ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Ποιοι κερδίζουν από την επαναφορά του 70%, ποιοι μένουν εκτός, ποιες οφειλές εντάσσονται στη ρύθμιση και τι αλλάζει με προσωπική διαφορά και ΕΑΣ
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σε ένα νέο και ιδιαίτερα σύνθετο ασφαλιστικό τοπίο εισέρχονται εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι και οφειλέτες, καθώς τίθενται σε εφαρμογή οι αλλαγές στις συντάξεις χηρείας και η ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ, ενώ παράλληλα εξετάζονται σημαντικές παρεμβάσεις για το ετήσιο επίδομα των συνταξιούχων, την Εισφορά Αλληλεγγύης και την προσωπική διαφορά.
Οι νέες διατάξεις δεν αντιμετωπίζουν όλους τους συνταξιούχους με τον ίδιο τρόπο. Καθοριστικό σημείο αποτελεί η 13η Μαΐου 2016, ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νόμου Κατρούγκαλου, καθώς διαφορετικό καθεστώς ισχύει ανάλογα με το αν ο θάνατος του ασφαλισμένου ή συνταξιούχου συνέβη πριν ή μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η νέα ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών, η οποία επιτρέπει την αποπληρωμή σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, αλλά συνοδεύεται από αυστηρές προϋποθέσεις που αποκλείουν σημαντικό αριθμό επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησε ο εργατολόγος Ματθαίος Παπαγεωργίου, ο οποίος ανέλυσε τις κρίσιμες προϋποθέσεις των νέων ρυθμίσεων, καθώς και ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, τα οποία διευκρίνισαν ποιοι μπορούν να ωφεληθούν και πού εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες.
Οι 72 δόσεις και οι δύο βασικοί «κόφτες»
Η πλατφόρμα του ΚΕΑΟ για τη νέα ρύθμιση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν ασφαλιστικές οφειλές που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, με την προϋπόθεση ότι δεν βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Αυτό σημαίνει ότι οφειλέτης που έχει ήδη εντάξει το ίδιο χρέος στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων δεν μπορεί να το μεταφέρει αυτομάτως στις 72 δόσεις. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους περιορισμούς, καθώς πολλοί επαγγελματίες είχαν επιλέξει τις 24 δόσεις για να προστατευθούν από κατασχέσεις και άλλα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Ο δεύτερος «κόφτης» αφορά τα χρέη που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Κατά την αίτηση για τις 72 δόσεις δεν επιτρέπεται να υπάρχουν νεότερες ληξιπρόθεσμες και αρρύθμιστες οφειλές. Εάν υπάρχουν, ο ασφαλισμένος πρέπει να τις εντάξει παράλληλα στην πάγια ρύθμιση.
Επομένως, ένας οφειλέτης μπορεί να χρειαστεί να εξυπηρετεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικές ρυθμίσεις: τις 72 δόσεις για τα παλαιότερα χρέη και τις 24 δόσεις για τις οφειλές από το 2024 και μετά.
Επαγγελματικοί φορείς ζητούν επαναφορά των 120 δόσεων, καθώς και μείωση προσαυξήσεων, επισημαίνοντας ότι για πολλούς μικρούς επαγγελματίες η συνδυασμένη μηνιαία επιβάρυνση παραμένει υψηλή.
Συντάξεις χηρείας δύο ταχυτήτων
Η νέα ρύθμιση αποκαθιστά τη σύνταξη χηρείας στο 70% για περίπου 8.500 δικαιούχους από το Δημόσιο και τον πρώην ΟΓΑ, στους οποίους είχε εφαρμοστεί περικοπή στο 35% μετά την πάροδο τριετίας από τον θάνατο του συζύγου.
Η παρέμβαση αφορά κατά κύριο λόγο περιπτώσεις όπου ο θάνατος επήλθε μετά τις 13 Μαΐου 2016. Αντίθετα, περίπου 100.000 δικαιούχοι παλαιότερων συντάξεων χηρείας, σύμφωνα με εκτιμήσεις συνταξιουχικών οργανώσεων, παραμένουν εκτός της νέας προστασίας.
Η διαφορετική μεταχείριση δημιουργεί συντάξεις χηρείας δύο ταχυτήτων. Δύο δικαιούχοι με παρόμοιες συνθήκες και ίδια οικονομική ανάγκη μπορεί να λαμβάνουν διαφορετικό ποσοστό, αποκλειστικά και μόνο επειδή ο θάνατος του συζύγου συνέβη πριν ή μετά τον Μάιο του 2016.
Παράλληλα, η ρύθμιση δεν προβλέπει την επιστροφή των ποσών που είχαν περικοπεί κατά τα προηγούμενα έτη. Οι περίπου 8.500 δικαιούχοι θα επανέλθουν στο 70% για το μέλλον, αλλά δεν θα λάβουν αυτομάτως αναδρομικά για το διάστημα κατά το οποίο λάμβαναν το 35%.
Εκτός της παρέμβασης παραμένουν και οι επικουρικές συντάξεις χηρείας, οι οποίες εξακολουθούν να περικόπτονται μετά την τριετία. Το ζήτημα αφορά περισσότερες από 120.000 επικουρικές παροχές σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Δέκα αναλυτικά παραδείγματα
1. Οφειλέτης με 18.000 ευρώ έως το 2023
Ελεύθερος επαγγελματίας οφείλει 18.000 ευρώ για την περίοδο έως 31 Δεκεμβρίου 2023 και το χρέος του δεν βρίσκεται σε άλλη ρύθμιση. Εφόσον ενταχθεί σε 72 δόσεις, η βασική μηνιαία επιβάρυνση αντιστοιχεί σε περίπου 250 ευρώ, πριν από τον υπολογισμό των τόκων της ρύθμισης.
2. Χρέος ήδη στις 24 δόσεις
Επαγγελματίας έχει εντάξει οφειλή 12.000 ευρώ στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων και την εξυπηρετεί κανονικά. Δεν μπορεί να μεταφέρει το υπόλοιπο χρέος στις 72 δόσεις, καθώς η οφειλή βρίσκεται ήδη σε ενεργή ρύθμιση.
3. Παλιό και νέο χρέος μαζί
Ασφαλισμένος χρωστά 24.000 ευρώ έως το τέλος του 2023 και άλλα 4.800 ευρώ από εισφορές του 2024 και του 2025. Για να εντάξει τα 24.000 ευρώ στις 72 δόσεις, πρέπει ταυτόχρονα να ρυθμίσει τα 4.800 ευρώ στην πάγια ρύθμιση. Θα πληρώνει, επομένως, δύο μηνιαίες δόσεις.
4. Οφειλή 36.000 ευρώ
Αυτοαπασχολούμενος με χρέος 36.000 ευρώ μπορεί, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις, να το αποπληρώσει σε 72 δόσεις. Η βασική δόση διαμορφώνεται περίπου στα 500 ευρώ τον μήνα, συν την προβλεπόμενη επιβάρυνση.
5. Χήρα που λάμβανε το 35%
Δικαιούχος από το Δημόσιο λάμβανε αρχικά σύνταξη χηρείας 700 ευρώ, η οποία μετά την τριετία μειώθηκε στα 350 ευρώ. Με την επαναφορά του ποσοστού στο 70%, η παροχή επιστρέφει στα 700 ευρώ, χωρίς όμως αυτόματη επιστροφή των ποσών που έχασε τα προηγούμενα χρόνια.
6. Θάνατος πριν από τις 13 Μαΐου 2016
Χήρα με θάνατο συζύγου το 2014 εξακολουθεί να υπάγεται στο παλαιότερο καθεστώς. Η νέα ρύθμιση δεν εφαρμόζεται αυτομάτως στην περίπτωσή της, παρότι μπορεί να αντιμετωπίζει αντίστοιχη μείωση εισοδήματος με τους νεότερους δικαιούχους.
7. Κύρια και επικουρική σύνταξη χηρείας
Δικαιούχος λαμβάνει κύρια σύνταξη χηρείας 650 ευρώ και επικουρική 160 ευρώ. Η κύρια μπορεί να προστατευθεί από την περικοπή στο 35%, όμως η επικουρική εξακολουθεί να υπόκειται στους ισχύοντες περιορισμούς μετά τη συμπλήρωση της τριετίας.
8. Επίδομα από 300 σε 400 ευρώ
Χαμηλοσυνταξιούχος που πληροί τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια λαμβάνει σήμερα το ετήσιο επίδομα των 300 ευρώ. Εάν υιοθετηθεί το σενάριο αύξησης στα 400 ευρώ, θα έχει ετήσιο όφελος 100 ευρώ, χωρίς να αλλάζει η μηνιαία σύνταξή του.
9. Επίδομα ίσο με την εθνική σύνταξη
Εάν το ετήσιο βοήθημα φθάσει στα 446,87 ευρώ, συνταξιούχος που σήμερα δικαιούται 300 ευρώ θα λάβει επιπλέον 146,87 ευρώ. Το μέτρο θα λειτουργεί ως πρόσθετη ετήσια εθνική παροχή και όχι ως πλήρης 13η σύνταξη για όλους.
10. Σύνταξη 2.200 ευρώ και αλλαγή στην ΕΑΣ
Συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ επιβαρύνεται σήμερα με Εισφορά Αλληλεγγύης που υπολογίζεται βάσει του συνολικού ποσού και της αντίστοιχης κλίμακας. Εάν εφαρμοστεί το νέο σενάριο, η εισφορά θα υπολογίζεται μόνο στο τμήμα πάνω από τα 1.468 ευρώ, δηλαδή στα 732 ευρώ, περιορίζοντας αισθητά την κράτηση.
Τι εξετάζεται για τη «13η σύνταξη»
Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται η αναβάθμιση του μόνιμου επιδόματος των 300 ευρώ που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο. Το πρώτο σενάριο προβλέπει αύξησή του στα 400 ευρώ, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 200 εκατ. ευρώ.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει εξίσωση με το ύψος της εθνικής σύνταξης, δηλαδή καταβολή 446,87 ευρώ ετησίως. Στην περίπτωση αυτή το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται κοντά στα 300 εκατ. ευρώ.
Δεν πρόκειται για πλήρη επαναφορά της 13ης σύνταξης για όλους τους συνταξιούχους, καθώς ένα τέτοιο μέτρο θα κόστιζε περίπου 2,8 δισ. ευρώ ετησίως. Πρόκειται για στοχευμένη ετήσια ενίσχυση, η οποία θα συνεχίσει να συνδέεται με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Εξετάζεται επίσης η διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων, ώστε να ενταχθούν συνταξιούχοι κάτω των 65 ετών που σήμερα αποκλείονται, παρότι διαθέτουν χαμηλό εισόδημα.
ΕΑΣ και προσωπική διαφορά
Σημαντική παρέμβαση εξετάζεται και για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Το προτεινόμενο μοντέλο προβλέπει η εισφορά να μην επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης, αλλά μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το προστατευόμενο όριο.
Για τις επικουρικές συντάξεις βρίσκεται στο τραπέζι ακόμη και η πλήρης κατάργηση της σχετικής κράτησης. Οι τελικές αποφάσεις συνδέονται και με την πιλοτική δίκη της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία έχει οριστεί για τις 7 Οκτωβρίου 2026.
Ταυτόχρονα, για το 2027 εξετάζεται αύξηση των κύριων συντάξεων κατά περίπου 2,9%. Η αλλαγή στην προσωπική διαφορά αναμένεται να επιτρέψει σε περίπου 670.000 συνταξιούχους να λάβουν πραγματικό μέρος ή το σύνολο της ετήσιας αύξησης.
Για τις επίσημες αιτήσεις, τις ρυθμίσεις και τις αποφάσεις οι ασφαλισμένοι πρέπει να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Εργασίας και του ΚΕΑΟ και να μην προχωρούν σε διακοπή ενεργής ρύθμισης χωρίς προηγούμενο έλεγχο.
Ο εργατολόγος Ματθαίος Παπαγεωργίου επισημαίνει στο tilegrafimanews.gr ότι οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να εξετάζουν το σύνολο της ασφαλιστικής τους εικόνας πριν υποβάλουν αίτηση. Η ένταξη στις 72 δόσεις μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη, αλλά η απώλεια μιας παλαιότερης ρύθμισης ή η ύπαρξη νεότερων αρρύθμιστων οφειλών μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη.
Ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σημειώνουν ότι οι παρεμβάσεις στις συντάξεις χηρείας αντιμετωπίζουν μία συγκεκριμένη αδικία, χωρίς όμως να λύνουν το σύνολο των διαφορών μεταξύ παλαιών και νέων δικαιούχων. Για τον λόγο αυτό, τόσο οι παλαιές συντάξεις χηρείας όσο και οι επικουρικές περικοπές αναμένεται να παραμείνουν στο επίκεντρο των διεκδικήσεων.
