ΚΟΚΚΙΝΑ ΔΑΝΕΙΑ: Μια νέα παρέμβαση για την πρώτη κατοικία και τα προβληματικά στεγαστικά δάνεια βρίσκεται στο επίκεντρο ενόψει της ΔΕΘ, με τις πληροφορίες να συγκλίνουν σε σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ο εξωδικαστικός μηχανισμός υπολογίζει τη δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Το ενδιαφέρον είναι μεγάλο, καθώς χιλιάδες νοικοκυριά περιμένουν να διαπιστώσουν εάν οι αλλαγές θα οδηγήσουν πράγματι σε χαμηλότερες δόσεις και μεγαλύτερο «κούρεμα» οφειλής. Η επίσημη πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού αποτελεί ήδη βασικό εργαλείο για τη ρύθμιση χρεών προς τράπεζες και servicers, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η κυβερνητική παρέμβαση που εξετάζεται για τα κόκκινα στεγαστικά προσανατολίζεται σε έναν περισσότερο αυτοματοποιημένο μηχανισμό, με ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία της πρώτης κατοικίας. Οι τελικές παράμετροι, ωστόσο, αναμένονται με τις επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις και δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένες πριν παρουσιαστεί το πλήρες πλαίσιο.
Το μεγάλο «κλειδί» στον νέο αλγόριθμο
Η ουσιαστικότερη αλλαγή που βρίσκεται στο τραπέζι αφορά τον τρόπο υπολογισμού της προτεινόμενης ρύθμισης.
Σήμερα, κατά την αξιολόγηση μιας αίτησης στον εξωδικαστικό λαμβάνεται υπόψη συνολικά η οικονομική εικόνα του οφειλέτη. Οι πληροφορίες για το νέο μοντέλο αναφέρουν ότι για τη διάσωση της κύριας κατοικίας θα μπορούσε να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα η αξία της συγκεκριμένης κατοικίας σε συνδυασμό με το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερη μηνιαία δόση, μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής και, όπου δικαιολογείται από τα οικονομικά δεδομένα, μεγαλύτερη διαγραφή μέρους της απαίτησης.
Πολιτικοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr εκτιμούν ότι το ιδιωτικό χρέος και η προστασία της πρώτης κατοικίας αποκτούν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος ενόψει της ΔΕΘ, καθώς το ζητούμενο για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο η αύξηση του αριθμού των ρυθμίσεων, αλλά η δημιουργία λύσεων που οι οφειλέτες θα μπορούν πραγματικά να εξυπηρετούν σε βάθος χρόνου.
Πάνω από 20 δισ. ευρώ έχουν ήδη ρυθμιστεί
Τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο εξωδικαστικός δεν αποτελεί πλέον ένα περιθωριακό εργαλείο.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μέχρι το τέλος Ιουλίου είχαν ολοκληρωθεί 66.578 ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές 20,19 δισ. ευρώ. Μόνο τον Ιούλιο πραγματοποιήθηκαν 2.164 νέες επιτυχείς ρυθμίσεις, συνολικού ύψους 511 εκατ. ευρώ.
Είχε προηγηθεί επίσης σημαντική αύξηση τον Μάιο, όταν καταγράφηκαν 2.205 νέες ρυθμίσεις για αρχικές οφειλές 564 εκατ. ευρώ, αριθμός αυξημένος κατά 65% έναντι του Μαΐου του 2025.
Η κυβέρνηση επομένως επιχειρεί να χτίσει πάνω σε έναν μηχανισμό που χρησιμοποιείται ολοένα περισσότερο, διορθώνοντας όμως το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αρκετοί δανειολήπτες: μια μαθηματικά αποδεκτή ρύθμιση δεν είναι απαραίτητα και οικονομικά βιώσιμη για το νοικοκυριό.
Ποιοι μπορούν να ευνοηθούν
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια.
Τα διευρυμένα κριτήρια που έχουν θεσπιστεί δεν προβλέπουν ένα ενιαίο όριο 36.000 ευρώ για όλους. Αντίθετα, διαφοροποιούνται ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.
Για παράδειγμα, τα εισοδηματικά όρια ξεκινούν από 14.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και αυξάνονται στα 21.000, 28.000 και 35.000 ευρώ, φτάνοντας έως τις 42.000 ευρώ για νοικοκυριό πέντε μελών και άνω.
Αντίστοιχα, τα όρια ακίνητης περιουσίας ξεκινούν από 240.000 ευρώ και μπορούν να φτάσουν έως τις 360.000 ευρώ, ανάλογα με τον αριθμό των μελών του νοικοκυριού.
Το μεγάλο ερώτημα για το «κούρεμα»
Το στοιχείο που αναμένεται να προκαλέσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η δυνατότητα μεγαλύτερης διαγραφής οφειλής.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο θα συνυπολογίζονται η εμπορική αξία της πρώτης κατοικίας, τα εισοδήματα και η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Παράλληλα, υπάρχουν πληροφορίες για εξέταση του ζητήματος των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί και ενδεχόμενης αντιμετώπισης επιβαρύνσεων από τόκους. Πρόκειται όμως για σημεία που δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί επισήμως.
Υπάρχει και η άλλη πλευρά: η προστασία της κύριας κατοικίας δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι προστατεύεται ολόκληρη η υπόλοιπη περιουσία. Εάν το τελικό μοντέλο προβλέπει αξιοποίηση ή ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων, το πραγματικό όφελος θα πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά για κάθε οφειλέτη.
Η ΔΕΘ θα ξεκαθαρίσει το τοπίο
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι οι επίσημες ανακοινώσεις και κυρίως οι λεπτομέρειες εφαρμογής.
Το Υπουργείο είχε ήδη από τον Μάρτιο προαναγγείλει νομοθετική παρέμβαση για ουσιαστικότερη προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ενώ οι ρυθμίσεις συνέχισαν να αυξάνονται τους επόμενους μήνες. (Υπουργείο Οικονομίας)
Για τους δανειολήπτες, επομένως, τρία πράγματα θα κρίνουν την πραγματική αξία της νέας παρέμβασης: πόσο θα μειώνεται η δόση, υπό ποιες προϋποθέσεις θα προκύπτει «κούρεμα» και ποια προστασία θα παρέχεται τελικά στην πρώτη κατοικία έναντι των servicers.
Εάν ο νέος αλγόριθμος οδηγήσει πράγματι σε βιώσιμες δόσεις και δεσμευτικές λύσεις για μεγαλύτερο αριθμό οφειλετών, θα πρόκειται για ουσιαστική αλλαγή στο μέτωπο των κόκκινων στεγαστικών. Η τελική εικόνα, όμως, θα κριθεί από τις επίσημες ανακοινώσεις της ΔΕΘ και από το ακριβές κανονιστικό πλαίσιο που θα ακολουθήσει.
