Στενά Ορμούζ : Η προειδοποίηση που διατυπώθηκε από τον Κυριάκο Πιερρακάκη στο βήμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Το ενδεχόμενο να παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την ένταση στη Μέση Ανατολή, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα για την παγκόσμια οικονομία, με την Ευρώπη να βρίσκεται στο επίκεντρο των επιπτώσεων.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – tilegrafimanews.gr
Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν στη συζήτηση με τον διευθυντή Ευρώπης του Ταμείου, η κρίση δεν αφορά απλώς την ενέργεια, αλλά επεκτείνεται στην αλυσίδα εφοδιασμού, στις τιμές βασικών αγαθών και στην ίδια τη συνοχή της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως αποτυπώνεται και στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ένα σενάριο που τρομάζει τις αγορές
Η πιθανότητα να κλείσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι θεωρητική. Αν συμβεί, τότε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως κινδυνεύουν να βγουν εκτός αγοράς.
Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος, κατά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του ’70 η απώλεια ήταν περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Σήμερα, η εξάρτηση είναι ακόμη μεγαλύτερη και οι επιπτώσεις θα είναι πολλαπλάσιες.
Όπως επισημαίνουν και αναλύσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια, γεγονός που την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη σε τέτοιου είδους γεωπολιτικά σοκ.
Στο πλαίσιο των #IMFmeetings συζήτησα με τον Alfred Kammer για την ενεργειακή κρίση, την αντίδραση της ΕΕ και την ελληνική οικονομία, στην τελευταία του συμμετοχή στα Governor’s Talks ως Διευθυντή του @IMFinEurope. pic.twitter.com/QFbF5h9hxU
— Kyriakos Pierrakakis (@Pierrakakis) April 17, 2026
Ερωτήσεις – Απαντήσεις για την ενεργειακή κρίση
Τι σημαίνει πρακτικά το κλείσιμο των Στενών;
Σημαίνει άμεση μείωση της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, αύξηση τιμών και πιθανή ενεργειακή ασφυξία σε πολλές χώρες.
Ποιοι θα επηρεαστούν πρώτοι;
Τα νοικοκυριά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η αύξηση στο κόστος ενέργειας μετακυλίεται άμεσα στην κατανάλωση.
Υπάρχει σχέδιο αντιμετώπισης;
Η Ευρώπη διαθέτει εργαλεία, αλλά αυτά είναι περιορισμένα. Όπως επισημαίνεται και από το Eurogroup, απαιτείται συντονισμένη δράση και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Μπορεί να αποφευχθεί η κρίση;
Ναι, εφόσον υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης και διατηρηθεί ανοιχτή η ροή ενέργειας.
Η ευρωπαϊκή απάντηση και τα όριά της
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη είναι πιο προετοιμασμένη σε σχέση με το 2022, ωστόσο τα προβλήματα παραμένουν. Η εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας φτάνει περίπου το 57%, κάτι που αποτελεί διαχρονική αδυναμία.
Παράλληλα, το κόστος των μέτρων στήριξης παραμένει χαμηλό – περίπου στο 0,2% του ΑΕΠ – σε αντίθεση με το 2,5% που είχε καταγραφεί στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Η διαφορά αυτή, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη κατάσταση. Αντίθετα, δείχνει ότι οι κυβερνήσεις κινούνται πιο συγκρατημένα, λόγω περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου και υψηλού χρέους.
Η μεγάλη πρόκληση: Στήριξη χωρίς εκτροχιασμό
Ένα από τα βασικά διλήμματα που αναδείχθηκαν είναι το πώς θα στηριχθούν οι πολίτες χωρίς να εκτροχιαστούν τα δημόσια οικονομικά.
Η εμπειρία του 2022 έδειξε ότι τα οριζόντια μέτρα ήταν δαπανηρά και συχνά αναποτελεσματικά. Αντίθετα, η νέα προσέγγιση βασίζεται σε στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις σε ευάλωτες ομάδες και συγκεκριμένους κλάδους.
Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική εμπειρία θεωρείται ενδεικτική, με μέτρα όπως το Fuel Pass και επιδοτήσεις στην αντλία να έχουν εφαρμοστεί με πιο «χειρουργική» στόχευση.
Ενεργειακή Ένωση: Το μεγάλο στοίχημα
Στη συζήτηση τέθηκε έντονα η ανάγκη για μια πλήρη Ενεργειακή Ένωση στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα σχέδιο που θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 47% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη προέρχεται ήδη από ανανεώσιμες πηγές. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν αρκεί.
Απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας και διασυνδέσεις, με το συνολικό κόστος να εκτιμάται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Η «κρίση» ως ευκαιρία
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παρέμβασης Πιερρακάκη ήταν η ερμηνεία της λέξης «κρίση». Όπως τόνισε, στην ελληνική γλώσσα η λέξη συνδέεται με την έννοια της απόφασης.
Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή συγκυρία μπορεί να αποτελέσει είτε καταστροφή είτε ευκαιρία.
Αν η Ευρώπη επιλέξει να επενδύσει στρατηγικά, να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση και να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτονομία, τότε μπορεί να βγει ισχυρότερη.
Αν όμως υποκύψει σε βραχυπρόθεσμες πιέσεις και καθυστερήσει τις μεταρρυθμίσεις, τότε ο κίνδυνος επιδείνωσης της κρίσης είναι υπαρκτός.
Η επόμενη ημέρα για την Ευρώπη
Η ενεργειακή κρίση δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική αστάθεια, την τεχνολογική μετάβαση και τις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η συζήτηση στο ΔΝΤ ανέδειξε ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Ευρώπη μπορεί να αντέξει ένα ακόμη σοκ, αλλά αν μπορεί να μετατρέψει τα σοκ σε ευκαιρίες ανάπτυξης.
Και αυτό, όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος του Eurogroup, εξαρτάται από την ταχύτητα υλοποίησης των πολιτικών και την ικανότητα των κρατών-μελών να συνεργαστούν.
Η προειδοποίηση για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία δεν είναι υπερβολή. Είναι ένα ρεαλιστικό σενάριο που εξαρτάται από γεωπολιτικές εξελίξεις και πολιτικές αποφάσεις.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
