Η αγαπημένη μας Ούρσουλα και η… καμήλα!
Του Θανάση Κ.
Λένε πως η καμήλα είναι ένα άλογο κούρσας που σχεδιάστηκε από επιτροπή γραφειοκρατών!
Το παλιό αυτό καλαμπούρι μας θύμισε η κα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην ομιλία της για την “Κατάσταση της Ένωσης” στις 16 Σεπτεμβρίου…
Μας είπε λοιπόν, η λατρευτή μας Ούρσουλα:
Η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει δύναμη.
Να μπορεί να δρα.
Να υπερασπίζεται τον εαυτό της.
Να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία,
μεγαλύτερη αμυντική ικανότητα,
ισχυρότερη βιομηχανική βάση,
ενεργειακή ασφάλεια,
τεχνολογική ισχύ και μεγαλύτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Μίλησε για μια «ισχυρή και ανεξάρτητη Ευρώπη»,
για νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας,
για Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας,
για νέο Πρωτόκολλο αντιμετώπισης κρίσεων
και για βαθύτερες στρατηγικές συνεργασίες.
Και, ως αποκορύφωμα, πρότεινε στον… Καναδά να γίνει ο πρώτος «associate member» της Ένωσης.
Θυμίζει λίγο τον “τρελό του χωριού” που κυκλοφορεί άπλητος, ατιμέλητος, του λείπουν δόντια, κοιμάται με τα ζώα στους αχυρώνες, δίπλα στις καβαλίνες και ξαφνικά αγοράζει συνδρομή στους… Financial Times για να εντυπωσιάζει τους συγχωριανούς του και χρυσό ρολόι (“μαϊμού”) για να “ρίξει” την “ωραία” του χωριού.
Όπως έλεγαν και οι παλιοί:
Πού πας, ρε Καραμήτρο;
* Πάντως η αλλαγή λεξιλογίου της κας Ούρσουλας είναι αξιοσημείωτη.
Γιατί τώρα, ξαφνικά, ανακάλυψε την Ισχύ. και το “γεωπολιτικό αποτύπωμα”…
Επί δεκαετίες η Ευρώπη καμάρωνε για κάτι διαφορετικό.
Για τη soft power – για τη λεγόμενη “ήπια ισχύ”…
To νεοπαγές θεώρημα της Ενωμένης Ευρώπης – που δεν είχε καμία απολύτως σχέση με την Ευρωπαϊκή παράδοση και ιστορία – υποστήριζε ότι η “σκληρή Ισχύς” μπορούσε πλέον να υποκατασταθεί από τη δύναμη επιρροής: την τεράστια ενιαία αγορά, το εμπόριο, την οικονομική βαρύτητα, τους ευρωπαϊκούς κανόνες, τη διπλωματία, τους θεσμούς, την αναπτυξιακή βοήθεια προς τον Τρίτο Κόσμο και, κυρίως, την “ελκυστικότητα” του ευρωπαϊκού μοντέλου.
Όλα αυτά, με την “βεβαιότητα” ότι σε ζητήματα που απαιτούσαν σκληρή Ισχύ θα εξακολουθούσαν να “καθαρίζουν” οι Αμερικανοί…
Και με την υπόθεση ότι η Ουάσιγκτων θα συνέχιζε να επιδοτεί αγόγγυστα την Άμυνα της Ευρώπης, ενόσω η ίδια η Ενωμένη Ευρώπη θα συνέχιζε να ανταγωνίζεται εμπορικά και οικονομικά τις ΗΠΑ.
Τώρα πια όλο το θεώρημα περί “ήπιας ισχύος” καταρρέει, όταν η ανταγωνιστικότητα υπονομεύεται και το ίδιο το ευρωπαϊκό μοντέλο δεν πείθει πια…
Χώρια που η Αμερική δεν “καθαρίζει” πια για λογαριασμό της Ευρώπης.
* Σήμερα η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική επέστρεψε. Όπου τα σύνορα, η ενέργεια, οι πρώτες ύλες, η τεχνολογία, οι στρατοί και η αποτροπή ξαναμπήκαν στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής.
Μόνο που υπάρχει μια ειρωνεία.
Τώρα που η Ευρώπη
χάνει ακόμη και μέρος της “ήπιας ισχύος” που διατηρούσε ως τώρα,
αλλά ποτέ δεν επαρκούσε από μόνη της,
“ανακάλυψε” ξαφνικά την πραγματική Ισχύ.
Και το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει καταλάβει ακόμη
τι ακριβώς σημαίνει Ισχύς...
* Ας κάνουμε λοιπόν ένα απλό τεστ.
Ελλάδα και Κύπρος.
Δύο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει επί δεκαετίες τουρκική αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και απειλή χρήσης βίας. Που κλιμακώνεται συνεχώς…
Η Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος-μέλος από το 2004, εξακολουθεί να να βλέπει το 36% του εδάφους της, να βρίσκεται υπό παράνομη τουρκική κατοχή.
Το πρώτο και πιο στοιχειώδες τεστ της περίφημης ευρωπαϊκής γεωπολιτικής ισχύος είναι αυτό ακριβώς:
Τι κάνει η ΕΕ απέναντι σε μια τρίτη χώρα που απειλεί δύο κράτη μέλη της;
Αν δεν κάνει τίποτα – ή περιορίζεται σε ευχολόγια – τότε δεν υπάρχει καμία Ισχύς – τότε υπάρχει μηδενικό (μη πούμε αρνητικό) “γεωπολιτικό αποτύπωμα”.
Μπορεί να ξοδεύει τεράστια ποσά για την άμυνα της – στην πραγματικότητα εξοπλίζοντας διαφορετικούς στρατούς με διαφορετικό προσανατολισμό, προτεραιότητες και κανόνες εμπλοκής…
Όμως, αν δεν μπορεί να προστατεύσει στοιχειωδώς δύο μέλη της, κανείς τρίτος δεν τα παίρνει στα σοβαρά. Γεωπολιτικό αποτύπωμα… ΜΗΔΕΝ.
Τι ακριβώς σημαίνει “ευρωπαϊκή Ισχύς” όταν δύο κράτη-μέλη απειλούνται ή έχουν ήδη υποστεί εδαφική απώλεια από τρίτη χώρα;
Το ερώτημα αυτό δεν έχει απαντηθεί.
Στην πραγματικότητα, δεν έχει καν τεθεί.
Ούτε από την Ελλάδα…
Η οποία διακηρύσσει ότι η Τουρκία είναι… “φίλη” της!
* Τι είναι, λοιπόν, στρατηγική ισχύς;
— Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να ξέρεις τι θέλεις.
Ποιοι είναι οι στόχοι σου; Οι μεγάλες επιδιώξεις σου. Οι μεγάλες προτεραιότητές σου…
— Δεύτερον, πρέπει να ξέρεις ποιοι είναι οι εταίροι σου για να πετύχεις αυτούς τους στόχους.
— Τρίτον, πρέπει να ξέρεις ποιες είναι οι απειλές και οι στρατηγικοί ανταγωνιστές σου. Μ’ άλλα λόγια οι “εχθροί” σου ή οι δυνητικοί εχθροί σου.
— Τέταρτον, πρέπει να ξέρεις ποιοι είναι οι σύμμαχοί σου απέναντί στους εχθρούς σου.
— Και πέμπτον να ξέρει τι μέσα χρειάζεσαι και τι είσαι διατεθειμένος να κάνεις για να κρατήσεις του συμμάχους σου κοντά σου και τους εχθρούς σου μακριά.
Αυτό λέγεται στρατηγική Ισχύος (έστω για “αρχαρίους”…)_.
* Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Η Ευρώπη μιλάει για “στρατηγική αυτονομία”, αλλά ακόμα δεν ξέρει τι να κάνει στο τρίγωνο Ηνωμένες Πολιτείες – Ρωσία – Κίνα.
Οι ΗΠΑ είναι ο βασικός στρατιωτικός της σύμμαχος και ταυτόχρονα μια δύναμη με την οποία οι σχέσεις έχουν γίνει πολύ πιο δύσκολες.
Η Ρωσία είναι ο άμεσος στρατιωτικός αντίπαλος στο ευρωπαϊκό θέατρο.
Η Κίνα είναι ταυτόχρονα εμπορικός εταίρος, οικονομικός ανταγωνιστής και στρατηγική πρόκληση.
Και η ευρωπαϊκή απάντηση ποιά είναι, κατά την αγαπητή Ούρσουλα;
Ο Καναδάς!
Και η Ουκρανία...
Καλά κρασιά που θα έλεγαν οι παππούδες στο χωριό.
Που δεν ξέρουν βέβαια, από θεωρία Ισχύος και γεωπολιτικό αποτύπωμα, αλλά μπορούν να αναγνωρίσουν τον τρελό του χωριού από μακριά…
* Επίσης η γεωπολιτική Ισχύς έχει και αδήριτες προϋποθέσεις.
Χωρίς τις οποίες καταντάει επικίνδυνο καλαμπούρι.
Γεωπολιτική ισχύς χωρίς οικονομική ισχύ δεν υπάρχει.
Και οικονομική ισχύς σημαίνει πολλά περισσότερα από ΑΕΠ.
Σημαίνει ενεργειακή επάρκεια και ανταγωνιστικό κόστος.
Σημαίνει επισιτιστική ασφάλεια.
Σημαίνει βιομηχανία και ανταγωνιστικότητα.
Σημαίνει καινοτομία και τεχνολογία.
Σημαίνει ανθρώπινο κεφάλαιο.
Σημαίνει δημογραφικό δυναμισμό.
Σημαίνει πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Σημαίνει εμπορικά δίκτυα και χρηματοπιστωτική ισχύ.
Και εδώ η ευρωπαϊκή αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Η Ευρώπη θέλει να γίνει γεωπολιτική δύναμη την ίδια στιγμή που χάνει συνεχώς την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της,
καλείται να μειώσει το ενεργειακό κόστος το οποίο εκτοξεύθηκε λόγω την βεβιασμένης πράσινης μετάβασης (και όχι μόνο – έκλεισαν και πυρηνικά εργοστάσια που δεν προκαλούν εκπομπές CO2),
και βυθίζεται σε δημογραφικό μαρασμό και μέρος της ευρωπαϊκής ελίτ προσχωρεί στη woke ατζέντα, στην critical race theory και τσακώνεται για το πόσα είναι τα φύλα…
Ενώ η παράνομη μετανάστευση – δεν λύνει το εργασιακό αλλά δυναμιτίζει την κοινωνική συνοχή – και ουσιαστικά παραμένει ανεξέλεγκτη.
Σύμφωνα με τους θρύλους της παράδοσης, στα χρόνια παρακμής του Βυζαντίου οι τότε “διανοούμενοι” τσακώνοντας για το φύλο των αγγέλων.
Σήμερα οι Ευρωπαίκές ελίτ τσακώνονται για τα φύλλα των ανθρώπων.
Την ώρα που οι γεννήσεις μειώνονται συνεχώς…
* Κι εδώ έρχεται το άλλο μεγάλο πρόβλημα της Ευρώπης (και της αγαπημένης μας Ούρσουλας – που δεν το βλέπει όμως…)
Η ισχύς δεν είναι μόνο τα μέσα που διαθέτεις.
Είναι και η συσπείρωση στο εσωτερικό σου γύρω από κοινούς στόχους.
Και εδώ η Ευρώπη έχει ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Γιατί δεν αρκεί να έχεις 27 χώρες.
Πρέπει και να θέλουν περίπου το ίδιο πράγμα όταν έρχεται η ώρα της κρίσης.
Κι όμως, σήμερα πολλαπλασιάζονται τα μεγάλα ζητήματα που αποσταθεροποιούν και διχάζουν την Ευρώπη:
Προκαλώντας μεγάλες ρωγμές όχι μόνο ανάμεσα στις χώρες μέλη αλλά και ΜΕΣΑ στις χώρες μέλη.
Και προκαλούν μεγάλες μετακινήσεις μέσα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Κόντρα στις πολιτικές που έχει υιοθετήσει η γραφειοκρατία των Βρυξελλών τα τελευταία δέκα χρόνια…
Όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αλλάζει τη βασική στρατηγική της.
– Η πράσινη μετάβαση συνεχίζεται.
– Για τη μετανάστευση προστίθενται νέα «emergency frameworks».
– Για την Ουκρανία συνεχίζεται η ίδια βασική γραμμή στήριξης.
– Για την ενέργεια αναζητούνται “διορθώσεις”, χωρίς να έχει ανατραπεί η βασική αρχιτεκτονική που δημιούργησε το πρόβλημα.
Η γλώσσα αλλάζει (λίγο).
Η στρατηγική όχι…
Κι έρχεται τώρα η αξιαγάπητη Ούρσουλα να μιλήσει για Ισχύ της Ευρώπης,
την ώρα που επιμένει στις βασικές επιλογές που έχουν
αποσταθεροποιήσει την ίδια τη Ευρώπη.
* Και τότε εμφανίζεται στο προσκήνιο ο Manfred Weber.
Όχι καποιος “ακραίος”.
Όχι κανένας ψεκασμένος και περιθωριακός “αντί-ευρωπαίος”…
Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (EΛΚ – ΡΡΕ΅)!
Επίσης Γερμανός όπως η Ούρσουλα…
Και αμέσως μετά την ομιλία της Ούρσουλας προειδοποίησε ότι, παρά τα τεράστια ποσά που πρόκειται να δαπανηθούν για την ευρωπαϊκή άμυνα, χωρίς συντονισμό η Ευρώπη κινδυνεύει να αποκτήσει «27 bonsai armies»!
Είκοσι επτά μικρούς – διακοσμητικούς – εθνικούς στρατούς.
Bonsai είναι τα περίφημα μικροσκοπικά δένδρα που καλλιεργούν οι Ιάπωνες. Σε γλάστρες…
Είναι θαυμάσια στολίδια για το καθιστικό.
Αλλά κανονικά δένδρα ΔΕΝ είναι…
Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στην,,, καμήλα.
Η Ευρώπη μόλις ανακάλυψε την Ισχύ.
Αλλά εξακολουθεί να σκέφτεται την ισχύ σαν να μπορεί να την κατασκευάσει με έναν ακόμη ευρωπαϊκό κανονισμό, ένα ακόμη Ταμείο, ένα ακόμη Συμβούλιο και ένα ακόμη… “Πρωτόκολλο”.
Και η πραγματική δοκιμασία είναι πολύ απλούστερη μπροστά στα μάτια της αλλά δεν τη βλέπει:
Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να προστατεύσει δύο κράτη-μέλη της όταν απειλούνται ή όταν έχουν ήδη χάσει έδαφος από τρίτη χώρα, τότε ακόμη ΔΕΝ καταλαβαίνει τι θα πει γεωπολιτικής ισχύς.
Ούτε το υποψιάζεται καν…
Μέχρι να το καταλάβει, η ευρωπαϊκή γεωπολιτική καμήλα
θα παραμένει αυτό που λέει το παλιό ανέκδοτο:
ένα άλογο κούρσας που σχεδιάστηκε από Επιτροπή γραφειοκρατών.
Ή, στην ευρωπαϊκή του εκδοχή:
ένα άλογο κούρσας που σχεδιάστηκε από… 27 επιτροπές.
Βοήθειά μας…
ΥΓ. Για να καταλάβετε τι συμβαίνει: το 2015 η ΕΕ ήταν το 91% του ΑΕΠ των ΗΠΑ. Το 2025 είχε πέσει στο 69% του ΑΕΠ των ΗΠΑ!
Και η τάση αυτή οικονομικής υστέρησης της ΕΕ δεν ανακόπτεται. Επιτείνεται συνεχώς…
Η Ούρσουλα ανακάλυψε την πραγματική Ισχύ ως μεγάλο “ζητούμενο”,
για μιαν Ευρώπη που συνεχώς αποδυναμώνεται.
Ο Θεός να μας λυπηθεί…
(Αλλά τι να πρωτο-προλάβει κι Αυτός;)
