ΚΟΚΚΙΝΑ ΔΑΝΕΙΑ: Έξι κρίσιμα μέτωπα βρίσκονται στο επίκεντρο της κυβερνητικής επεξεργασίας για τα κόκκινα δάνεια, με στόχο να δημιουργηθούν βιώσιμες λύσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews.gr
Η κυβέρνηση αποκλείει οριζόντιες ρυθμίσεις ή γενικευμένη δυνατότητα εξαγοράς δανείων στην τιμή που τα απέκτησαν τα funds. Εξετάζει, όμως, παρεμβάσεις για τους τόκους, τις επαναλαμβανόμενες ρυθμίσεις, τους εγγυητές και τη διαφάνεια στις συναλλαγές με τους servicers.
Την ίδια ώρα, ο αναμορφωμένος Εξωδικαστικός Μηχανισμός παραμένει το βασικό εργαλείο συνολικής διευθέτησης χρεών προς Δημόσιο, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι συνολικές ρυθμισμένες οφειλές μέσω του μηχανισμού έχουν πλέον υπερβεί τα 20 δισ. ευρώ.
1. Πλαφόν στη διόγκωση της οφειλής
Η πρώτη παρέμβαση αφορά τη θέσπιση ορίου στη μεγέθυνση του χρέους εξαιτίας τόκων και ανατοκισμών. Χιλιάδες δανειολήπτες πληρώνουν επί σειρά ετών σημαντικές δόσεις, χωρίς να βλέπουν ουσιαστική μείωση του κεφαλαίου.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε ρυθμίσεις όπου η μηνιαία δόση καλύπτει μόνο τόκους. Σε μια κανονική τοκοχρεωλυτική αποπληρωμή, κάθε δόση περιλαμβάνει τόκο και μέρος του κεφαλαίου. Όταν καταβάλλονται αποκλειστικά τόκοι, η αρχική οφειλή παραμένει σχεδόν ανέπαφη και σε ορισμένες περιπτώσεις αυξάνεται.
Το φαινόμενο συναντάται σε ρυθμίσεις τύπου step-up, σε δάνεια ελβετικού φράγκου και σε άλλες μακροχρόνιες διευθετήσεις. Ένα πλαφόν θα μπορούσε να περιορίσει τα πανωτόκια και να αποτρέψει περιπτώσεις στις οποίες το συνολικό ποσό αποπληρωμής φτάνει σε πολλαπλάσιο του αρχικού δανείου.
2. Ρυθμίσεις που μειώνουν πραγματικά το κεφάλαιο
Οι servicers πραγματοποιούν ετησίως ρυθμίσεις δισεκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, περίπου επτά στις δέκα συνεχίζουν να εξυπηρετούνται, ενώ οι υπόλοιπες οδηγούνται εκ νέου σε καθυστέρηση, το λεγόμενο redefault.
Η επιτυχία, όμως, δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση τις πρώτες δόσεις. Μία ρύθμιση είναι βιώσιμη όταν ανταποκρίνεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη και μειώνει σταδιακά το κεφάλαιο.
Ιδιαίτερη συζήτηση γίνεται για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που επέζησαν από τις διαδοχικές κρίσεις, αλλά εξακολουθούν να βαρύνονται με δάνεια εξασφαλισμένα από την προσωπική περιουσία των ιδιοκτητών τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις εξετάζονται περισσότερο γενναία κουρέματα, έπειτα από εξατομικευμένο έλεγχο.
3. Νέος Κώδικας Δεοντολογίας
Το τρίτο μέτωπο αφορά πιθανές αλλαγές στον Κώδικα Δεοντολογίας, ο οποίος καθορίζει τις διαδικασίες επικοινωνίας και αναζήτησης λύσης μεταξύ οφειλετών και πιστωτών.
Σε αρκετούς φακέλους, κυρίως παλαιών καταναλωτικών δανείων χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, απουσιάζουν αναλυτικά στοιχεία για τις πληρωμές, τις χρεώσεις και την εξέλιξη του υπολοίπου. Ορισμένα δάνεια πέρασαν διαδοχικά από τράπεζες, εκκαθαρίσεις, funds και servicers, με αποτέλεσμα οι δανειολήπτες να δυσκολεύονται να επαληθεύσουν την απαίτηση.
Οι νέοι κανόνες θα μπορούσαν να ενισχύσουν την υποχρέωση αναλυτικής ενημέρωσης, ώστε κάθε οφειλέτης να γνωρίζει το αρχικό κεφάλαιο, τους τόκους, τις καταβολές, τις προσαυξήσεις και το σημερινό υπόλοιπο.
4. Αλλαγές για τους εγγυητές
Στο τραπέζι βρίσκεται και η επανεξέταση του καθεστώτος των εγγυητών. Με βάση τις συμβάσεις, ο εγγυητής μπορεί να κληθεί να καλύψει την οφειλή όταν ο βασικός δανειολήπτης δεν πληρώνει.
Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις που απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση, όπως όταν ο δανειολήπτης έχει αποβιώσει και υπάρχει ασφαλιστήριο ζωής συνδεδεμένο με το δάνειο. Πριν στραφεί η απαίτηση κατά του εγγυητή, θα πρέπει να έχει διερευνηθεί πλήρως εάν ενεργοποιείται η ασφαλιστική κάλυψη.
5. Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης
Καθοριστική θεωρείται η πλήρης λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Για τους ευάλωτους οφειλέτες που δεν μπορούν να υποστηρίξουν βιώσιμη ρύθμιση, ο φορέας θα αποκτά την πρώτη κατοικία και θα την επαναμισθώνει στον πολίτη για 12 χρόνια.
Ο οφειλέτης θα παραμένει στο σπίτι του καταβάλλοντας ενοίκιο, μέρος του οποίου θα επιδοτείται από το κράτος, ενώ προβλέπεται δυνατότητα επαναγοράς. Μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση του φορέα παραμένει κρίσιμη η λειτουργία του ενδιάμεσου προγράμματος προστασίας των ευάλωτων νοικοκυριών.
6. Οι αποφάσεις των δικαστηρίων
Οι δικαστικές αποφάσεις αναμένεται να αποτελέσουν οδηγό για τις νέες ρυθμίσεις, όπως συνέβη με τον νόμο Κατσέλη και τις υποθέσεις δανείων σε ελβετικό φράγκο. Η νομολογία μπορεί να καθορίσει κρίσιμα ζητήματα σχετικά με τους τόκους, την ενημέρωση των οφειλετών, τις καταχρηστικές χρεώσεις και τις υποχρεώσεις των servicers.
Τι λένε ειδικοί στο TilegrafimaNews.gr
Ειδικοί στη διαχείριση ιδιωτικού χρέους που μίλησαν στο TilegrafimaNews.gr τόνισαν ότι το ζητούμενο δεν είναι μια νέα προσωρινή αναβολή πληρωμών, αλλά ρυθμίσεις που θα κλείνουν οριστικά το πρόβλημα.
Όπως επισήμαναν, χρειάζεται να τεθεί σαφές όριο στη συνολική επιβάρυνση, να αποτυπώνονται όλες οι πληρωμές και κάθε πρόταση να περιλαμβάνει πραγματική απομείωση κεφαλαίου. Παράλληλα, απέκλεισαν ως μη ρεαλιστική μια οριζόντια εξαγορά δανείων από τους οφειλέτες στην τιμή αγοράς τους από τα funds.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, απαντώντας στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για το «κυπριακό μοντέλο», υπογράμμισε ότι ούτε στην Κύπρο προβλέπεται γενικό δικαίωμα εξαγοράς. Μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να επιβραβεύσει τη στρατηγική αθέτηση και να δημιουργήσει άνιση μεταχείριση εις βάρος των συνεπών δανειοληπτών.
Η τελική ισορροπία αναζητείται ανάμεσα στην ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία και στην προστασία της κουλτούρας πληρωμών. Για τους δανειολήπτες, το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί από το εάν οι νέες παρεμβάσεις μειώσουν το χρέος και όχι απλώς τη δόση.
