Η Μέκκα μας… αφυπνίζει!
Του Θανάση Κ.
Ενώ πλησίαζε το Δεκαπενταύγουστο φέτος,
μας ήλθε μήνυμα αφύπνισης από εκεί που κανείς δεν το περίμενε.
Από την… Μέκκα!
Μας το έλεγαν χρόνια.
— «Οι αμυντικοί άξονες έχουν τελειώσει»
Πέρασαν, υποτίθεται, οι εποχές των “στρατοπέδων”, των περιφερειακών συμμαχιών και των αμυντικών συμφώνων.
— Και μαζί με αυτόν τον μύθο ερχόταν και ο δεύτερος μύθος:
— «Οι συμμαχίες απέναντι σε έναν κοινό εχθρό δεν έχουν πλέον νόημα»
Δεν μας το έλεγαν ακριβώς έτσι. Μας έλεγαν ότι ο εχθρός του εχθρού μας δεν είναι, υποχρεωτικά φίλος μας.
Σωστά! Δεν είναι “υποχρεωτικά φίλος” μας. Πότε; Όταν παύει να υπάρχει κοινός εχθρός.
Αλλά μέχρι τότε συμμαχίες κάνεις πάντα κατά κοινού εχθρού.
Κι όποιος διαφωνεί, ουσιαστικά αφαιρεί τη δυνατότητα από την Ελλάδα να κάνει οποιεσδήποτε συμμαχίες που έχουν νόημα: κατά κοινού εχθρού….
Μας έλεγαν λοιπόν – και επέμεναν – ότι η Ελλάδα, δεν χρειαζόταν να δημιουργεί δικούς της αμυντικούς άξονες. Αρκεί να συμμετέχει σε διεθνείς οργανισμούς και να εφαρμόζει απαρέγκλιτα το Διεθνές Δίκαιο…
Δεν χρειαζόταν να αναζητά στρατηγικές συγκλίσεις στην περιοχή.
Έπρεπε να συνομιλεί με όλους, να μη «στρατοπεδεύει» με κανένα, να μην προκαλεί και, κυρίως, να μην αντιμετωπίζει τη γεωπολιτική με τους όρους της παλιάς εποχής.
Και τώρα;
Τώρα η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν υπέγραψαν στη Μέκκα συμφωνία αμοιβαίας άμυνας.
Με ρήτρα ότι επίθεση εναντίον του ενός θεωρείται επίθεση εναντίον όλων!
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών μάλιστα την παρομοίασε, «τεχνικά», με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Και η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ!
Τελικά οι “αμυντικοί άξονες” τελείωσαν;
Ή μήπως τελείωσαν μόνο για…μάς;
Και οι συμμαχίες απέναντι σε κοινούς κινδύνους “δεν έχουν πια νόημα”;
Τότε γιατί δημιουργούνται τώρα;
Μήπως τώρα έχουν περισσότερο νόημα από ποτέ;
Μήπως οι περισπούδαστοι “αναλυτές” μας δεν προσπαθούσαν να μας φέρουν στον “νέο κόσμο” που αναδεικνύεται γύρω μας, αλλά έμεναν προσκολλημένοι στις ψευδαισθήσεις τους για κάτι που δεν υπάρχει πια;
* Μη κοιτάτε τις υπογραφές. Κοιτάξτε τα συμφέροντα.
Ας μην κάνουμε, όμως, το αντίθετο λάθος.
Δεν χρειάζεται ούτε πανικός ούτε υπερβολή.
Μια αμυντική συμφωνία δεν γίνεται ισχυρή επειδή υπογράφεται πανηγυρικά.
Μια αμυντική συμφωνία είναι τόσο ισχυρή όσο αντέχει στην πραγματικότητα.
Που σημαίνει δύο πράγματα:
Όσο είναι βιώσιμη.
Και όσο είναι ανθεκτική.
Βιώσιμη συμμαχία σημαίνει, κατά πραγματικού κοινού εχθρού.
Και ανθεκτική συμμαχία σημαίνει, ότι είναι ισχυρότερη από τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς ανάμεσα στις χώρες που την υπογράφουν.
Όπως θα δούμε αμέσως, το νέο Σύμφωνο Τουρκίας-Πακιστάν-Σαουδαραβίας, δεν είναι ούτε βιώσιμο ούτε ανθεκτικό.
Τρεις χώρες.
Τρεις διαφορετικοί φόβοι.
Τρείς διαφορετικοί προσανατολισμοί…
— Το Πακιστάν έχει έναν βασικό στρατηγικό αντίπαλο:
την Ινδία.
— Η Σαουδική Αραβία έχει άλλον:
το Ιράν.
Και μαζί με το Ιράν φοβάται τις περιφερειακές δυνάμεις που συνδέονται με την ιρανική επιρροή (Χούτι, Χεζμπολάχ κλπ.)
Και φοβάται ακόμη κάτι βαθύτερο:
τα Σουνιτικά ισλαμιστικά δίκτυα που αμφισβητούν τα ίδια τα καθεστώτα του Κόλπου.
— Η Τουρκία έχει μια εντελώς διαφορετική γεωπολιτική ατζέντα – πέρα για πέρα “αναθεωρητική”:
Προς Συρία. Ιράκ. Καύκασο, Λιβύη. Αφρική,
Και βεβαίως, Ελλάδα, Κύπρο, Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο.
Ακόμα περισσότερο: Έχει ανοιχτό στρατηγικό ανταγωνισμό με το Ισραήλ. Που είναι προνομιακός σύμμαχος των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή.
Και με την Ελλάδα, ασφαλώς. Που είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ και κράτος μέλος της ΕΕ, όπως και Κύπρος…
Το Πακιστάν κοιτάζει προς την Ινδία.
Η Σαουδική Αραβία κοιτάζει προς το Ιράν.
Η Τουρκία κοιτάζει πολύ περισσότερα…
Ποιος, λοιπόν, είναι ο “κοινός εχθρός”;
Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο ερώτημα για τη “βιωσιμότητα” του νέου σχήματος. Και εν προκειμένω “κοινός εχθρός” δεν φαίνεται να υπάρχει…
Το σχήμα εκτός από ΜΗ βιώσιμο είναι και ΜΗ ανθεκτικό. Γιατί τα ισλαμιστική δίκτυα για της Σαουδαραβία είναι υπαρξιακός κίνδυνος. Η Τουρκία και το Πακιστάν τα στηρίζουν με κάθε τρόπο. Και τα χρησιμοποιούν ως μέσο προβολής ισχύος και εργαλείο εκβίασης…
Το νέο σχήμα δεν είναι βιώσιμο προς τα έξω ούτε ανθεκτικό προς τα μέσα.
* Το έχουμε ξαναδεί!
Και η Ιστορία μάς έχει προειδοποιήσει!
Το Σύμφωνο της Βαγδάτης – συγκροτήθηκε κατά της Σοβιετικής Ένωσης το 1955. .
Τουρκία, Ιράκ, Ιράν, Πακιστάν και Βρετανία, με αμερικανική υποστήριξη, δημιούργησαν ένα φιλόδοξο αμυντικό σχήμα απέναντι στη σοβιετική απειλή.
Κι όμως κατέρρευσε.
Το Ιράκ αποχώρησε μετά την επανάσταση του 1958.
Το σχήμα μετατράπηκε σε CENTO.
Και όταν το Πακιστάν βρέθηκε σε πόλεμο με την Ινδία, οι σύμμαχοί του δεν θεώρησαν ότι ήταν δικός τους πόλεμος.
Το 1979, μετά την Ιρανική Επανάσταση το CENTO τελείωσε οριστικά.
Το μάθημα είναι απλό:
Δεν αρκεί να έχεις κοινό εχθρό στα χαρτιά. Πρέπει να τον θεωρείς κοινό εχθρό όταν αρχίσουν να πέφτουν οι βόμβες.
Και αυτό είναι το πραγματικό τεστ της νέας συμφωνίας.
* Αλλά το νέο σχήμα έχει και κάτι άλλο: Τέμνεται με γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς πολύ πέραν της ευρύτερης περιοχής:
— Το Πακιστάν είναι προνομιακός στρατηγικός εταίρος της Κίνας.
Η Ουάσιγκτων από την άλλη πλευρά θέλει να περιορίσει την κινεζική ισχύ.
Και η Ινδία έχει αντιπαλότητα και με το Πακιστάν και με την Κίνα, συνεργάζεται με τη Ρωσία και επιδιώκει να διευρύνει τις σχέσεις με τις ΗΠΑ…
Άρα η νέα συμφωνία δεν αφορά μόνο τρεις χώρες.
Ακουμπά την ευρύτερη αντιπαράθεση Κίνας–Ινδίας–ΗΠΑ.
— Και στη Μέση Ανατολή υπάρχει μια δεύτερη ευρύτερη αντίφαση:
Η Ουάσιγκτον θέλει να επεκτείνει τις Συμφωνίες του Αβραάμ και, κυρίως, να φέρει τη Σαουδική Αραβία σε στρατηγική εξομάλυνση με το Ισραήλ.
Τώρα η Σαουδική Αραβία συνδέεται αμυντικά με την Τουρκία, η οποία βρίσκεται σε έντονο ανταγωνισμό με το Ισραήλ.
Η στρατηγική σύγκλιση Τουρκίας-Πακιστάν ενισχύει την επέκταση της Κινεζικής επιρροής στον Ευραασιατισμό – και δεν είναι ευχάριστη για την Ουάσιγκτων.
Η στρατηγική σύγκλιση Τουρκίας-Σαουραβίας απομακρύνει την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ – πράγμα πολύ δυσάρεστο για την Ουάσιγκτων (και για το Ισραήλ).
Και η σύγκλιση Τουρκίας-Πακιστάν- Σαουδαραβίας, ενισχύει τα ισλαμιστικά δίκτυα που έχουν διεισδύσει στην Ευρώπη και την αποσταθεροποιούν συνεχώς. Πράγμα που είναι δυσάρεστο (και απειλητικό) για την ΕΕ….
* Και δημιουργείται ένα κενό
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη γεωπολιτική συνέπεια.
Το νέο σχήμα, αν και μη βιώσιμο μεσο-μακροχρόνια, δημιουργεί κενό ασφαλείας από τώρα!
Και τα κενά ασφαλείας δεν μένουν “κενά”.
Τα καλύπτουν άλλοι.
Ποιοί “άλλοι”;
Οι πρωτίστως “θιγόμενοι”!
Ινδία.
Ισραήλ.
Εμιράτα.
Αίγυπτος.
Ελλάδα.
Κύπρος.
Γαλλία.
Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι οποίοι αναπόφευκτα θα αντιδράσουν δημιουργώντας ένα πλέγμα ισορροπίας.
Και “εξισορρόπησης”…
Γιατί η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι τουρκική υπόθεση.
Ούτε ισλαμική υπόθεση.
Είναι στρατηγικός χώρος της Ευρώπης και ολόκληρης της Δύσης.
Θαλάσσιες οδοί.
Ενέργεια.
Εμπόριο.
Σύνδεση Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Ασφάλεια της νότιας πτέρυγας της Ευρώπης.
Γι’ αυτό η Ελλάδα πρέπει να πει στους συμμάχους της κάτι πολύ απλό:
Μην υποτιμάτε τη νέα πραγματικότητα.
Και μετά να κάνει κάτι ακόμη απλούστερο:
Να κινηθεί.
* Με τα χέρια λυμένα
Να εμβαθύνει τη σχέση με την Ινδία.
Να ενισχύσει τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ.
Να προχωρήσει μαζί με τα Εμιράτα.
Να ενισχύσει-επαναφέρει τον άξονα με την Αίγυπτο.
Να αξιοποιήσει τη Γαλλία.
Να συντονιστεί στενότερα με την Αμερική.
Και να κάνει την Κύπρο αναπόσπαστο μέρος αυτής της αρχιτεκτονικής.
Όχι για να «περικυκλώσει» την Τουρκία.
Αλλά για να μην μπορεί κανείς να περικυκλώσει την Ελλάδα.
Για να το κάνει όμως αυτό,
η Ελλάδα πρέπει πρώτα να λύσει τα δικά της χέρια.
Η “Διακήρυξη των Αθηνών” περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας δεν είναι διεθνής συνθήκη και δεν δημιουργεί νομικές υποχρεώσεις.
Είναι όμως πολιτική δέσμευση.
Και είναι απλό να απεμπλακούμε από αυτήν.
Και απλό. Και απαραίτητό πλέον!
Γιατί δεν μπορούμε να αυτοπεριοριζόμαστε στρατηγικά,
για να μη «χαλάσει η φιλία»,
όταν η άλλη πλευρά διατηρεί το casus belli, δημιουργεί νέα τετελεσμένα σε βάρος και τώρα πια χτίζει ελεύθερα νέες αμυντικές σχέσεις.
Η Ελλάδα χρειάζεται πλέον στρατηγική ελευθερία.
Δηλαδή λυμένα χέρια – χωρίς ψευδαισθήσεις πλέον…
* Και τώρα οι δύο μύθοι καταρρέουν
— Μας έλεγαν:
«Οι άξονες τελείωσαν»
Δεν τελείωσαν!
Τους φτιάχνουν τώρα. Άλλοι! Σε βάρος μας…
— Μας έλεγαν:
«Οι συμμαχίες απέναντι σε κοινούς εχθρούς δεν έχουν πλέον νόημα»
Έχουν!
Και όσο πιο επικίνδυνος γίνεται ο κόσμος, τόσο περισσότερο έχουν.
Η Ευρώπη ξαναμιλά για άμυνα – και για “στρατηγική αυτονόμηση” από τις ΗΠΑ.
Στην Ασία δημιουργούνται ποικίλοι άξονες που αλληλοτέμνονται.
Στη Μέση Ανατολή αναδεικνύονται νέες αντιπαλότητες και ξαναφτιάχνονται συμμαχίες.
Και εμείς ακόμη συζητάμε, αν επιτρέπεται να χρησιμοποιούμε τη λέξη «άξονας». Κι αν επιτρέπεται να ψάχνουμε “συμμάχους κατά κοινού εχθρού”…
— Δεν αρκεί να έχεις δίκιο.
Πρέπει να έχεις συμμάχους.
— Δεν αρκεί να έχεις το διεθνές δίκαιο με το μέρος σου.
Πρέπει να έχεις ισχύ για να το υπερασπιστείς.
— Δεν αρκεί να θέλεις ειρήνη.
Πρέπει να έχεις Αποτροπή.
Και δεν αρκεί να περιμένεις να σε προστατεύσουν.
Πρέπει να κάνεις τη δική σου ασφάλεια συμφέρον των άλλων.
Και να το προβάλλεις σε εταίρους και συμμάχους.
Αυτό πρέπει να κάνει τώρα η Ελλάδα.
Να μιλήσει.
Να προειδοποιήσει.
Να προσεγγίσει.
Να συμμαχήσει.
Να οικοδομήσει.
Να μετατρέψει την απειλή σε ευκαιρία.
Και πάνω απ’ όλα:
Να λύσει τα χέρια της.
Γιατί σε έναν κόσμο όπου όλοι οικοδομούν συμμαχίες, η χώρα που αυτοπεριορίζεται στο όνομα μιας «φιλίας» με εκείνον που άμεσα την απειλεί, δεν ασκεί “φιλειρηνική πολιτική”.
Ασκεί πολιτική αυτο-αφοπλισμού.
Και αυτό δεν είναι “Ειρήνη”.
Είναι επιλογή αδυναμίας.
Που φέρνει ακριβώς αυτά που απεύχεται:
Τα χειρότερα…
ΥΓ. Κι όλα αυτά απαιτούν μάλλον
αλλά “μυαλά” για την χώρα, κι άλλο “πρόσωπο” προς τα έξω. .
Πέρα και έξω απ’ όλα μας έχει συνηθίσει ένα γερασμένο “πολιτικό σύστημα” – που δεν τολμά να στοχαστεί έξω από τα “κουτάκια του”.
Ούτε να βγει από το “καβούκι” του.
