Σάλτα μορτάλε…
Του Θανάση Κ.
Δεν έγραψα τίποτα για την τραγική αυτοχειρία των δύο 17χρονων κοριτσιών που πήδηξαν μαζί στο κενό και βρήκαν το θάνατο αφού άφησαν πίσω τους μια σπαρακτική αποχαιρετιστήρια επιστολή.
Ήταν πολύ νωπό ακόμα. Κι ήμασταν πολύ συγκλονισμένοι όλοι.
Γιατί όλοι μας έχουμε παιδιά που πέρασαν από τις ηλικίες αυτές.
Πέρα όμως από το τραγικό περιστατικό υπάρχει
και μια ακόμα τραγωδία:
οι “ειδήμονες” που σπεύδουν στα κανάλια να εξηγήσουν
τι έγινε και πώς μπορεί να αποφευχθεί.
Κι εδώ χάνεται η μπάλα. Εντελώς…
Μεταξύ άλλων αποδίδουν την απόφαση των νεαρών κοριτσιών να δώσουν τέλος στη ζωή τους “στο άγχος των Πανελλαδικών” και γενικότερο στην αναστάτωση μιας εφηβείας που τη βιώνουν χωρίς διέξοδο, χωρίς πρότυπα και χωρίς προοπτική.
Σωστό ως διαπίστωση σε γενικές γραμμές.
Αλλά όταν καταλήγουν κάποιοι – όχι όλοι, ευτυχώς – ότι για να μην πηδάνε τα παιδιά μας από τα μπαλκόνια πρέπει να… καταργήσουμε τις Πανελλαδικές και να μπαίνουν στα Πανεπιστήμια χωρίς εξετάσεις, τότε πράγματι χάνεται η μπάλα…
Γιατί αν πρέπει να καταργήσουμε ό,τι αγχώνει τα παιδιά μας, τότε πρέπει να τα μεγαλώσουμε μέσα σε μια γυάλα.
Κι όσο βρίσκονται στη γυάλα, η ζωή τους δεν θα έχει νόημα.
Κι όταν τελικά βγουν από τη γυάλα δεν θα μπορούν να επιζήσουν ούτε στιγμή.
Αυτές οι νοοτροπίες “σκοτώνουν” τα παιδιά!
Το ότι εμείς – οι γονείς τους – δεν μπορούμε να καταλάβουμε ότι,
ρόλος μας είναι να τα προετοιμάσουμε σωστά για τις δυσκολίες της ζωής!
Να τα προετοιμάσουμε.
Όχι να τα μεγαλώσουμε στην ψευδαίσθηση ότι δεν θα υπάρξουν δυσκολίες…
Να τα μάθουμε να πιάνουν τη ζωή από τα κέρατα,
να παλεύουν, να πέφτουν και να σηκώνονται.
Όχι να τα μεγαλώσουμε μέσα στην προστατευτική γυάλα, να βλέπουν τη ζωή να περνάει από μπροστά τους, αλλά τα ίδια να μην συμμετέχουν, γιατί δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνα τους τις αντιξοότητες…
Είναι πολλά τα καινοφανή προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά μας. Ότι δεν κοινωνικοποιούνται στην αλάνα, ή στον αυλόγυρο του σπιτιού ή στο προαύλιο τους σχολείου πια. Αλλά βυθίζονται στην μοναξιά του κινητού τους και στις προσβάσεις των Κοινωνικών δικτύων.
Ότι δεν διαβάζουν βιβλία, βλέπουν μόνο tic-tok.
Ότι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε ένα αφήγημα πάνω από ενάμιση λεπτό.
Άρα δεν μπορούν ούτε τον κόσμο γύρω τους να κατανοήσουν,
ούτε μάθημα να παρακολουθήσουν (έχει υποκατασταθεί από διαφάνειες), ούτε σε συζητήσεις να εμπλακούν, ούτε κριτικό λόγο να αναπτύξουν…
Ούτε τη λογική τους να οξύνουν. Ούτε την ψυχή τους να απελευθερώσουν.
Ούτε να γευθούν τις χαρές της μυθοπλασίας, της Λογοτεχνίας, της Ποίησης, της μαθηματικής ανάλυσης, το “Εύρηκα” της επιστημονικής κατανόησης, της στιγμιαίας έμπνευσης…
Γιατί όλα αυτά απαιτούν πειθαρχία, συγκέντρωση, άσκηση, εμβάθυνση, υπέρβαση, μελέτη, σπουδή, επιμονή,
πείσμα να κατακτήσουν το άπιαστο,
πείσμα να σηκωθούν όταν έπεσαν,
πείσμα να επανέλθουν μετά από πολλές αποτυχίες και να καταφέρουν τελικά αυτό που έμοιαζε ακατόρθωτο,
φαντασία να υπερβούν αξεπέραστα εμπόδια
και να ταυτιστούν με άλλους, που τα κατάφεραν,
αφού προηγουμένως είχαν αποτύχει πολλές φορές.
Αντοχή στις δυσκολίες,
και δύναμη να αντέχουν, να υπομένουν,
να αγγίζουν τα βάθη της ψυχής τους για να βρουν κουράγιο
και τις ψυχές των διπλανών τους, για να πάρουν και να δώσουν κουράγιο.
Αυτές τις αρετές τις στερούμε από τα παιδιά μας.
Γιατί δεν τα αφήνουμε να τις ανακαλύψουν και να τις καλλιεργήσουν.
Τα μεγαλώνουμε σε προστατευτική γυάλα νομίζοντας ότι τα “προστατεύουμε” – και στην πραγματικότητα τα καταδικάζουμε! Μόνοι μας…
Το λάθος της “υπερπροστασίας” δεν είναι τωρινό.
Τώρα βλέπουμε τις ακραίες συνέπειες ενός λάθους – της λεγόμενης “σύγχρονης παιδαγωγικής” – που είχε γίνει από χρόνια.
Στην αρχή κατάργησαν την “βία” από τα παραδοσιακά παραμύθια.
Που όλα εμπεριείχαν δράκους, “κακούς λύκους”, θηρία κλπ.
Και όλα τους εξοντώνονταν τελικά από παιδιά που χρησιμοποιούσαν το μυαλό τους
και δύναμη που αντλούσαν από μέσα τους,
για να σώσουν τον εαυτό τους και τα αδέλφια τους.
Η λεγόμενη “παιδαγωγική βία” ήταν παιδαγωγική γιατί εκτόνωνε κάτι που είχαν μέσα τους τα παιδιά.
Και την εκτόνωνε δίνοντας ηθική διάσταση.
Το καλό νικούσε το κακό.
Το δίκαιο νικούσε το άδικο.
Ο αδύναμος χρησιμοποιώντας το μυαλό του νικούσε την τυφλή βία και τη θηριώδη δύναμη.
Σε όλες τις παραδοσιακές θρησκείες-μυθολογίες,
υπάρχει ο Δαβίδ που νικάει τον γίγαντα Γολιάθ,
υπάρχει ο Ηρακλής που νικάει τα τέρατα,
υπάρχει ο Περσέας που σώζει την Ανδρομέδα,
υπάρχει ο Κοντορεβιθούλης που σώζει τα αδέλφια του από τον κακό δράκο, υπάρχει ο Τζακ που σκαρφαλώνει στη γιγαντιαία φασολιά και νικάει το δράκο,
υπάρχει ο Αλαντίν, υπάρχει η Μουλάν, υπάρχει η Ποκαχόντας.
Γενιές επί γενεών τα παιδιά μεγάλωναν γνωρίζοντας τη μυθολογική διάσταση της βίας που την κουβαλάνε μέσα τους καθώς μεγαλώνουν και που εκτονωνόταν μέσα από παραμύθια – για να μην την εκτονώνουν μεταξύ τους.
Κι είχε πάντα “ηθική” κατάληξη. Που δεν ήταν πάντα happy end. Αλλά ήταν δικαίωση-κάθαρση.
Η 14χρονη Αντιγόνη μπαίνει στο δίλημμα αν θα υπακούσει τους νόμους της Πόλης ή στη φωνή της συνείδησής της, και διαλέγει να ακούσει τη συνείδησή της, θυσιάζοντας τη ζωή της. Είναι “ηρωίδα” όχι γιατί νίκησε τον Τύραννο, αλλά γιατί κατάφερε να κάνει την υπέρτατη ηθική επιλογή, νίκησε το “κακό” θυσιάζοντας την ζωή της.
Τα παιδιά μαθαίνουν ηθικούς κανόνες, μέσα από παραμύθια όπου η ηθική επιλογή έχει κόστος και ρίσκο. Γιατί εμπεριέχει και βία και κινδύνους.
Αν αφαιρέσετε τη βία από όλα αυτά, δεν μένει τίποτα.
Οι οπαδοί της “σύγχρονης παιδαγωγικής” λογόκριναν την βία από τα παραμύθια. Και τα παιδιά έγιναν τελικά πιο βίαια – γιατί δεν μπορούσαν φαντασιακά να εκτονώσουν αυτό που κουβαλούσαν μέσα τους.
Κι ύστερα λογόκριναν και την ηθική επιλογή, γιατί αφού δεν υπήρχε κόστος και ρίσκο, δεν υπήρχε ούτε κάθαρση ούτε δικαίωση.
Τα “νέα παραμύθια” μετατράπηκαν σε γλυκανάλατες ιστοριούλες χωρίς προκλήσεις, χωρίς διλήμματα, χωρίς κινδύνους, χωρίς φόβο που ξεπερνιέται, χωρίς κακούς που κατατροπώνονται, χωρίς αποτυχίες που μετατρέπονται σε επιτυχίες, αν προσπαθήσεις ξανά και ξανά…
Μαζί με την εξάλειψη της παιδαγωγική βίας απομακρύνθηκε κάθε παιδαγωγική.
Τελικά όταν αποστερείς από τα παιδιά την ευκαιρία να συγκεντρωθούν σε μια φαντασιακή αφήγηση,
να φοβηθούν, να δοκιμαστούν
και να νοιώσουν την λύτρωση της τελικής “δικαίωσης”
– τελικά να προβληματιστούν, να σκεφτούν και να νοιώσουν –
τους ακρωτηριάζεις τη φαντασία και τους απονευρώνεις την ψυχή!
Στην τάξη γίνονται πιο βίαια.
Κι επειδή δεν πρέπει να το “ζορίζουμε”,
ακυρώνουμε και την ανάγκη της πειθαρχίας.
Κι όταν μετατρέπεις τα παιδιά σε “θηρία”,
χωρίς πειθαρχία ανάμεσά τους,
το bulling πολλαπλασιάζεται και το σχολείο ακυρώνεται.
Γιατί σχολείο και τάξη και μάθημα χωρίς στοιχειώδη πειθαρχία, τιμωρία και επιβράβευση ΔΕΝ υπάρχει.
Η σύγχρονη παιδαγωγική λοιπόν, αφού λογόκρινε την παιδαγωγική βία από τα παραδοσιακά παραμύθια, αφαίρεσε και την πειθαρχία από τα σχολεία, κατάργησε και το ρόλο του παιδαγωγού από τους δασκάλους.
Κι ενώ τα παιδιά χρειάζονται παιδαγωγούς, οι δάσκαλοι έπαψαν να είναι παιδαγωγοί (αφού δεν μπορούν να μαλώσουν τα παιδιά ή να τα τιμωρήσουν),
κι ύστερα οι γονείς έπαψαν κι αυτοί να είναι παιδαγωγοί, επειδή “είναι κακό να μαλώνεις τα παιδιά”, ούτε να αφήνεις τους δασκάλους να τα μαλώνουν,
κι έτσι εξαλείφθηκε κάθε φυσικός φορέας παιδαγωγικής,
και τα παιδιά που δεν παιδαγωγούνται, γίνονται όχι απλώς “ανάγωγα”, αλλά χαμένα, τρομοκρατημένα, εξαγριωμένα και απελπισμένα.
Πάνω στην εφηβεία που οι ορμόνες τους εκτινάσσονται, χάνεται ο έλεγχος.
Όχι ο έλεγχος των γονιών στα παιδιά.
Αλλά και ο έλεγχος των ίδιων των παιδιών στον εαυτό τους…
Κι όταν πλησιάζουν και οι αποφάσεις της ενηλικίωσης – τι θα σπουδάσω, τι επάγγελμα να επιλέξω, πώς θα σταθώ στα πόδια μου; – τότε το άγχος απειλεί να τα συντρίψει και να τα καταπιεί.
Γιατί είναι εντελώς ανέτοιμα να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της ζωής…
Θέλουν να ενηλικιωθούν – συχνά πριν την ώρα τους – και ταυτόχρονα είναι εντελώς ανέτοιμα.
— Όταν είναι μικρά τους φερόμαστε ως “ενήλικα” και γι’ αυτό αποφεύγουμε να τα παιδαγωγούμε…
— Κι όταν πλησιάζουν στην ενηλικίωση τους φερόμαστε, “υπερπροστατευτικά”, σαν να είναι ακόμα μωρά…
Όλα ανάποδα!
Το αποτέλεσμα: τα μπερδεύουμε – δεν τα βοηθάμε! Τους κάνουμε κακό χωρίς να το θέλουμε. Και τα αφήνουμε να κάνουν κακό στον εαυτό τους.
Δεν τους δίνουμε καν την ευκαιρία να διαλέξουν την “ενάρετη” λύση, τη “δύσκολη” λύση, τη δεύτερη και την τρίτη προσπάθεια μετά την “αποτυχία”.
Θεωρούμε την “αρετή” έννοια “παλιομοδίτικη”,
τις δυσκολίες της ζωής ως κάτι από το οποίο πρέπει να τα προστατέψουμε,
όχι ως κάτι για το οποίο πρέπει να τα προετοιμάσουμε,
και την αποτυχία ως “οδυνηρό τέλος”!
Κι όχι ως απαραίτητο προ-στάδιο της τελικής επιτυχίας – αν πεισματώσουν και προσπαθήσουν ξανά και ξανά…
Η παραδοσιακή παιδαγωγική μπορεί να μοιάζει σήμερα – ή και να είναι, πράγματι – “ξεπερασμένη”…
Αλλά η λεγόμενη “σύγχρονη παιδαγωγική” έχει αποδειχθεί καταστροφική…
ΥΓ. Σε ένα σχολικό σύστημα όπου μετά από αμέτρητες “εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις” τα παιδιά δεν μαθαίνουν ουσιαστικά τίποτα ως την πρώτη Λυκείου κι ύστερα μέσα στα επόμενα δύο χρόνια πρέπει να μάθουν όσα δεν έμαθαν όλα τα προηγούμενα χρόνια – στα φροντιστήρια! – είναι προφανές ότι θα αγχωθούν ΟΛΑ στο έπακρο!
Και θα περάσουν όσα απομνημόνευσαν περισσότερα με τους καλύτερους φροντιστές. Πάει η κριτική γνώση, πάει και η δωρεάν δημόσια Παιδεία…
Για να μπουν τελικά σε Πανεπιστημιακές Σχολές,
όπου θα πάρουν πτυχίο χωρίς αντίκρισμα
και θα προχωρήσουν μετά σε “μεταπτυχιακά” χωρίς επαγγελματικές προοπτικές.
Πάει και κάθε έννοια νοηματοδότησης της ζωής τους.
Ζορίζονται στο έπακρο για σπουδές χωρίς νόημα
και για ζωές χωρίς προοπτική.
Κι ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί κάποια παιδιά οδηγούνται σε “σάλτα μορτάλε”…
Πόσα 17χρονα θα πηδήξουν ακόμα από τα μπαλκόνια,
μέχρι να αντιληφθούμε ότι πρέπει να τα ξανασκεφτούμε όλα από την ΑΡΧΗ;
Αν αγαπάμε τα παιδιά μας, να είμαστε αμείλικτοι με τους εαυτούς μας!
Τα κάναμε όλα στραβά.
Και πρέπει να τα πάρουμε από την αρχή…
