Η Μεγάλη Μετατόπιση της Ευρώπης
Του Θανάση Κ.
Θα μπορούσαμε να πούμε απλούστερα: Μωραίνει Κύριος…
Η εκλογική νίκη του “ακροδεξιού” κόμματος AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν είναι απλώς ένα ακόμη “επεισόδιο” στην άνοδο της γερμανικής Ακροδεξιάς. Είναι ένα ακόμη σημάδι μιας πολύ ευρύτερης μεταβολής:
Το κέντρο βάρους της Ευρώπης μετατοπίζεται σαφώς δεξιότερα!
Η AfD πήρε περίπου 43,8% των ψήφων, εκλέγοντας 39 από τους 83 βουλευτές του κρατιδίου. Έμεινε μόλις τρεις έδρες από την απόλυτη πλειοψηφία. Και το Χριστιανοδημοκρατικό CDU, που το 2021 είχε πάρει 37,1%, κατέρρευσε περίπου στο 17,2%.
Εδώ μιλάμε πια για αποδυνάμωση των εκλογικών συσχετισμών, πάνω στους οποίους στηρίχθηκε το μεταπολεμικό πολιτικό σύστημα της Γερμανίας.
* Και κάτι ακόμα: Στις πανγερμανικές σφυγμομετρήσεις το AfD αγγίζει πια το 30%, ενώ ο Χριστιανοδημοκρατικός συνασπισμός CDU-CSU (που κυβερνά σήμερα) είναι γύρω στο 20%…
Όταν ένα κόμμα που επί χρόνια αντιμετωπιζόταν ως μια αποκρουστική “ιδιαιτερότητα” της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, παύει σταδιακά να είναι “αποκρουστικό” για μεγάλη μερίδα ψηφοφόρων και παύει να είναι “ιδιαιτερότητα της Ανατολής”, δεν έχουμε απλώς «ανατολικογερμανικό φαινόμενο».
Έχουμε μεταβολή της γερμανικής κοινωνίας.
Και η Γερμανία δεν είναι εξαίρεση.
* Η Σουηδία είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ότι πρόκειται για κάτι πολύ ευρύτερο και πολύ βαθύτερο: η μετατόπιση προς τα δεξιά δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι κερδίζουν τα κόμματα της ριζοσπαστικής Δεξιάς.
Γίνεται και με άλλους τρόπους κι από άλλους δρόμους…
Στις εκλογές της Κυριακής οι Σοσιαλδημοκράτες της Magdalena Andersson ήρθαν πρώτοι με περίπου 28,1% – το οποίο, όμως, είναι το χειρότερο αποτέλεσμά τους εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Το 2022 είχαν πάρει 30,3% (που ήταν επίσης το ιστορικά χειρότερο ως τότε – και στο μεταξύ έπεσαν ακόμα πιο κάτω!)
Και όμως, το μπλοκ της κεντροαριστεράς προηγείται αυτή τη στιγμή οριακά του δεξιού συνασπισμού, με 176 έδρες έναντι 173 στη Βουλή των 349 εδρών. Η διαφορά είναι μόλις τρεις έδρες και η καταμέτρηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Όμως η Σουηδία δεν επιστρέφει στην πολιτική του χθες.
Οι “ακροδεξιοί” Σουηδοί Δημοκράτες υποχωρούν από το 20,5% στο περίπου 17,6%, χάνοντας περίπου τρεις μονάδες και σημαντικό αριθμό εδρών. Από δεύτερο κόμμα το 2022 υποχωρούν στην τρίτη θέση. Αλλά παραμένει στην τρίτη θέση ένα Κόμμα που δέκα χρόνια πριν βρισκόταν στο περιθώριο…
Την ίδια στιγμή το μετριοπαθές Δεξιό Κόμμα, μετατοπίστηκε δεξιότερα και ανέβηκε στη δεύτερη θέση! Κι είναι το μόνο που ανέβηκε…
Ένα μεγάλο μέρος της πολιτικής που οι “ακροδεξιοί” Σουηδοί Δημοκράτες έφεραν στο προσκήνιο έχει ήδη περάσει στο πολιτικό mainstream.
Η μεταναστευτική πολιτική της Σουηδίας έχει ήδη γίνει πολύ αυστηρότερη την προηγούμενη τετραετία. Η πολιτική για την εγκληματικότητα, την ένταξη και την ασφάλεια έχει μετακινηθεί επίσης.
Οι Σοσιαλδημοκράτες της Andersson, αν τελικά αναλάβουν, δεν επιστρέφουν στην πολιτική των ¨”ανοικτών θυρών” της προηγούμενης δεκαετίας. Αντίθετα, έχουν διακηρύξει ότι θα διατηρήσουν μια σαφώς αυστηρότερη γραμμή στο μεταναστευτικό και την ασφάλεια.
Στην πραγματικότητα, έχει ήδη προσχωρήσει στην πολιτική των αντιπάλων της…
Η Σουηδία, λοιπόν, δεν ακυρώνει τη μετατόπιση της Ευρώπης προς τα δεξιά.
Την κάνει πιο σύνθετη.
Η ριζοσπαστική Δεξιά μπορεί ενίοτε να χάσει ψήφους και ταυτόχρονα να έχει κερδίσει την πολιτική ατζέντα.
* Κι όχι μόνο η Σουηδία! Ολόκληρη η Ευρώπη μετακινείται
Ιταλία, Γαλλία, Αυστρία, Ολλανδία, Φινλανδία, Σουηδία, Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία, Ηνωμένο Βασίλειο.
Δεν πρόκειται για μία ενιαία πολιτική κατάσταση ούτε για κόμματα της ίδιας ιδεολογικής κατηγορίας. Η Μελόνι δεν είναι η Λεπέν, ο Φίκο δεν είναι ο Φάρατζ, ο Μπάμπις δεν είναι η AfD.
Υπάρχει όμως ένας κοινός παρονομαστής:
οι κοινωνίες παντού αναζητούν λύσεις σαφώς δεξιότερα από εκεί όπου βρίσκονταν μέχρι πρόσφατα τα παραδοσιακά κόμματα, που ως πρόσφατα τις εκπροσωπούσαν και τις κυβερνούσαν…
Οι λόγοι δεν είναι δύσκολο να εντοπιστούν.
— Η παράνομη μετανάστευση, η ασφάλεια και η εγκληματικότητα.
— Το ενεργειακό κόστος λόγω “βεβιασμένης” πράσινης μετάβασης και η αίσθηση οικονομικής στασιμότητας.
— Η ευρύτερη αντίδραση στη woke πολιτισμική ατζέντα.
— Και, τέλος, η κόπωση από έναν πόλεμο στην Ουκρανία που παρατείνεται, χωρίς να φαίνεται εύκολη έξοδος.
Δεν σημαίνει ότι όλοι οι Ευρωπαίοι έγιναν «ακροδεξιοί».
Σημαίνει ότι οι προτεραιότητες των κοινωνιών άλλαξαν.
Και τα κόμματα που δεν το αντιλαμβάνονται, αφήνουν χώρο σε εκείνα που το κατάλαβαν.
Δεν ανεβαίνουν απλώς οι “ακροδεξιοί”. Μετακινούνται οι κοινωνίες και το πολιτικό κέντρο βάρος δεξιότερα.
Ενίοτε και για να απορροφήσει την άνοδο των “ακροδεξιών”…
* Και κάτι ακόμα: στο Ουκρανικό, το AfD δηλώνει ότι υποστηρίζει μια πιο φιλορωστική πολιτική – πράγμα που ακούγεται ως “ανάθεμα” για ολόκληρο το Ευρωπαϊκό πολιτικό κατεστημένο. Και την ίδια στιγμή ο Αμερικανός Πρόεδρος Τράμπ…συγχαίρει το AfD για την εκλογική επιτυχία του!
Εδώ δεν έχουμε απλώς μια πρωτοφανούς κλίμακας ευρωπαϊκή μετατόπιση. Έχουμε μια ανατροπή σταθερών και συσχετισμών σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.
Τώρα που ανεβαίνουν ταυτόχρονα και τα επιτόκια και οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, η κοινωνική αναταραχή δεν θα εκτονωθεί. Είναι πιθανότερο να επιδεινωθεί.
Και η μεγάλη μετακίνηση δεν θα ανασταλεί.
Είναι πιθανότερο να επιταχυνθεί…
* Τα ευρωπαϊκά πολιτικά συστήματα δοκίμασαν διαφορετικούς τρόπους να αντιμετωπίσουν τη νέα “ριζοσπαστική” δεξιά:
— Πρώτον: αν δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς, την αφήνεις να κυβερνήσει.
Η Ιταλία της Μελόνι είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η ριζοσπαστική Δεξιά αναλαμβάνει την ευθύνη της διακυβέρνησης και κρίνεται στην πράξη. Το αποτέλεσμα είναι η μακροβιότερη σταθερή κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας!
— Δεύτερον: την βάζεις στην κυβέρνηση για να φθαρεί.
Η Φινλανδία, και σε διαφορετική μορφή η Ολλανδία, έδειξαν ότι η συμμετοχή στην εξουσία μπορεί να περιορίσει τη δυναμική ενός τέτοιου κόμματος. Η ευθύνη της διακυβέρνησης είναι άλλο πράγμα από την εύκολη αντιπολίτευση. Η άνοδος των κομμάτων της ριζοσπαστικής δεξιάς ανακόπηκε, αλλά η επιρροή τους δεν μειώθηκε. Περιμένουν την φθορά των αντιπάλων τους…
— Τρίτον: την αποκλείεις, αλλά υιοθετείς μέρος της ατζέντας της.
Η Αυστρία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το FPÖ κέρδισε τις εκλογές, αλλά έμεινε εκτός κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, τα παραδοσιακά κόμματα σκλήρυναν αισθητά τη στάση τους στο μεταναστευτικό και την ασφάλεια. Εδώ οι “ακροδεξιοί” έμειναν εκτός διακυβέρνησης, οι πολιτικές τους υιοθετήθηκαν από τους υπόλοιπους…
— Τέταρτον: υψώνεις πλήρες “τείχος” αποκλεισμού τους.
Η γερμανική Brandmauer είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Η AfD αποκλείεται από κυβερνητικές συνεργασίες ανεξάρτητα από την εκλογική της δύναμη. Kάτι αντίστοιχο συνέβη και στη Γαλλία. Οι “δεξιοί” παραμένουν εκτός εξουσίας, αλλά η εκλογική τους δύναμη συνεχίζει να ανεβαίνει…
Και πάντως κάποια στιγμή είναι πιθανό το “φράγμα” αυτό να σπάσει. Στη Γαλλία ίσως πλησιάζει η στιγμή…
— Και πέμπτον: την καταπολεμάς κυρίως με χαρακτηρισμούς.
«Ακροδεξιά». «Ακραία». «Επικίνδυνη». «Αντιευρωπαϊκή».
Αυτό μπορεί να λειτουργήσει για λίγο. Όταν όμως οι πολίτες βλέπουν ότι τα ζητήματα που θέτουν παραμένουν άλυτα, υπάρχει ένας κίνδυνος: οι χαρακτηρισμοί να πάψουν να φοβίζουν και να αρχίσουν να λειτουργούν ως “διαφήμιση”.
* Πιθανότατα αυτό ήδη αρχίζει να συμβαίνει…
Γιατί; Γιατί απλούστατα βαθύτερα αίτια που σπρώχνουν τη μεγάλη μετατόπιση των δυτικών κοινωνιών εξακολουθούν να ενισχύονται:
Η ενεργειακή ακρίβεια που προκλήθηκε από την βεβιασμένη πράσινη μετάβαση,
η παράνομη μετανάστευση,
η woke ατζέντα,
Στις δημοκρατικές κοινωνίες η “μεγάλη μετατόπιση” των κοινωνιών
οδηγεί σε “μεγάλη αλλαγή” πολιτικών.
Κι έτσι απορροφάται η κρίση.
Αυτή είναι η ασφαλιστική δικλείδα της Δημοκρατίας.
Όμως ακόμα δεν συμβαίνει αυτό.
Οι δυτικές ελίτ επιμένουν στις ιδεοληψίες και τα λάθη τους.
Και η κρίση παροξύνεται…
Θυμίζοντας το “πατερικό” εκείνο:
— Μωραίνει Κύριος, όν βούλεται απωλέσαι.
* Και η Ελλάδα;
Εδώ αρχίζουν τα πιο ενδιαφέροντα.
Την ώρα που το κέντρο βάρους των ευρωπαϊκών κοινωνιών μετακινείται δεξιότερα, η ελληνική κυβέρνηση εξακολουθεί να κυνηγά το… «Κέντρο».
Όχι όμως το πραγματικό κοινωνικό Κέντρο.
Ένα φαντασιακό “Κέντρο”, κατασκευασμένο στα πολιτικά και δημοσκοπικά εργαστήρια.
Γιατί το ελληνικό Κέντρο, αν θέλουμε να είμαστε ιστορικά ακριβείς, ήταν πολύ περισσότερο εθνοκεντρικό, πατριωτικό, κοινωνικά συντηρητικό και βαθιά συνδεδεμένο με την ελληνική ταυτότητα.
‘Ηταν “κέντρο” γιατί απέρριπτε την “πόλωση” μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς και προωθούσε την συμφιλίωσή τους.
Δεν προσχωρούσε σε ακρότητες, ούτε λειτουργούσε τοξικά και πολωτικά μέσα στην κοινωνία…
Το σημερινό «Κέντρο» που αναζητούν ορισμένοι είναι κάτι εντελώς διαφορετικό: οι περίφημοι «ακροκεντρώοι». Ένας μικρός, θορυβώδης και υπερ-προβεβλημένος χώρος, ο οποίος, συχνά με μπλαζέ στιλάκι:
υιοθετεί τη woke ατζέντα (την οποία “αποδοκιμάζει”, κατά τα άλλα),
υπερασπίζεται την αποδόμηση των εθνικών συνόρων και της εθνικής κυριαρχίας (χωρίς να το παραδέχεται πάντα),
υιοθετεί την στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), ξεχνώντας ότι χρειάζονται και,,, μπαταρίες,
υποστηρίζει τη συμπεριληπτικότητα”, αλλά καμαρώνει που έφτιαξε “φράχτη” στον Έβρο (που ήδη παρακάμπτεται)
και δηλώνει απόλυτη προσήλωση στις μείζονες επιλογές της ευρωγραφειοκρατίας των Βρυξελλών, που σήμερα αμφισβητούνται πια παντού στην Ευρώπη.
Μόνο που αυτός ο χώρος δεν είναι η ελληνική κοινωνία.
Δεν μπορεί να λειτουργήσει ως “κέντρο βάρους” της Ελληνικής κοινωνίας…
Και δεν είναι “συμφιλιωτικός” – είναι τοξικός!
Και το πρόβλημα είναι ότι το πολιτικό κενό έχει ήδη εμφανιστεί.
Στις ευρωεκλογές του 2014 ψήφισαν 5,94 εκατομμύρια
και το 2019 επίσης άλλα 5,92 εκατομμύρια.
Όμως το 2024 προσήλθαν στις κάλπες μόλις 4,06 εκατομμύρια.
Σχεδόν 1,9 εκατομμύρια λιγότεροι.
Μόνον ανάμεσα στις εθνικές εκλογές του Μαίου του 2023 και τις ευρωεκλογές του 2024 ο αριθμός των πολιτών που πήγαν να ψηφίσουν μειώθηκαν κατά δύο εκατομμύρια (από 6,06 εκατομμύρια στα 4,06).
Όπως και να το μετρήσεις, τα τελευταία χρόνια έπαψαν να ψηφίζουν δύο εκατομμύρια – δηλαδή ένας στους τρεις!
Ενώ αποχωρούν κι άλλοι στο μεταξύ.
Κι από αυτούς που παραμένουν αρκετοί ψηφίζουν βρίζοντας και φτύνοντας…
Στην υπόλοιπη Ευρώπη οι κοινωνίες αντιδρούν είτε μετακινούμενες σε δεξιότερα κόμματα, είτε σπρώχνοντας τα υπάρχοντα κόμματα σε δεξιότερες θέσεις.
Στην Ελλάδα μέχρι στιγμής φεύγουν από το ενεργό εκλογικό σώμα και αποδυναμώνουν την εκλογική νομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος – δημιουργώντας “πολιτικό κενό”. Που δεν μπορεί, βέβαια να υπάρχει για πολύ…
Και κανείς δεν αναρωτιέται, τι θα γίνει αν το κενό καλυφθεί,
αν όσοι δεν ψηφίζουν, βρουν κάτι να τους εκπροσωπεί
κι όσοι ακόμα ψηφίζουν δυσφορώντας,
βρουν κάτι που τους εκφράζει περισσότερο.
Αλήθεια, τι θα συμβεί, αν το πολιτικό κενό καλυφθεί τελικά;
Το κέντρο βάρους των κοινωνιών μετακινείται. Παντού!
Κι εδώ ψάχνουν το Κέντρο στους “ακροκεντρώους” – εκεί που δεν υπήρξε ποτέ.
Και δεν εκπροσωπεί τίποτα.
Κι ύστερα επικαλούνται την “σταθερότητα”,
όταν οι ίδιοι προκαλούν ένα πρωτόγνωρο
πολιτικό κενό εκπροσώπησης
και αρνούνται να δουν τα προβλήματα που το δημιουργούν
όπως αρνούνται να καταλάβουν προς τα πού μετακινούνται όλες οι κοινωνίες.
Πράγματι,
Μωραίνει Κύριος…
