωμές δεν θα γίνουν οριζόντια. Κάθε δικαιούχος πρέπει να ελέγχει την προσωπική του πράξη σύνταξης, τον χρόνο παράλληλης ασφάλισης, την προσωπική διαφορά και τη διάρκεια ισχύος της γνωμάτευσης αναπηρίας.
Συντάξεις χηρείας: Καταργούνται οι περικοπές μετά την τριετία – Ποιοι θα δουν αυξήσεις έως και 100%
