Η Ευρώπη αυτοκτονεί…
Του Θανάση Κ.
Τις προηγούμενες μέρες έγινε μια σεισμική ανατροπή διεθνώς.
Που ελάχιστα την πήραμε χαμπάρι. Ακόμα τουλάχιστον…
Με δραματικές επιπτώσεις στην Δύση γενικότερα, στην Ευρώπη πιο συγκεκριμένα, στις σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ, στη Μέση Ανατολή, παντού.
Που επίσης δεν έχουμε νοιώσει ακόμα, αλλά θα τις νοιώσουμε πολύ σύντομα – και δεν τις έχουμε ακόμα αντιληφθεί.
Ο Πρόεδρος Τράμπ ανακοίνωσε ότι αίρει προσωρινά τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας στον εφοδιασμό των ΗΠΑ με πετρέλαιο ντίζελ.
Πόσο προσωρινά; Για τους επόμενους έξη μήνες (από τώρα ως τον ερχόμενο Μάρτιο) για ντίζελ (όχι για “αργό”) και για ποσότητες που φτάνουν τις εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια για τους αμέσως επόμενους μήνες και τα εκατομμύρια βαρέλια από το νέο έτος…
– Πράγμα που σημαίνει ότι η Ρωσία θα βγάλει έξτρα μερικά δισεκατομμύρια δολάρια περίπου, στο επόμενο εξάμηνο.
– Που σημαίνει ακόμα, ότι η τιμή στα βενζινάδικα της Αμερικής θα υποχωρήσει. Ίσως λίγο αρχικά. Όμως ο Τράμπ ήδη εξετάζει επιπροσθέτως τη μείωση του ήδη πολύ χαμηλού στις ΗΠΑ Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Για μερικούς μήνες τουλάχιστον.
Στις ΗΠΑ οι αρχές κάνουν ό,τι μπορούν να μειώσουν το κόστος ενέργειας. Στην Ευρώπη τους έχει απλώς ξεφύγει…
– Που σημαίνει ακόμα ότι δημιουργείται νέα ένταση ανάμεσα στην αμερικανική ενεργειακή πολιτική και την ευρωπαϊκή εφαρμογή των κυρώσεων, ιδίως αν η Ουάσιγκτον θεωρήσει ότι ευρωπαϊκές ενέργειες παρεμποδίζουν τις δικές της εισαγωγές.
– Που σημαίνει πως όταν οι Ουκρανοί βομβαρδίζουν τα διυλιστήρια της Ρωσίας – όπως κάνουν το τελευταίο διάστημα – θα έρχονται επίσης σε σύγκρουση με τα συμφέροντα των ΗΠΑ.
– Που σημαίνει, τέλος, ότι η Ευρώπη θα στριμωχθεί πολύ πιο πιεστικά στο δίλημμα: είτε να ακολουθήσει κι εκείνη το παράδειγμα των ΗΠΑ και να άρει τις ενεργειακές κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας (πράγμα που θα ισοδυναμούσε με “εγκατάλειψη” της Ουκρανίας), είτε να συνεχίσει τις κυρώσεις προς τη Ρωσία και να στριμωχθεί ακόμα περισσότερο απέναντι στους λαούς της που απαιτούν φθηνό πετρέλαιο. Και θα έλθει σε ακόμα χειρότερη σύγκρουση με τις ΗΠΑ. Πράγμα που ασφαλώς δεν “βοηθά” την Ουκρανία.
Η Ουκρανία είναι ήδη ο μεγάλος χαμένος αυτής της εξέλιξης, γιατί χάνει διεθνή στηρίγματα, την ώρα που τα έχει περισσότερο ανάγκη.
Τη στιγμή που η τωρινή πολιτική ελίτ της Ευρώπης έχει ποντάρει τα ρέστα της στην πλήρη στήριξη προς την Ουκρανία μέχρι τέλους. Και τώρα αυτό γίνεται όλο και πιο οδυνηρό για την Ευρώπη, όλο πιο επικίνδυνο και μη βιώσιμο για την πολιτική ελίτ της.
* Υπάρχει, όμως, κι ένα ακόμα στοιχείο που καθιστά μη βιώσιμες τις σημερινές επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ενεργειακό κόστος συνολικά.
Εδώ υπάρχει αληθινό ΧΑΣΜΑ ανάμεσά σε ΕΕ και ΗΠΑ:
— Πρώτον, στις τελικές τιμές. Την εβδομάδα της 5ης Οκτωβρίου 2026, η μέση τιμή της βενζίνης στην ΕΕ ήταν περίπου 2,01 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,06 ευρώ στις ΗΠΑ.
Στο ντίζελ, οι αντίστοιχες τιμές ήταν περίπου 2,15 στην ΕΕ μεσοσταθμικά και 1,46 ευρώ στις ΗΠΑ. Έτσι, η ευρωπαϊκή βενζίνη κόστιζε περίπου 90% περισσότερο και το ντίζελ 47% περισσότερο. (Στοιχεία από Ευρωπαϊκή Επιτροπή και EIA).
— Δεύτερον, στη φορολογία του καταναλωτή. Στην Ευρώπη, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης και ο ΦΠΑ αποτελούν μεγάλο μέρος της τελικής τιμής. Στις ΗΠΑ, οι ομοσπονδιακοί και μέσοι πολιτειακοί φόροι καυσίμων είναι πολύ χαμηλότεροι, ενώ δεν υπάρχει γενικός ομοσπονδιακός φόρος άνθρακα. Η διαφορά στη φορολογία εξηγεί σημαντικό μέρος του χάσματος στην αντλία, όχι όμως το σύνολό του.
Πιο συγκεκριμένα:
Ειδικός φόρος: η ΕΕ επιβάλλει κατά μέσο όρο περίπου 57 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης (εμείς εδώ 70 λεπτά!), έναντι περίπου 12 λεπτών στις ΗΠΑ. Στο ντίζελ, η αντίστοιχη σύγκριση είναι περίπου 47 λεπτά, έναντι 14 λεπτών στις ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, ο ευρωπαϊκός ειδικός φόρος είναι περίπου 4,7 φορές υψηλότερος στη βενζίνη και 3,3 φορές στο ντίζελ.
Σημαντική λεπτομέρεια για τον ΦΠΑ
Στην ΕΕ, ο ΦΠΑ επιβάλλεται στην τιμή που περιλαμβάνει ήδη τον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Άρα, δεν προστίθεται απλώς ένα ποσοστό στην προ φόρων τιμή: – φορολογείται και ο ίδιος ο ειδικός φόρος!
Στις ΗΠΑ, αντίθετα, δεν υπάρχει ενιαίος ομοσπονδιακός ΦΠΑ! Ορισμένες πολιτείες επιβάλλουν φόρους επί των πωλήσεων ή πρόσθετες επιβαρύνσεις, με διαφορετικούς κανόνες ανά πολιτεία. (οι προηγούμενες συγκρίσεις για τις ΗΠΑ λαμβάνονται μεσοσταθμικά)
Συνολική φορολογία: στην ΕΕ οι φόροι αντιστοιχούν περίπου στο 46–49% της τελικής τιμής της βενζίνης και στο 39–40% του ντίζελ, ανάλογα με την εβδομάδα και τις τιμές. Στις ΗΠΑ, οι ομοσπονδιακοί και μέσοι πολιτειακοί φόροι που καταγράφει η EIA αντιστοιχούν περίπου στο 11–12% της τιμής της βενζίνης και στο 10% του ντίζελ, πριν συνυπολογιστούν όλοι οι φόροι επί των πωλήσεων και οι τοπικές επιβαρύνσεις.
Μ’ άλλα λόγια οι φόροι αποτελούν ποσοστό 3-4 φορές ψηλότερο στην τελική τιμή των καυσίμων στην Ευρώπη απ’ ό,τι στις ΗΠΑ!
Τρίτον, στο κόστος παραγωγής. Οι ευρωπαϊκές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, μεταξύ αυτών και τα διυλιστήρια, υπάγονται στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Το κόστος των δικαιωμάτων CO₂ μπορεί να μετακυλύεται στις τιμές των προϊόντων και των εισροών. Δεν επιβαρύνονται, ωστόσο, όλες οι εγκαταστάσεις με το ίδιο καθαρό κόστος, καθώς προβλέπεται και δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων. Συνεπώς, μέρος της διαφοράς των τιμών προ φόρων μπορεί να συνδέεται με περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις, αλλά δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε αυτές.
Σε κάθε περίπτωση το κόστος των ρύπων αποτελεί πρόσθετη επιβάρυνση στο τελικό κόστος του καταναλωτή στην Ευρώπη (και δεν υπάρχει στις ΗΠΑ)…
Τέταρτον, στην παραγωγική ισχύ. Το 2007 οι ΗΠΑ παρήγαν περίπου 5,1 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, έναντι περίπου 9,9 εκατ. της Ρωσίας και 9,2 εκατ. της Σαουδικής Αραβίας.
` Το 2015, με την εξάπλωση του σχιστολιθικού πετρελαίου, η αμερικανική παραγωγή είχε φθάσει τα 9,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Το 2025 ανήλθε σε ιστορικό ρεκόρ, περίπου 13,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως και βρίσκεται πλέον στην πρώτη θέση διεθνώς – ξεπερνώντας κατά περίπου 40% την παραγωγή καθενός από τους δύο επόμενους μεγαλύτερους παραγωγούς: της Ρωσίας και της Σαουδικής Αραβίας. (Στοιχεία EIA, 9 Ιουλίου 2026).
Το συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα δομικό ενεργειακό μειονέκτημα: υψηλότερες τελικές τιμές, μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση και εξάρτηση από εισαγόμενες ενεργειακές πηγές, ενώ οι ΗΠΑ συνδυάζουν χαμηλότερη φορολογία με τεράστια εγχώρια παραγωγή. Και φυσικά πολύ χαμηλότερες τιμές στον καταναλωτή, πολύ χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και μεγάλα έσοδα από εξαγωγές.
Τι σημαίνουν όλα αυτά;
* Πρώτον, ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αποφύγει την ραγδαία αποβιομηχάνιση και την οικονομική περιθωριοποίηση, αν δεν μειώσει αποφασιστικά το ενεργειακό της κόστος.
Κι αυτό σημαίνει τρία δύο πράγματα.
— Να μειώσει την δραστικά τη φορολογία καυσίμων-ενέργειας,
— να αξιοποιήσει ίδιους πόρους αξιόπιστης ενέργειας – δηλαδή τις εγχώριες πηγές της. Και τα ενεργειακά της αποθέματα που τώρα μοιάζει να τα “αποφεύγει”!
— και να βρει εναλλακτικές πηγές φθηνής ενέργειας από το εξωτερικό.
Τα τελευταία χρόνια κάνει ακριβώς τα ΑΝΤΙΘΕΤΑ!
* Δεύτερον αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ είναι η πρώτη πετρελαιοπαραγωγός χώρα, η Ρωσία δεύτερη και η Σαουδική Αραβία τρίτη, ενώ η Κίνα είναι η μεγαλύτερη καταναλώτρια ενέργειας διεθνώς. Η θέση των ΗΠΑ στην παγκόσμια αγορά είναι ακόμα ισχυρότερη αφού ήδη αποκτά έλεγχο πάνω στη Βενεζουέλα που έχει μικρή παραγωγή σήμερα, αλλά διαθέτει τα μεγαλύτερα γνωστά αποθέματα στον κόσμο.
Συνεπώς η εγκατάλειψη των υδρογονανθράκων δεν πρόκειται να γίνει στο ορατό μέλλον, αφού οι πιο ισχυρές χώρες στον κόσμο διαθέτουν τεράστια αποθέματα και χρησιμοποιούν φθηνή ενέργεια από υδρογονάνθρακες.
Η Ευρώπη, η οποία προγραμματίζει ήδη την εγκατάλειψη των υδρογονανθράκων τα επόμενα χρόνια, μάλλον θα επιτείνει το ενεργειακό της μειονέκτημα! Μέχρι στιγμής, όπου εγκαταλείφθηκαν οι υδρογονάνθρακες ανέβηκαν οι τιμές ενέργειας. Πολύ περισσότερο που η Ευρώπη την ίδια στιγμή που εγκαταλείπει τους υδρογονάνθρακες, ταυτόχρονα εγκαταλείπει και τα πυρηνικά. Τουλάχιστον στη Γερμανία…
Η Ευρώπη αυτοκτονεί. Και με τις τωρινές επιλογές της θα επιταχύνει την οικονομική της περιθωριοποίηση – αν δεν αλλάξει στρατηγική το ταχύτερο.
Το πρόβλημα, λοιπόν, είναι πολύ ευρύτερο και πολύ βαθύτερο από τον Πόλεμο στην Ουκρανία, από το ρωσικό ντίζελ προς τις ΗΠΑ που τώρα προσωρινά αποδεσμεύεται, ή από το φθηνό φυσικό αέριο της Ρωσίας που χάθηκε οριστικά για την Ευρώπη.
Είναι άλλο πράγμα – κι είναι σωστό – να συμπληρώνεις το ενεργειακό σου μίγμα με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Αλλά είναι εντελώς διαφορετικό, να υποκαθιστάς τα πάντα – και υδρογονάνθρακες και πυρηνικά – με ΑΠΕ!
Άλλο “σταδιακό συμπλήρωμα” κι άλλο “βεβιασμένη υποκατάσταση”.
Κι ύστερα να φορολογείς εξουθενωτικά την παραγωγή ενέργειας και να αποκόπτεσαι από φθηνές πηγές ενέργειας. Για να σώσεις – υποτίθεται – τον “πλανήτη”, ο οποίος όμως, παντού αλλού εκτός Ευρώπης (και εκτός Αυστραλίας) δεν θέλει να “σωθεί”!
Η Ευρώπη αυτοκτονεί ενεργειακά!
Αυτοκτονεί και γεωπολιτικά.
Και αυτο-υπονομεύεται εσωτερικά. Γιατί αν δεν ξυπνήσουν οι πολιτικές ελίτ της Ευρώπης, πολύ σύντομα πια θα βρεθούν μπροστά σε πολύ δυσάρεστες εκπλήξεις.
ΥΓ. Η άνοδος του ΑfD στη Γερμανία, της Λεπέν στη Γαλλία, του Reform στη Βρετανία και του Vox στην Ισπανία θα έπρεπε να τους είχαν συνετίσει. Αλλά μάλλον δεν καταλαβαίνουν ότι μόνοι τους φέρνουν την “καταστροφή” που φοβούνται περισσότερο…
