Τουρκία: Η Συρία μετατρέπεται στο επικίνδυνο σημείο επαφής των δύο περιφερειακών δυνάμεων – Ο ρόλος ΗΠΑ, οι φόβοι για στρατιωτικό επεισόδιο και η ελληνική εξίσωση στην Ανατολική Μεσόγειο
ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ – Παντελής Χαριτάκης
Η προειδοποίηση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου προς την Τουρκία ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να αποδεχθεί τουρκική στρατιωτική βάση στη Συρία αλλάζει επίπεδο στην αντιπαράθεση Άγκυρας–Ιερουσαλήμ. Την ώρα που η Αθήνα ενισχύει τις στρατηγικές και αμυντικές συνεργασίες της, όπως καταγράφονται και από το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το ερώτημα που πλέον τίθεται δεν είναι μόνο πόσο άσχημες μπορούν να γίνουν οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ, αλλά εάν η Συρία μπορεί να γίνει το πεδίο ενός πρώτου άμεσου στρατιωτικού επεισοδίου μεταξύ τους.
Η ισραηλινή επίθεση της 18ης Αυγούστου στην αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ, στη βορειοδυτική Συρία, ήταν εξαιρετικά σημαντική ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Σύμφωνα με Reuters και AP, το πλήγμα πραγματοποιήθηκε μετά την παρουσία τουρκικής στρατιωτικής αντιπροσωπείας στην περιοχή, ενώ η Άγκυρα και η Δαμασκός αρνούνται ότι υπήρχε σχέδιο μόνιμης εγκατάστασης τουρκικών δυνάμεων.
Το μήνυμα Νετανιάχου δεν ήταν μόνο προς τη Δαμασκό
Ο Νετανιάχου προχώρησε ένα βήμα περισσότερο. Δήλωσε ουσιαστικά ότι είχε σταλεί προειδοποίηση για το συγκεκριμένο αεροδρόμιο και ότι, επειδή κατά την ισραηλινή αντίληψη το μήνυμα δεν έγινε κατανοητό, το Ισραήλ φρόντισε να καταστεί σαφές με στρατιωτικά μέσα.
Η διατύπωση αυτή συνιστά ευθεία «κόκκινη γραμμή» προς την Άγκυρα.
Ο αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Εγιάλ Ζαμίρ εμφανίστηκε επίσης κατηγορηματικός ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει την εγκατάσταση δυνάμεων που θεωρεί εχθρικές κοντά στη ζώνη ασφαλείας του στη Συρία. Η ισραηλινή ηγεσία αντιμετωπίζει πλέον την αυξανόμενη τουρκική επιρροή στη μετα-Άσαντ Συρία ως ζήτημα άμεσης εθνικής ασφάλειας. (tovima.com)
Και εδώ βρίσκεται το επικίνδυνο σημείο.
Μέχρι σήμερα, Ισραήλ και Τουρκία συγκρούονταν κυρίως πολιτικά, διπλωματικά και μέσω ανταγωνιστικών περιφερειακών στρατηγικών. Στη Συρία όμως οι στρατιωτικές τους ζώνες ενδιαφέροντος αρχίζουν να πλησιάζουν επικίνδυνα.
Μπορεί πραγματικά να γίνει πόλεμος;
Ένας γενικευμένος τουρκοϊσραηλινός πόλεμος εξακολουθεί να αποτελεί ακραίο σενάριο.
Και οι δύο χώρες διαθέτουν ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, σημαντικότατες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και γνωρίζουν ότι μια μετωπική σύγκρουση θα είχε ανεξέλεγκτες συνέπειες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Αυτό όμως δεν αποκλείει ένα περιορισμένο στρατιωτικό επεισόδιο στη Συρία.
Το πλέον επικίνδυνο σενάριο θα ήταν μια νέα ισραηλινή αεροπορική επιδρομή εναντίον εγκατάστασης στην οποία βρίσκονται Τούρκοι στρατιωτικοί. Εάν υπάρξουν Τούρκοι νεκροί, η κυβέρνηση Ερντογάν θα δεχθεί τεράστια πίεση να αντιδράσει.
Αντίστοιχα, εάν τουρκικά αντιαεροπορικά συστήματα εγκατασταθούν σε συριακό έδαφος και επιχειρήσουν να εγκλωβίσουν ή να πλήξουν ισραηλινό αεροσκάφος, η κρίση θα μπορούσε να ξεφύγει μέσα σε λίγες ώρες.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ΗΠΑ κινούνται ήδη για τη δημιουργία μηχανισμού deconfliction μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Συρίας, ώστε στρατιωτικές κινήσεις της μιας πλευράς να μην οδηγούν κατά λάθος σε σύγκρουση με την άλλη. (Reuters)
Η μεγάλη μάχη για τη Συρία
Για την Τουρκία, η νέα Συρία αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη γεωπολιτική ευκαιρία των τελευταίων δεκαετιών.
Η Άγκυρα επιδιώκει ισχυρή επιρροή στη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού, στρατιωτική συνεργασία, εκπαίδευση του συριακού στρατού και συμμετοχή στην ανοικοδόμηση.
Για το Ισραήλ, όμως, μια Συρία στην οποία η Τουρκία θα αποκτήσει στρατιωτικές βάσεις, αεράμυνα και επιχειρησιακές δυνατότητες συνιστά τελείως διαφορετικό στρατηγικό περιβάλλον.
Η απόσταση ανάμεσα στις δύο χώρες παύει τότε να λειτουργεί ως φυσικό «μαξιλάρι».
Αυτό εξηγεί γιατί η Αμπού Ντουχούρ απέκτησε τόσο μεγάλη σημασία.
Τι βλέπουν Λονδίνο και Παρίσι
Η ευρωπαϊκή ανάγνωση της κρίσης επικεντρώνεται πλέον περισσότερο στον κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού παρά σε μια προμελετημένη απόφαση πολέμου.
Στο tilegrafimanews.gr η ανάλυση των θέσεων ειδικών από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία που παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο συγκλίνει σε ένα κρίσιμο σημείο: ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι να αποφασίσουν Ερντογάν και Νετανιάχου ότι επιθυμούν πόλεμο, αλλά να βρεθούν αντιμέτωποι με ένα στρατιωτικό τετελεσμένο από το οποίο πολιτικά θα είναι δύσκολο να υποχωρήσουν.
[Σημείωση σύνταξης: εδώ μπορούν να ενσωματωθούν ονομαστικές δηλώσεις των αναλυτών του tilegrafimanews.gr, εφόσον υπάρχουν, ώστε να μην αποδοθούν πλασματικές δηλώσεις σε πρόσωπα.]
Και στη μέση η Ελλάδα
Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή είναι εξαιρετικά σοβαρή.
Σε πρώτο επίπεδο, μια βαθύτερη αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας αυξάνει τη στρατηγική αξία της Ελλάδας και της Κύπρου για το Ισραήλ. Η Αθήνα αποτελεί σταθερό ευρωπαϊκό και νατοϊκό εταίρο, με ισχυρές σχέσεις με Ιερουσαλήμ, Ουάσιγκτον και Παρίσι.
Η αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ, οι κοινές ασκήσεις και η συνεργασία στην αεροπορική εκπαίδευση αποκτούν σε ένα τέτοιο περιβάλλον ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Η Ελλάδα δεν έχει συμφέρον από έναν πόλεμο Τουρκίας–Ισραήλ.
Μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, να επηρεάσει θαλάσσιες και αεροπορικές οδούς, ενεργειακές εγκαταστάσεις, μεταναστευτικές ροές και οικονομία, ενώ θα δημιουργούσε πρωτοφανές πρόβλημα και στο ΝΑΤΟ, του οποίου η Τουρκία αποτελεί μέλος.
Η Κύπρος γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη
Στην ίδια εξίσωση μπαίνει αναπόφευκτα η Κύπρος.
Η γεωγραφική της θέση, οι σχέσεις της με το Ισραήλ και η εγγύτητα με Συρία και Λίβανο την καθιστούν κρίσιμο κόμβο για επιχειρήσεις εκκένωσης, ανθρωπιστικές αποστολές και δυτική στρατιωτική παρουσία σε περίπτωση μεγάλης κρίσης.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, επομένως, απαιτείται εξαιρετικά προσεκτική διαχείριση: ενίσχυση της αποτροπής και των συμμαχιών χωρίς μετατροπή της Ελλάδας σε μέρος μιας άμεσης τουρκοϊσραηλινής σύγκρουσης.
Η Συρία είναι πλέον το τεστ
Το πραγματικό ερώτημα των επόμενων εβδομάδων είναι εάν η Τουρκία θα επιμείνει να αποκτήσει μόνιμο στρατιωτικό αποτύπωμα σε βάσεις της Συρίας και εάν το Ισραήλ θα συνεχίσει να το εμποδίζει διά της στρατιωτικής οδού.
Η Δαμασκός επιμένει ότι δεν σχεδιαζόταν μόνιμη τουρκική βάση στην Αμπού Ντουχούρ, ενώ η Τουρκία κατηγορεί το Ισραήλ ότι χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο επιχείρημα για να δικαιολογήσει τα πλήγματα. (Al-Monitor)
Αυτό όμως δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα:
Για πρώτη φορά Τουρκία και Ισραήλ βρίσκονται τόσο κοντά σε ένα πραγματικό στρατιωτικό σημείο τριβής.
Και για την Ελλάδα, η εξέλιξη δεν είναι μακρινή.
Αφορά άμεσα την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο, τις σχέσεις Αθήνας–Ιερουσαλήμ, το Κυπριακό, τον ρόλο του ΝΑΤΟ και τελικά το ερώτημα ποια χώρα θα έχει τον ισχυρότερο λόγο στην περιοχή την επόμενη ημέρα.
Η Συρία μπορεί να γίνει το πεδίο όπου θα δοκιμαστούν οι πραγματικές «κόκκινες γραμμές» Ερντογάν και Νετανιάχου. Και η Αθήνα οφείλει να παρακολουθεί κάθε κίνηση πάνω στη σκακιέρα.
