Η θωράκιση της Δημοκρατίας είναι μια διαδικασία που πρέπει να έχει διάρκεια και να διακρίνεται από την επιμονή των θεσμών για την πάταξη κάθε αντιδημοκρατικής συμπεριφοράς από κακοποιά στοιχεία και φασιστοειδή όλων των… αποχρώσεων!
Τα θεσμικά αντίβαρα απέναντι στον εγχώριο εξτρεμισμό, η νομοθετική φαρέτρα και ο ρόλος της Δικαιοσύνης στην προστασία του δημοκρατικού πολιτεύματος από τον φασισμό και τον ολοκληρωτισμό, πρέπει να αποτελούν κύριο μέλημα.
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, η σταθερότητα του δημοκρατικού πολιτεύματος δεν θεωρείται πλέον δεδομένη. Σε μια εποχή έντονων κοινωνικοοικονομικών κρίσεων και διεθνούς αστάθειας, η Δημοκρατία καλείται να αποδείξει ότι διαθέτει τα απαραίτητα ανακλαστικά για να αυτοπροστατευθεί.
Η λειτουργία της πολιτείας και των θεσμών επικεντρώνεται με ιδιαίτερη προσοχή στην ανάσχεση των πολιτικών άκρων, τα οποία επιχειρούν να εργαλειοποιήσουν τις ελευθερίες του πολιτεύματος με απώτερο σκοπό την υπονόμευση του.
Από την ακροδεξιά ρητορική του μίσους και τις φασιστικές πρακτικές, μέχρι τις αναθεωρητικές τάσεις της βίαιης ακροαριστεράς, οι θεσμικοί μηχανισμοί της χώρας πρέπει να βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση. Στόχος δεν είναι η φίμωση της πολιτικής αντίρρησης, αλλά η περιχαράκωση του συνταγματικού τόξου από δυνάμεις που επιδιώκουν τη βία, τον διχασμό και την κατάλυση των δημοκρατικών κεκτημένων.
Η συνταγματική και νομοθετική φαρέτρα
Το θεμέλιο της άμυνας της Δημοκρατίας βρίσκεται στο ίδιο το Σύνταγμα και το νομοθετικό πλαίσιο που έχει αναπτυχθεί και επικαιροποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Το άρθρο 29 του Συντάγματος ορίζει ρητά ότι η οργάνωση και η δράση των πολιτικών κομμάτων οφείλει να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Η πολιτεία, ανταποκρινόμενη στις προκλήσεις της εποχής, θέσπισε αυστηρές νομοθετικές ρυθμίσεις που απαγορεύουν τη συμμετοχή στις εκλογές σε κόμματα των οποίων η πραγματική ηγεσία ή στελέχη έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα με σαφές ιδεολογικό ή τρομοκρατικό κίνητρο.
Αυτό το “μπλόκο” λειτούργησε ως αποφασιστικό ανάχωμα ενάντια σε νεοφασιστικά μορφώματα, εμποδίζοντας την είσοδο τους στο Κοινοβούλιο και στερώντας τους την κρατική χρηματοδότηση και τη θεσμική νομιμοποίηση. Παράλληλα, ο αντιρατσιστικός νόμος και οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα για τη σύσταση εγκληματικής οργάνωσης παρέχουν στα δικαστήρια τα εργαλεία για την ποινική δίωξη όσων χρησιμοποιούν την πολιτική μανδύα ως κάλυψη για την τέλεση βίαιων πράξεων.
Ο ρόλος της Δικαιοσύνης
Η ελληνική Δικαιοσύνη έχει αποδείξει ιστορικά ότι αποτελεί τον πιο αξιόπιστο εγγυητή της νομιμότητας. Η ιστορική δίκη και καταδίκη της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης αποτέλεσε σημείο καμπής για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, στέλνοντας το μήνυμα ότι η βία και ο φασισμός δεν έχουν θέση στην πολιτική ζωή.
Αντίστοιχα, οι δικαστικές αρχές παρεμβαίνουν με την ίδια αυστηρότητα απέναντι σε φαινόμενα ακροαριστερού εξτρεμισμού. Οι διώξεις εναντίον τρομοκρατικών οργανώσεων, ομάδων που προβαίνουν σε βανδαλισμούς, καταλήψεις δημόσιων κτιρίων και επιθέσεις κατά της δημόσιας ασφάλειας, αποδεικνύουν ότι ο νόμος εφαρμόζεται οριζόντια.
Η Δικαιοσύνη δεν κρίνει με βάση την ιδεολογική αφετηρία του δράστη, αλλά με βάση τις πράξεις του, διασφαλίζοντας ότι η ισονομία παραμένει ο πυρήνας του κράτους δικαίου. Σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο είναι η συντριβή κάθε κακοποιού που πίσω από κάποιον πολιτικό μανδύα με… αγωνιστικά χαρακτηριστικά, επιδιώκει να διασαλεύσει την τάξη και να προκαλέσει απώλεια ανθρώπινης ζωής ή ζημιές στην δημόσια και ιδιωτική περιουσία.
Η ψηφιακή θωράκιση και η αντιμετώπιση του ηλεκτρονικού εξτρεμισμού
Στον 21ο αιώνα, η μάχη κατά των άκρων έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στον ψηφιακό κόσμο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούνται συστηματικά από ακραίες ομάδες για τη στρατολόγηση νέων μελών, τη διασπορά ψευδών ειδήσεων (fake news) και την υποκίνηση σε βία.
Οι κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες, έχουν αναπτύξει εξελιγμένα συστήματα εντοπισμού και καταστολής της ρητορικής μίσους.
Ο εντοπισμός διαδικτυακών θυλάκων που εξαπολύουν απειλές ή σχεδιάζουν βίαιες ακτιβιστικές ενέργειες –είτε πρόκειται για εθνικιστικά δίκτυα είτε για αναρχικές συλλογικότητες– αποτελεί καθημερινή προτεραιότητα. Η αποκαθήλωση αυτών των ψηφιακών δικτύων στερεί από τα άκρα το κυριότερο εργαλείο προπαγάνδας τους.
Εδώ, η «μάχη» που πρέπει να δοθεί είναι ακόμη πιο σκληρή, καθώς τα αντιδημοκρατικά και φασιστικά στοιχεία χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να φανατίσουν ή να προτρέψουν σε έκνομες πράξεις αδαείς και ευκολόπιστους πολίτες…
Εκπαίδευση και προληπτικά μέτρα
Η καταστολή των ακραίων στοιχείων πρέπει να αποτελεί διαρκή στόχο της Πολιτείας, αλλά, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η παράμετρος αποτελεί μόνο τη μία όψη του νομίσματος.
Οι θεσμοί της πολιτείας αναγνωρίζουν ότι η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του εξτρεμισμού είναι η πρόληψη. Το Υπουργείο Παιδείας πρέπει να επενδύει συστηματικά σε προγράμματα που προάγουν τον δημοκρατικό διάλογο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κριτική σκέψη στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Μέσα από την καλλιέργεια της ιστορικής μνήμης, οι μαθητές διδάσκονται τις καταστροφικές συνέπειες των ολοκληρωτικών καθεστώτων του 20ού αιώνα, τόσο του ναζισμού-φασισμού όσο και των κομμουνιστικών δικτατοριών.
Η θωράκιση της νέας γενιάς απέναντι στον απλουστευτικό λόγο του λαϊκισμού είναι το ισχυρότερο αντίδοτο για να μην βρουν πρόσφορο έδαφος οι ακραίες ιδεολογίες. Παράλληλα, η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής μέσα από στοχευμένες οικονομικές πολιτικές μειώνει τις ανισότητες που συχνά τροφοδοτούν την οργή και την απογοήτευση, τις οποίες εκμεταλλεύονται τα πολιτικά άκρα για να αυξήσουν την εκλογική τους επιρροή.
Δυστυχώς, η τρέχουσα συγκυρία λόγω της ακρίβειας και της δύσκολης καθημερινότητας δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την ενίσχυση των άκρων κάτι που παρατηρείται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στην Ελλάδα.
Η ευθύνη των κομμάτων
Η λειτουργία της πολιτείας συμπληρώνεται από τη στάση των ίδιων των κοινοβουλευτικών κομμάτων. Η διατήρηση ενός πολιτικού πολιτισμού, όπου η αντιπαράθεση γίνεται με επιχειρήματα και όχι με προσωπικές επιθέσεις ή τοξικότητα, απομονώνει αυτόματα τις ακραίες φωνές. Το λεγόμενο «συνταγματικό τόξο» έχει καταλήξει σε μια σιωπηρή ή ρητή συμφωνία των δημοκρατικών δυνάμεων να μην συνεργάζονται και να μην νομιμοποιούν τα άκρα.
Όταν τα παραδοσιακά κόμματα αρνούνται να υιοθετήσουν την ατζέντα των άκρων για ψηφοθηρικούς λόγους, τότε οι εξτρεμιστικές ομάδες περιορίζονται στο περιθώριο, όπου και ανήκουν.
Από την άλλη πλευρά, δεν γίνεται να μη θίξουμε το γεγονός ότι υπάρχουν και κόμματα, τα οποία τροφοδοτούν τον διχαστικό λόγο ή προτρέπουν συγκεκαλυμμένα στη βία και στην επικράτηση συνθηκών αναρχίας. Όσο… ιστορικά και να είναι αυτά τα κόμματα, κάποτε πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά η Πολιτεία με τους θεσμούς της. Δεν αρκεί να υπάρχει ηρεμία εντός Βουλής, αλλά απαιτείται άμεση δράση από τη Δικαιοσύνη όταν διαπράττονται έκνομες πράξεις από κάποιους που κρατάνε… στειλιάρια και προσπαθούν να μας πείσουν ότι είναι… βάσεις για να κρατάνε τα… σημαιάκια τους! Και όσοι καταλαβαίνουν, κατάλαβαν…
Αλύπητη αυστηρότητα!
Η πολιτεία οφείλει να είναι αυστηρή και αποφασιστική, χωρίς όμως να διολισθαίνει η ίδια σε αυταρχικές πρακτικές που θα περιόριζαν την ελευθερία του λόγου ή την πολιτική πολυφωνία.
Οι ελληνικοί θεσμοί, έχοντας ωριμάσει μέσα από τις δοκιμασίες των περασμένων δεκαετιών, αποδεικνύουν ότι διαθέτουν τη σοβαρότητα και τα εργαλεία για να προστατεύσουν τους πολίτες, αλλά το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι το αναμενόμενο.
Η Δημοκρατία δεν είναι αδύναμη, αλλά αντίθετα, μέσα από τη συντονισμένη λειτουργία της νομοθετικής, της εκτελεστικής και της δικαστικής εξουσίας, μπορεί να υψώσει ένα απροσπέλαστο τείχος απέναντι σε κάθε μορφή φασισμού και ολοκληρωτισμού, διασφαλίζοντας την ομαλότητα και την πρόοδο της χώρας.
Η αυστηρότητα απέναντι σε κάθε φασιστοειδές πρέπει να εφαρμόζεται… αλύπητα! Σε μερικούς μήνες θα έχουμε εθνικές εκλογές και το χειρότερο μήνυμα που μπορεί να προκύψει είναι η ενίσχυση των άκρων, αλλά και των πολιτικών κομμάτων που θέλουν να επωφεληθούν από την παρουσία και τη δράση τους…
